Reportage

Vooral jonge kunst bloeit overal in de stad tijdens Art Rotterdam

Rotterdam Art Week Tijdens Kunstbeurs Art Rotterdam zijn deze week overal in de stad exposities met bijzonder werk van vaak jonge kunstenaars.

Te zien bij Fake Me Hard: Rob Voerman, ‘The Republic’, 2021. Foto Gert Jan van Rooi
Te zien bij Fake Me Hard: Rob Voerman, ‘The Republic’, 2021.

Foto Gert Jan van Rooi

Twee enorme led-schermen staan recht tegenover elkaar. Op het ene scherm trekt een massa voetbalhooligans hun stadionstoeltjes los, om ze op de stewards te gooien. Op het andere scherm gaat een demonstrerende menigte op de vuist met zwaarbewapende politieagenten. Het zijn gewelddadige beelden – en het geluid staat op vol volume – maar vreemd genoeg stemt de installatie 4. Halbzeit van het Duitse kunstenaarsduo Wermke/Leinkauf hier toch hoopvol.

De video is het sluitstuk van de expositie Fake Me Hard, op het terrein van Atelier Van Lieshout in de Rotterdamse haven. Met kunstwerken van meer dan 50 kunstenaars op een ruimte van zo’n 5.000 vierkante meter slaat de tentoonstelling je murw met verhalen over fake news, complottheorieën, de verleidingskracht van technologie en algoritmes die de waarheid verdraaien.

Rob Voerman maakte met The Republic bijvoorbeeld een enorme verlichte toren waarop het gezicht van Bill Gates en andere hoofdfiguren uit complottheorieën je toegrijnzen. Onderaan staat in graffitiletters: ‘Resist’. Het werk van Beeple (wiens digitale kunstwerken als NFT voor 58 miljoen euro werden verkocht) wordt getoond op televisieschermen die over de grond slingeren. In een van Beeple’s animaties kruipt Facebookbaas Mark Zuckerberg als een hongerige robotspin over de grond. Na zo veel technodystopie is het wel prettig om een mensenmassa te zien die het heft in eigen hand neemt.

Lees ook het interview met Art Rotterdam-directeur Fons Hof uit 2019: Na de groei is de beurs nu intiemer

Verspreid door de stad

Kunstbeurs Art Rotterdam in de Van Nelle Fabriek is de belangrijkste Nederlandse beurs voor hedendaagse kunst en deze week het kloppend hart van de Rotterdam Art Week. Na uitstel vanwege corona vindt de beurs dit jaar eenmalig in de zomer plaats. Met beperkte toegang, zonder toegangstesten, maar wel met verlengde openingstijden, hoopt de beurs dit jaar op 14.000 bezoekers, zei directeur Fons Hof bij de opening. Dat is ongeveer de helft van het aantal bezoekers van vorig jaar voor corona.

De Rotterdam Art Week biedt rond de beurs een steeds uitgebreider programma met galerieopeningen, tijdelijke exposities, rondleidingen, open studio’s en performances op dit jaar meer dan vijftig plaatsen in de stad. De kunst is daar niet altijd direct te koop, maar vaak wel minstens zo interessant.

In Delftshaven bijvoorbeeld, schuin tegenover Designbeurs Object, presenteert de nieuwe kunstruimte Huidenclub zich. De verbouwing van de voormalige leerlooierij in het monumentale Diepenveengebouw uit 1928 moet nog beginnen, maar dit weekend is de ruimte al even open voor publiek. Als de Huidenclub in oktober opent, moet hier ruimte zijn voor kunstenaarsstudio’s, twee expositiesruimtes en horeca.

Te zien in de Huidenclub: Pauline Curnier Jardin, Car - Peaux de Dame, 2019. Foto Aurelien Mole

Tijdens de Rotterdam Art Week toont Huidenclub alvast twee exposities. Op Shaking the Habitual maakt het werk van Pauline Curnier Jardin indruk: zij maakte geabstraheerde installaties van een auto, vuilnisbak en dranghek, waarover ze platte, huidkleurige vrouwfiguren drapeert om de positie van de vrouw in de openbare ruimte aan te kaarten.

Jong talent

Strikt genomen is Prospects van het Mondriaan Fonds geen ‘satelietprogramma’: het vindt plaats binnen Art Rotterdam. Toch is de sfeer hier anders dan op de naastgelegen beursvloer. In verschillende ruimtes op het Van Nelleterrein presenteert het fonds een gecureerde tentoonstelling van de 74 kunstenaars die in het afgelopen jaar een werkbijdrage voor jong talent kregen. Door de coronapandemie hadden ze een ruwe start. Mondriaan Fonds-directeur Eelco van der Lingen sprak hoopvol bij de opening: „Deze kunstenaars gaan ons laten zien waar we naartoe gaan.”

Te zien bij Prospects: Myrte van der Molen, Still uit SoSocial, 2020. Foto Myrte van der Molen

Vindingrijkheid spreekt in ieder geval uit SOSocial van Myrte van der Molen. Bij de entree is van haar een reeks van 25 video’s met bijzonder concrete oplossingen voor sociaal ongemak te zien: stootkussens op de wangen, bijvoorbeeld, om de drie begroetingszoenen aangenamer te maken, of maskers waarmee je je stemming kunt aangeven, of een buizensysteem dat zorgt dat in een groep maar één iemand tegelijk praat. Het lijken nuttige sociale overlevingsstategieën voor het post-coronatijdperk, maar Van der Molen bedacht ze al voordat de pandemie uitbrak.

Voor de deur van de Van Nelle Fabriek gaat kunstenaar Iliada Charalambous zaterdagmiddag met bezoekers in gesprek over „de rol en de bijdrage van de kunst in het huidige tijdperk”. Ze plaatste een grote cirkel van tientallen betonnen stoelen in het grasveld, ook als er niemand op zit is het een prachtig beeld.

Nog jonger talent is er te zien bij The New Current, in een parkeergarage op een bedrijventerrein in de Spaanse Polder. Die organisatie voor talentontwikkeling scout kunstenaars die nét van de kunstacademies afkomt. Life Coaching for the Inanimate van Werner van der Zwan bestaat uit een strijkplank, stoelen en een bezemsteelconstructie die met motortjes aandoenlijk over de grond spartelen. Joep Truijens Own Skin bestaat uit een 3D-model van een lichaam met aan elkaar geplakte stukjes ‘huid’ uit onlinedatabases. Het 3D-model kopieert de bewegingen van de toeschouwer die ervoor staat.

Te zien bij The New Current: Joep Truijen, Own Skin, 2020. Foto Sophie de Vos

Over huid en aanraking gaat ook het werk Traces of Presence van Bodil Schermerhorn: zij maakte een huiselijke installatie met kamerscherm, gordijn en boekenkast waarin in latex afgegoten lichaamsdelen te ontdekken zijn: een gezicht, hand en voet zweven spookachtig in de ruimte. Alles even helemaal vergeten, kan in de performance Inevitably Blue van Sophia Bulgakova: bezoekers nemen in haar installatie met een witte kap over het hoofd plaats op een schommel. Felle, van kleur wisselende lampen dompelen je onder in een bad van kleur, terwijl iemand je schommel beweegt. Een opmerkelijk analoge manier om zo’n totaalervaring op te roepen.

Art Rotterdam, Van Nelle Fabriek, t/m 4/7. Inl: Artrotterdam.nl. Fake Me Hard, AVL Mundo, t/m 15/8. Inl: fakemehard.nl. Huidenclub t/m 4/7, heropent in oktober. Inl: Huiden.club. The New Current, Spaanse Kubus, t/m 4/7. Inl: thenewcurrent.org