Duitse NS-dochter Abellio op rand van afgrond

NS-dochter Abellio, dat opereert in vijf Duitse deelstaten, stevent af op een faillissement. Minister Hoekstra noemt de verliezen „onacceptabel”.

Een trein van Abellio rijdt Noordrijn-Westfalen. De Duitse NS-dochter kampt met grote verliezen.
Een trein van Abellio rijdt Noordrijn-Westfalen. De Duitse NS-dochter kampt met grote verliezen. Foto Bernd Thissen/dpa

Abellio, het Duitse dochterbedrijf van NS, balanceert op het randje van faillissement. Het spoorbedrijf, dat actief is in vijf Duitse deelstaten, koerst zonder ingrijpen af op een jaarlijks verlies van 30 tot 50 miljoen euro.

Volgens verantwoordelijk minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) – de Nederlandse staat is enig aandeelhouder van NS – moet NS haar Duitse activiteiten staken als niet binnen zeven maanden perspectief komt op een reddingsplan voor Abellio.

Dat schrijft Hoekstra donderdag in een brief aan de Tweede Kamer. De minister noemt de verliezen daarin een „onacceptabel perspectief”, waarmee het belang van de Nederlandse reiziger „niet gediend is”.

Volgens Hoekstra is het op deze wijze niet mogelijk om „de continuïteit van Abellio Duitsland te borgen”. In oktober meldde NS al dat het bedrijf overweegt te stoppen met de Duitse dochter.

Door de problemen bij Abellio dreigt er een einde te komen aan de buitenlandse activiteiten van NS. Ook de Britse tak van Abellio staat onder druk. Daar draait de regering van Boris Johnson de veel bekritiseerde liberalisering van het treinvervoer gedeeltelijk terug.

NS is sinds 2008 actief in Duitsland; vijf jaar eerder begon het Nederlandse bedrijf al in het Verenigd Koninkrijk. In Duitsland haalde Abellio in 2020 een omzet van 744 miljoen euro. Het Britse deel is veel groter: 3,1 miljard euro in 2020. Dat is zelfs meer dan NS in Nederland omzet. In 2020 was dat – mede dankzij steun van de Nederlandse regering – circa 2,8 miljard euro.

Liberalisering teruggedraaid

Met de internationale activiteiten wilde NS aanvankelijk ervaring opdoen voor een verdere liberalisering van de Europese spoormarkt. Een grotere en internationalere NS zou ook beter beschermd zijn tegen vijandige overnames.

Lees ook het interview met financieel directeur Bert Groenewegen van NS van mei 2020: ‘NS wordt kleiner, dat kan niet anders’

Nu verdere liberalisering niet langer op de politieke agenda staat, en in het VK de regering zelfs de organisatie van het spoor meer naar zich toe gaat trekken, zijn deze argumenten minder opportuun geworden. „Niet al deze motieven zijn even relevant meer”, schrijft Hoekstra aan de Kamer.

NS stelt dat de internationale tak vooral ten goede moet komen aan de Nederlandse reiziger: betere internationale verbindingen vanuit Nederland bijvoorbeeld, plus een positief financieel resultaat.

Abellio heeft in Duitsland in vijf deelstaten concessies die allemaal verlieslatend zijn. De contracten lopen nog acht tot twaalf jaar. Om te voorkomen dat NS langdurig voor de verliezen opdraait, is vorige week besloten om onder toezicht van een rechtbank tot ontvlechting van de Duitse en de Nederlandse bedrijfsonderdelen over te gaan. Deze voorlopige insolventieprocedure, Schutzschirmverfahren, betekent dat een bedrijf onder bescherming van de rechter wordt geherstructureerd, zonder dat het last heeft van schuldeisers. Als dit op korte termijn niet tot betere financiële resultaten leidt, volgt een formele insolventieprocedure, waarbij een curator het voor het zeggen krijgt bij het Duitse Abellio.

NS: externe oorzaken

Het Nederlandse moederconcern geeft Abellio voor de herstructurering een lening van 70 miljoen euro, die in de plaats komt van een eerder gedane toezegging van hetzelfde bedrag.

NS wijt de financiële situatie goeddeels aan externe factoren op de Duitse spoormarkt: hogere personeelskosten als gevolg van cao-onderhandelingen en oplopende boetes omdat door Abellio prestatieafspraken onvoldoende worden nagekomen. Dat is vooral het gevolg van de vele spoorwerkzaamheden in Duitsland, waardoor er niet op tijd gereden kan worden en er vaak, tegen hoge kosten, vervangend vervoer moet worden ingezet.

Hoekstra heeft inmiddels een klemmend beroep op de betrokken Duitse deelstaten gedaan om mee te werken aan het reddingsplan en faillissement te voorkomen. Want met circa 3.000 medewerkers vervoert Abellio ruim 275.000 reizigers per dag en is daarmee een belangrijke speler op de Duitse spoormarkt. aldus Hoekstra aan de Tweede Kamer.

In een brief aan de vijf minister-presidenten van de betrokken deelstaten, schrijft Hoekstra dat de Nederlandse inspanningen onvoldoende zijn om de kostenstijgingen te ondervangen. „Ik wil uw aandacht vragen voor de noodzaak om de onvoorziene kostenstijgingen te compenseren.” (..) „NS heeft mij laten weten dat het zich anders genoodzaakt voelt om zijn verdere betrokkenheid te heroverwegen.”