Opinie

Kinderen zijn dol op lezen, nu de pabostudenten nog

Leesonderwijs Kinderen houden van lezen en er zijn genoeg leuke kinderboeken. Probleem is dat pabostudenten niet lezen, zegt .
Kinderen vinden het leuk om te lezen.
Kinderen vinden het leuk om te lezen. Foto Marlies Wessels ANP / Hollandse Hoogte

Jonge lezers worden afgescheept met stoffige klassiekers en leren lezen met een enge methode, veilig-leren-lezen. Geen wonder, zo betoogt Bibi Dumon Tak in haar Verwey-lezing (NRC, 24/6), dat Nederlandse kinderen steeds verder wegzakken in het moeras der laaggeletterdheid.

Nieuwsgierig geworden zocht ik het twitter-draadje van Ewald Engelen waar Dumon Tak haar lezing op baseert, waarin hij vraagt om boekentips voor zijn achtjarige dochter. Tot mijn vrolijk stemmende verbazing vond ik een heel leuke lijst tips. Inderdaad, Matilda, Het kleine huis op de prairie en De koning van Katoren worden genoemd, de Bijbel vinden sommigen overigens ook een aanrader. Wipneus en Pim, die de kapstok zijn van de hele lezing, een zeer twijfelachtige eer, worden slechts één keer genoemd.

Mensen merken, terecht, op dat boeken die zij als klassieker beschouwen voor anderen onbekende parels zijn. Verder wordt er gevraagd wat voor boeken de dochter leuk vindt, goed om te weten als je iemand iets wilt aanraden. Dumon Tak wordt wat cynisch van een tiental klassiekers die worden aangedragen. Daar tegenover valt met alle gemak, uit hetzelfde twitter-draadje, een lijstje te maken waar u blij van wordt. Een lijstje boeken en auteurs om de volgende keer in bieb of boekwinkel bij de hand te houden. Houdt u maar goed vast.

Lijstje

1. Dissus van Simon van der Geest 2. Ik ben Vincent en ik ben niet bang van Enne Koens 3. De schelmenstreken van Reinaert de Vos van Koos Meinderts 4. De kikkerbilletjes van de koning van Janneke Schotveld 5. Kwie-kwie-kwie-kwie-kwie van Camilla Dreef 6. Verhalen voor de vossenbroertjes van Lida Dijkstra 7. De dag dat de zee weg was van Awee Prins 8. Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes van Elena Favilli en Francesca Cavallo 9. De gevleugelde kat van Isabel Hoving 10. De toekan en de campingkok van Peter van Dijk

Oja, de boeken van Bibi Dumon Tak zelf worden door twitteraars ook van harte aanbevolen. Volgens mij kan de achtjarige dochter voorlopig wel vooruit.

Lees ook: Pietje Bell is dood. Scheep jonge lezers niet meer af met die stoffige klassiekers

Door naar het tweede probleem, die enge leesmethode. Inderdaad leert het gros van de Nederlandse kinderen lezen met de methode die luistert naar de naam ‘Veilig leren lezen’. Het is een misvatting om deze methode te koppelen aan ‘het leesprobleem’ in Nederland. Veilig leren lezen draait om technisch lezen, het is de vervanging van het vroegere leesplankje, waarmee kinderen de technische vaardigheid van het lezen aanleren. Ons leesprobleem is geen technisch-leesprobleem, en de grote meerderheid van de basisschoolkinderen vindt lezen leuk tot zeer leuk. Richting het einde van de basisschool neemt de leesmotivatie wat af, kinderen vinden het steeds moeilijker om leuke boeken te vinden, 43 procent van de groep 8 leerlingen vindt de boeken in de schoolbibliotheek niet leuk.

Elke pabostudent zou minstens zestig jeugdboeken moeten lezen

De juf of meester is voor weinigen een bron van boekentips, slechts 20 procent heeft een juf of meester die met hen meedenkt over nieuwe leesavonturen. Meesters en juffen lezen te weinig, dat punt in het betoog van Dumon Tak blijft fier overeind. Elke pabostudent zou tijdens zijn of haar studie minstens zestig jeugdboeken moeten lezen, zo opperde kinderboekenschrijver Jacques Vriens ooit. Hij maakte een tiplijst, met de opmerking erbij dat hier natuurlijk over gediscussieerd kan worden.

Relevante vragen

Tot slot: Dumon Tak vraagt om „actuele boeken die antwoord geven op actuele vragen”. Dumon Tak roemt, terecht, Lepelsnijder van Marjolijn Hof. Een prachtig boek over Janis, een jongen die met de oude Frid boven op een berg woont. Op een dag keert Frid niet meer terug van een van zijn tochten naar de markt, het eten raakt op en Janis trekt de wijde wereld in. Het boek deed mij sterk denken aan een boek dat ik een paar decennia gelezen las, Mariken, geschreven door Peter van Gestel. Een prachtig boek over Mariken, een meisje dat als baby te vondeling is gelegd en door de oude Archibald wordt opgevoed in het afgelegen waanwoud. Als haar geit sterft, trekt ze de wijde wereld in om een nieuwe te kopen.

Peter van Gestel baseerde zijn boek op het laatmiddeleeuwse mirakelspel Mariken van Nimwegen. Actuele boeken die antwoord geven op actuele vragen? Klassieke verhalen die antwoord geven op immer relevante vragen.

Het lijstje boekentips waarop Dumon Tak haar lezing baseerde blijkt niet zo stoffig als zij deed voorkomen, en de enge leesmethode is eigenlijk niet zo eng en actuele boeken bevatten vaak klassieke verhalen. Blijft over die pabostudenten, die vooral veel en gevarieerd moeten lezen. Ik hoop van harte dat deze lezing daaraan bijdraagt.