Opinie

Dansje op TikTok? In Egypte betekent dat tien jaar celstraf

De Amerikaanse regering ziet wel vooruitgang in Egypte. Maar vrouwen die dansend op TikTok te zien zijn, gaan jaren de cel in, merkt .

Dwars

Trump is weg, en mensenrechten en democratie staan weer centraal in de Amerikaanse buitenlandse politiek, heeft president Biden verzekerd. Hoera! Opmerkelijk dus dat zijn minister Blinken zojuist in het Congres zijn uiterste best heeft gedaan om de jaarlijkse militaire hulp aan Egypte, voor 1,3 miljard dollar, niet aan mensenrechtelijke voorwaarden te verbinden. Ik schreef hier weleens eerder over Egypte, dus u weet: iedereen die het niet met president Sisi eens is, gaat de bak in want terrorist. Of iets anders fouts. Opgeteld iets als zestigduizend politieke gevangenen. Maar Blinken betoogde dat „we enige vooruitgang op sommige gebieden hebben gezien”. Hij noemde onder andere vrouwenemancipatie.

Vrouwenemancipatie! Ja, daarover heb ik wel wat te zeggen. Ten eerste, nog steeds hangt boven de markt een nieuwe familiewet die mannelijke voogden méér (ja: meer!) zeggenschap geeft over de vrouw; de wet is na zeer boze vrouwenreacties geparkeerd tot hij alsnog los kan. Aan de andere kant is er het recente decreet van Sisi dat vrouwen moeten worden benoemd in justitiële mannenbolwerken als de Staatsraad, die over bestuurlijke disputen beslist, en het bureau van de openbare aanklager. Jee!

Egyptische activistes reageerden echter met eerst zien dan geloven. In die patriarchale organen worden vrouwen volgens hen gezien als totaal ongeschikt voor dergelijke gezaghebbende functies. Dat wordt doorgaans opgelost door aan vrouwelijke sollicitanten hogere eisen te stellen. Of gewoon één vrouw te benoemen en het daarbij te laten.

Maar vrouwen staan wel vóór de rechter. Het afgelopen jaar zijn een stuk of twintig TikToksters tot gevangenisstraffen veroordeeld wegens zedeloosheid, aanvallen op de familiewaarden, mensenhandel en uitbuiting van kinderen. Vertaald: te veel make-up of te weinig kleren (naar de patriarchale standaard). Mensenhandel is het als je je volgers aanmoedigt om ook een dansje te maken. De Egyptische wet blijft nogal vaag over familiewaarden. Dat veroordeelt wel zo makkelijk.

Ik pik eruit: Haneen Hossam (20, een miljoen volgers) en Mawada al-Adham (23, drie miljoen volgers). Beiden waren in juli 2020 tot twee jaar cel veroordeeld wegens schending van familiewaarden, maar in januari vrijgesproken. Voor vrijspraken heeft de Egyptische aanklager altijd een volgende aanklacht klaarliggen, dit keer lidmaatschap van een misdaadbende en mensenhandel.

De rechter opende het nieuwe proces twee weken geleden voor alle duidelijkheid met een koranvers: „Diegenen die graag zien dat zedeloosheid zich onder de gelovigen verspreidt, hun staat een pijnlijke straf te wachten, in dit leven en in het hiernamaals.” Vervolgens veroordeelde hij hen tot respectievelijk tien en zes jaar gevangenis.

De vervolging van TikToksters contrasteert nogal met de tolerante houding van de autoriteiten als het gaat om mannelijk geweld tegen vrouwen – nauwelijks veroordelingen, soms zijn juist de getuigen à charge opgepakt. De Egyptisch-Amerikaanse feministe Mona Eltahawy (u kent haar wel, die fervente strijdster tegen patriarchale fuckery) twitterde dat „de dochters van de arbeidersklasse” worden veroordeeld tot celstraffen wegens TikTok, „terwijl de zoons van de rijken en machtigen niet worden berecht voor groepsverkrachting”.

Terug naar het Amerikaanse Congres. Dat maakte tegen Blinkens zin toch een deel(tje) van de hulp aan Egypte, 150 miljoen, afhankelijk van vrijlating van politieke gevangenen en eerlijker processen. We spreken elkaar nog wel over dit onderwerp.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.