Reportage

Een onaangepast wijkje in Overschie

Skaeve Huse Sinds 2017 heeft Rotterdam containerwoningen voor overlastgevers: de Skaeve Huse. De wethouder wil meer doorstroming van bewoners hebben. De vraag is of de groep met erge verslavings- of psychische problemen wel kán doorstromen.

De Skaeve Huse hebben strenge regels: logés zijn niet welkom en bezoek moet zich eerst melden bij de slagboom, ’s avonds na tienen moet het stil zijn.
De Skaeve Huse hebben strenge regels: logés zijn niet welkom en bezoek moet zich eerst melden bij de slagboom, ’s avonds na tienen moet het stil zijn. Foto’s Robin Utrecht/ANP

„Je ruikt naar poep!”, roept een man zwaaiend met zijn vuist naar een beheerder van de Skaeve Huse. Daarna draait hij zich om en praat hij, met veel gebaren, richting het grasveld voor zijn woning. Medebewoner Youri Bosschieter (54) haalt zijn schouders op. „Hij houdt vaker hele gesprekken met zijn tuin. We zijn hier geen psychiatrische inrichting, maar daar lijkt het wel op.”

Youri (had alcoholprobleem) is een van de elf bewoners van de Skaeve Huse in het Rotterdamse Overschie. Het zijn groene containerwoningen van 36 vierkante meter met woon- en slaapkamer, keuken, douche en wc. De Skaeve Huse (Deens voor rare huizen) zijn voor ‘onaangepaste bewoners’: negen mannen, twee vrouwen.

In juni zijn vier nieuwe containerwoningen toegevoegd aan het wijkje in Overschie. Het project kost zo’n 1,4 miljoen euro plus 5 ton per jaar aan beheerkosten. Dat is te veel geld, vindt Bert Wijbenga (VVD), de scheidend wethouder tegen woonoverlast. De doorstroming van de bewoners moet omhoog voor meer efficiëntie, zei Wijbenga in de media.

Beklemmend

Youri woont er sinds het begin in 2017 en wil helemaal niet weg. Ja, het eerste jaar was ‘beklemmend’. „Beheerders noteren het als ik het terrein afloop voor boodschappen. En als ik een nacht wegblijf, bellen ze me op waar ik ben.” Inmiddels is hij dat wel gewend. „De wethouder wil dat we zo snel mogelijk weer verhuizen, maar ik wil hier voor altijd blijven.”

Bij zijn vorige woning in Zevenkamp gaf Youri overlast. „Ik bood onderdak aan een Poolse vrouw, maar haar ex woonde vijftig meter verder. Hij stond ’s nachts tegen de deur van de flat te schoppen.” Zijn logé nam bovendien gasten mee naar huis. „Er was steeds feest, geluidsoverlast en ruzies.” Dan was er ook nog een huurachterstand. Voor de rechter opperde Youri zelf om naar de Skaeve Huse te verhuizen. „Dat is mijn redding geweest, anders had ik op straat gestaan”, zegt hij.

Kunstenaarskolonies

De Skaeve Huse zijn een Deens concept. „Daar waren het kunstenaarskolonies waar ook psychisch kwetsbare mensen konden wonen”, vertelt Rina Beers, beleidsmedewerker bij welzijnskoepel Valente. „Later werd het een bijzondere vorm van volkshuisvesting.”

In Denemarken worden de bewoners vooral met rust gelaten. „Er is wel begeleiding”, zegt Beers „Maar die bestaat uit een bezoekje van de maatschappelijke opvang en verslavingszorg.” De Deense Skaeve Huse zijn vooral humanitair.

De Skaeve Huse in Rotterdam zijn gericht op het aanpakken van overlastgevers. De ‘aso-woningen’ waren het stokpaardje van oud-wethouder Joost Eerdmans van Leefbaar. Overlastgevers moeten zich in een sobere containerwoning leren gedragen. „Lukt dat niet, dan blijven ze daar”, zei hij in 2017 in het AD.

De Skaeve Huse zijn een Deens concept.

Foto Robin Utrecht/ANP

Potentiële bewoners worden voorgedragen door de gemeente Rotterdam. In de selectiecommissie zitten verder de GGD, woningcorporatie Woonstad en het Centrum voor Dienstverlening (CVD).

Inmiddels hebben zo’n tien Nederlandse steden een wijkje voor notoire overlastgevers. Grofweg kun je de Skaeve Huse in twee categorieën verdelen, zegt Susan van Klaveren van Platform31, kennisorganisatie voor stad en regio. „Het is een woon-, óf een zorgvoorziening.”

Ligt de nadruk op zorg, dan is de begeleiding intensief en de opvang gericht op doorstromen – zoals in Rotterdam. „De vraag is dan wel of je daar de juiste mensen hebt wonen”, zegt Van Klaveren. „Er is nu eenmaal een groep, vaak met verslaving en psychische problemen, voor wie Skaeve Huse een goede, langdurige woonplek is.” De vraag is dus of deze groep überhaupt kán doorstromen.

Beers: „Dit zijn mensen die al overal hebben gezeten. Het bespaart de maatschappij en hun een hoop gedoe om ze stabiel onderdak te bieden, waar ze veiligheid ervaren voor hun levensstijl.”

Eigenlijk heeft Rotterdam nog andere Skaeve Huse nodig, vinden Van Klaveren en Beers – maar dan daar waar de bewoners langdurig en rustig kunnen wonen.

Wijbenga noemt de Skaeve Huse in een reactie „een succesvolle bijdrage in de aanpak van woonoverlast.” „Dat is ook de reden dat er vier units bijkomen.”

„We hebben geleerd dat we niet alles kunnen oplossen”, erkent projectmanager Skaeve Huse Remco Haneveld van het CVD. „Een bewoner was bijvoorbeeld verschrikkelijk moeilijk. Hij zat tegen het psychothische aan.” Uiteindelijk is hij geplaatst in een penitentiaire inrichting.

Tegelijkertijd boeken veel bewoners toch vooruitgang met begeleiding, vindt hij. „Zo’n eindstation is voor de bewoners niet helemaal fair”, vindt Haneveld. Twee bewoners kregen bijvoorbeeld de goede medicijnen en zijn nu in staat zelfstandig te wonen. De afgelopen vier jaar zijn twaalf bewoners vertrokken uit de Skaeve Huse. Zes gingen naar een eigen woning, vijf naar een zorginstelling, en een werd gedwongen opgenomen.

Steen door het raam

Onlangs bedreigde een bewoner een van de beheerders. Hij gooide een steen door het raam van het beheerdershuisje – er zit nu een houten plaat voor – en hij zit vast, zegt Haneveld. „De kans is groot dat hij weer terugkeert en we weer met hem aan de slag gaan. Na zo’n actie volgt vaak inkeer en gaat de begeleiding juist goed.”

In het eerste jaar waren er op het terrein 22 bedreigende situaties, blijkt uit een gemeentelijke evaluatie. De wijk had daar overigens weinig last van, zeggen hetzelfde onderzoek en manager Haneveld.

,,Het eerste jaar was op het terrein ook veel geluidsoverlast”, zegt bewoner Youri. „Mijn buren kwamen bij mij langs om geld of sjekkies te bedelen.” Voor het terrein werd gedeald, zegt Youri. En een keer werd hij door een man met een mes bedreigd. „Maar hij zat in een rolstoel, dus deed ik gewoon twee stappen achteruit.”

Nu komt geweld op het terrein nog één tot twee keer per jaar voor, zegt Haneveld. „Er zit een stabiele groep.” De bewoners zijn wel ‘kwetsbaar’, benadrukt hij. „Als het geld van hun uitkering te laat gestort wordt, ontstaat er onrust.”

In de huisregels staat dat het na tien uur ’s avonds stil moet zijn. Logés zijn niet welkom en bezoek moet zich eerst melden bij de slagboom. De wijkagent komt iedere week even koffie drinken.

Op het terrein is het inmiddels rustig, zegt Youri. „Met mijn buurvrouw heb ik heel gezellig contact. We komen bij elkaar over de vloer, we helpen elkaar.” En nu hijzelf niet zo goed kan lopen door een gebroken bekken, laat de buurman – die tegen het gras praat – zijn hond uit.