Noodtoestand in Litouwen na komst migranten via Wit-Rusland

Europese buitengrens Wit-Rusland laat steeds meer migranten door naar Litouwen, volgens dat land als wraak voor de sancties van de Europese Unie.

Migranten in een vluchtelingenkamp in Prabade, een stad ten noordoosten van Vilnius, Litouwen.
Migranten in een vluchtelingenkamp in Prabade, een stad ten noordoosten van Vilnius, Litouwen. Foto Mindaugas Kulbis/AP

De regering van Litouwen heeft vrijdag de noodtoestand uitgeroepen om de vele migranten op te kunnen vangen die vanuit Wit-Rusland het land binnenkomen. Directe aanleiding was de aanhouding van 150 migranten binnen een etmaal. Op zondag zouden opnieuw 160 migranten, voornamelijk afkomstig uit Irak, in het grensgebied zijn aangehouden. Litouwen beschuldigt Wit-Rusland van het doorlaten van de migranten met een politiek doel.

De grens tussen Litouwen en Wit-Rusland, 680 kilometer lang, is onderdeel van de buitengrens van de Europese Unie. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, was vrijdag op bezoek in de Litouwse hoofdstad Vilnius en sprak haar steun uit aan de lidstaat: „De Litouwse problemen zijn Europese problemen. We staan aan jullie zijde in deze moeilijke tijd.” EU-agentschap Frontex steunt Litouwen en Letland sinds donderdag met tien mensen en patrouilleauto’s. Het aantal Frontex-mensen wordt opgevoerd.

De sterke toename van het aantal migranten kwam vorige maand voor het eerst naar buiten. In heel 2020 kwamen 81 migranten vanuit Wit-Rusland naar Litouwen, sinds begin dit jaar waren dat er volgens persbureau Baltic News Service al tien keer zoveel: 822. Andere bronnen spreken van 938 of zelfs 1.098 vluchtelingen dit jaar. Ze komen uit Irak, Afghanistan, Syrië en Kameroen.

Lees ook dit artikel over de EU-sancties tegen Wit-Rusland

In Vilnius en Brussel ziet men het doorlaten van de migranten – en ophalen met vluchten van Bagdad naar Minsk – als een reactie van de Wit-Russische machthebber Aleksandr Loeksasjenko op Europese sancties. Die sancties zijn weer een reactie op de kaping van een Ryanair-vliegtuig en de arrestatie van journalist Roman Pratasevitsj door Loekasjenko op 23 mei. Volgens de Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Gabrielius Landsbergis gebruikt Loekasjenko „migratie als wapen om onze vastberadenheid over sancties te verzwakken”. Noodtoestand of niet, de sancties blijven, aldus Landsbergis.

Litouwen is een zeer uitgesproken tegenstander van het Loekasjenko-regime. Vilnius en de Litouwse ambassade in Brussel zijn toevluchtsoorden voor Wit-Russische ballingen, onder wie oppositieleider Svetlana Tichanovskaja. De European Humanities University in Vilnius biedt onderdak aan Wit-Russische studenten.

Tegenover het doorlaten van migranten naar Europa staat het verder isoleren van Wit-Rusland. Vrijdag sloot Loekasjenko de 1.100 kilometer lange grens met Oekraïne, omdat er wapens vanuit Oekraïne naar ‘terreurcellen’ in Wit-Rusland zouden zijn gesmokkeld. Los van Europese sancties voor vliegverkeer legde het regime zelf de Wit-Russen begin juni ook een uitreisverbod op.