Met nieuwe NL League nemen profclubs afstand van KNVB

Eredivisie Gefrustreerd over het coronabeleid van de voetbalbond KNVB hebben clubs een plan opgetuigd voor een nieuwe profcompetitie. Die biedt ook commerciële kansen, denken ze.

Feyenoord tegen Ajax in een lege Kuip, afgelopen voorjaar. Beide clubs zijn nog tegen de plannen van de overige profclubs.
Feyenoord tegen Ajax in een lege Kuip, afgelopen voorjaar. Beide clubs zijn nog tegen de plannen van de overige profclubs. Foto Maurice van Steen/ANP

Meer zeggenschap voor de clubs, minder voor voetbalbond KNVB. Dat is de kern van een plan dat de 34 Nederlandse profclubs met overgrote meerderheid hebben omarmd. Een probleem: Feyenoord en Ajax liggen (nog) dwars.

Zestig pagina’s telt het ‘Business Plan Nederlands Betaald Voetbal 2021-2025’, dat in bezit is van NRC en waarover Voetbal International eerder deze week publiceerde. Het plan gaat over commercie, sportieve ambities en bestuur. Maar bovenal gaat het over autonomie.

Autonomie ten opzichte van voetbalbond KNVB. Die is op dit moment belast met de organisatie van de twee Nederlandse profdivisies, de Eredivisie en de Keuken Kampioen Divisie. Dat betekent dat de KNVB – in overleg met haar leden, de clubs – beslist over competitiestructuur, regels voor promotie en degradatie, proflicenties, tuchtrecht, scheidsrechters, noem maar op. Alleen de promotie van het ‘merk’ Eredivisie en verkoop van de mediarechten doen de eredivisieclubs zelf, via hun verbond de Eredivisie CV en een gezamenlijk marketingvehikel (EMM).

Premier League

De centrale rol van de voetbalbond in de organisatie van de Nederlandse profcompetities is achterhaald, vinden de clubs. In onder meer Duitsland (Bundesliga), Spanje (La Liga) en Engeland (Premier League) hebben clubs de regie al naar zich toe getrokken, door de organisatie van de competitie onder te brengen in één overkoepelend orgaan, buiten de bond om. Dat zou beter in staat zijn de competitie aantrekkelijk te maken voor een groot, buitenlands publiek en extra inkomsten te garanderen, noodzakelijk om aansluiting te houden met andere Europese landen.

De „commerciële potentie” benutten, zoals dat heet in het plan van de Nederlandse clubs. Volgens hen wordt dat steeds belangrijker, nu digitale media hun aanbod snel uitbreiden met sportwedstrijden en voetballiefhebbers over de hele wereld via apps te bereiken zijn. „Clubs betwijfelen of de KNVB, die verantwoordelijk is voor de hele Nederlandse ‘voetbalpiramide’, nog het best in staat is de belangen van de profclubs te behartigen”, zegt een directeur van een Eredivisieclub die heeft ingestemd met het plan.

Frustratie

Bestuurders van Nederlandse profclubs zinspelen er al langer op de organisatie van de competities in eigen hand te nemen. Maar in de Eredivisie CV, geleid door voormalig Feyenoord- en NOS-bestuurder Jan de Jong, heerste de voorbije jaren vooral verdeeldheid. Frustratie over de vroegtijdige beëindiging en afwikkeling van de competitie in verband met corona heeft de eensgezindheid onder clubs vergroot, vertellen bestuurders, in ieder geval op dit thema.

Zodanig dus dat ze erin zijn geslaagd in stilte en met behulp van adviesbureau Deloitte een plan te ontwikkelen voor de vorming van de ‘NL League’, een competitieverband dat uiterlijk in 2025 gestalte moet krijgen waarin Eredivisie, de Keuken Kampioen Divisie en de Vrouwen Eredivisie opgaan. Ook de vertegenwoordigende organen (Eredivisie CV en Coöperatie Eerste Divisie) fuseren en worden onderdeel van de ‘league’.

De campus van voetbalbond KNVB in Zeist. Foto Nico Garstman

Die krijgt zeggenschap over vrijwel alles wat de competitie aangaat, van commercialisatie tot opzet, reglementen, tuchtsysteem, speelkalender en arbitrage. Het dagelijks bestuur bestaat straks uit een directie met onder meer een onafhankelijke voorzitter en vier vertegenwoordigers van de clubs – geen KNVB-afgevaardigde dus. En belangrijk: besluitvorming gebeurt bij absolute meerderheid. Nu is voor belangrijke beslissingen in de Eredivisie CV vijfzesde van de stemmen nodig. Dat geeft onwillige minderheden veel macht.

De initiatiefnemers verwachten dat ze op deze manier „beter in staat zijn beslissingen te nemen over de waarde-ontwikkeling van de league”. Concreet: ze denken dat ze met de NL League 40 tot 100 miljoen euro extra inkomsten kunnen genereren, bovenop de kleine 100 miljoen euro die nu al binnenkomt. Dat betekent dat alle clubs erop vooruitgaan, benadrukt het businessplan meermaals.

Ajax en Feyenoord liggen dwars

Maar hoe mooi dat ook klinkt, juist die verwachte extra inkomsten kunnen de totstandkoming van de NL League in de weg staan of vertragen. Of beter: de verdeling van die gelden. Want in het plan dat er nu ligt staan clubs in de toekomst 5 procent van hun Europese inkomsten af aan de andere clubs, ter bevordering van de ‘competitieve balans’. Dat ziet Ajax niet zitten, zegt de club tegen VI. Ook zei commercieel directeur Menno Geelen begin dit jaar tegen NRC dat Ajax juist wil dat clubs „meer invloed en mogelijkheden krijgen” om de buitenlandrechten zélf te vermarkten. En dus niet collectief.

En dus stemde Ajax eerder deze maand tegen het plan, bevestigt een woordvoerder. De Amsterdamse club is enthousiast over „een League-model”, maar vindt het huidige plan ondermaats. Naast twee clubs uit de Eerste Divisie stemde ook Feyenoord tegen, omdat het de consequenties nog onvoldoende kan overzien. „Het gaat om een grote verandering van structuur en de herverdeling van gelden en zeggenschap. Daar kun je pas ja tegen zeggen als precies duidelijk is wat dat betekent”, stelt een woordvoerder. „Daarnaast ziet Feyenoord (nog) geen vooruitgang voor de club hierdoor.”

Dat betekent dat het plan nog altijd met brede steun – 30 van de 34 clubs – is aangenomen. Maar het is de vraag hoeveel die waard is zonder medewerking van de twee grootste clubs van Nederland. Het komende jaar zal er verder over worden onderhandeld. En de KNVB? Die houdt zich in een geschreven reactie inhoudelijk op de vlakte en stelt dat „nog niet alle onderdelen van het plan zeker en helemaal helder in de uitwerking en uitvoering” zijn. „Als er initiatieven zijn waar het voetbal beter van wordt, dan vinden we dat alleen maar goed. Daarom willen we dan graag actief bij betrokken zijn.”

Een bron in de top van de voetbalbond laat niettemin weten dat het plan er wordt beschouwd als „sterk anti-KNVB”, onvoldoende doordacht en voortgevloeid uit rancune over het stilleggen van de competitie vorig jaar. „Dat clubs de commerciële exploitatie in eigen hand nemen, begrijpen we. Maar organisatorisch hebben wij de expertise en ervaring. Bovendien zijn we neutraal.”

Update 2 juli, 10:04 : dit artikel is geactualiseerd met een reactie van de KNVB.