Gronddeal kost CDA-wethouder Jan Loonen de kop

Venray Wethouder Jan Loonen kreeg een motie van wantrouwen na een rapport over een gronddeal waarbij hij betrokken was.

De Venrayse wethouder Jan Loonen (CDA, Grondzaken) verkocht grond aan het waterschap, zodat de Loobeek kon meanderen.
De Venrayse wethouder Jan Loonen (CDA, Grondzaken) verkocht grond aan het waterschap, zodat de Loobeek kon meanderen. Foto Paul van Hoof

De Venrayse wethouder en locoburgemeester Jan Loonen (CDA, Grondzaken) vertrekt na publicatie van een rapport van adviesbureau Berenschot over een gronddeal tussen hem en het waterschap Limburg. Een meerderheid van de gemeente steunde een motie van wantrouwen tegen de bestuurder. Alleen het CDA stemde tegen. Ook zijn partijgenoot Anne Thielen trad af uit solidariteit met Loonen en uit verontwaardiging over de motie.

Loonen vindt dat het rapport hem vrijpleit. „Het gaat vooral om veel complimenten en een paar rafelrandjes. Dit is een politieke afrekening.”

Een meerderheid van raad (alle partijen behalve CDA en PvdA) steunden ook een motie van afkeuring tegen burgemeester Luc Winants (CDA). De partijen die voorstemden vinden zo’n „gele kaart” nodig, omdat Winants de afgelopen tijd meer als steun van partijgenoot Loonen optrad, dan als kroonbenoemde hoeder van de integriteit. Tino Zandbergen, fractievoorzitter van Venray Lokaal: „De burgemeester ging vol op het verdedigende orgel, waar een neutrale rol als hoeder van de integriteit beter was geweest.” Winants vindt dat hij door kan: „Wie bang is voor een krasje, moet niet de politiek ingaan.”

NRC publiceerde in januari over de kwestie die het plaatselijke weekblad Peel en Maas had ontdekt, maar waarover na druk door burgemeester Winants niet was gepubliceerd. Het betrof een grondruil uit 2016 tussen Loonen en de waarnemend dijkgraaf, CDA-prominent Ger Driessen. Loonen is behalve wethouder Grondzaken ook grootgrondbezitter. Hij verkocht gronden aan het waterschap, zodat de Loobeek weer kon meanderen.

Belangenverstrengeling

Over de gronddeal onderhandelden Loonen en Driessen onder vier ogen. De CDA’ers kennen elkaar goed. Loonen was lid van Provinciale Staten toen Driessen gedeputeerde was. Berenschot stelt dat Loonen zich aan geldende regels en integriteitscodes heeft gehouden, maar dat hij in drie gevallen de schijn van belangenverstrengeling heeft gewekt.

Lees ook: CDA-wethouder Venray bevoordeeld bij deal met waterschap

Uit al in mei gepubliceerd onderzoek van recherchebureau Hoffmann in opdracht van het waterschap bleek dat Loonen en zijn familie bevoordeeld zijn ten opzichte van andere grondeigenaren.

Voor elke hectare grond die de familie inleverde bij het waterschap kregen ze 2,05 hectare terug. Bij andere eigenaren was dat niet meer dan 1,2 hectare. En met de bezwaren van een ambtenaar tegen de „slechte deal voor het waterschap” werd niets gedaan.

Loonen zelf noemt de motie ‘een politieke afrekening’

Hoewel Berenschot niet zulke harde conclusies trekt, noteert het bureau wel dat Loonen tot drie keer toe de schijn van belangenverstrengeling gewekt heeft: door zich tijdens de onderhandelingen verscheidene malen op te werpen als woordvoerder van de familie, door eisen te stellen waarbij ook de gemeente Venray zaken zou moeten doen en door bij Loonens broer thuis onder vier ogen te spreken met dijkgraaf Ger Driessen.

Raad niet geïnformeerd

Ook constateert Berenschot dat de gemeenteraad nooit formeel is geïnformeerd over de belangen van Loonen in het Loobeekdal. Het bureau stelt bovendien: „Het lijkt erop dat het waterschap graag tot overeenstemming heeft willen komen en zich flink heeft uitgerekt.” Maar het voor behaalde resultaat zou vooral het gevolg zijn van het goede onderhandelen door Loonen en zijn goede grondposities.

Loonen had zelf nog door gewild als wethouder. Hij kreeg daarbij steun van burgemeester Luc Winants (CDA) en de CDA-fractie onder leiding van broer Toon Loonen.

Winants ligt niet voor het eerst onder vuur. In 2010 trad hij af als wethouder van Maastricht, toen de raad een motie van wantrouwen tegen hem dreigde aan te nemen. Die verweet hem dat hij de raad onjuist en te laat had geïnformeerd over de aankoop door de gemeente van het stadion van voetbalclub MVV. In 2013 werd hij burgemeester in Brunssum, maar ook daar vertrok hij voortijdig, na een conflict met een deel van de gemeenteraad.

In de kwestie-Loonen was het Winants die druk uitoefende op Peel en Maas om te wachten met publicaties over de gronddeal. De gemeente Venray is behalve een belangrijke bron van nieuws ook de grootste adverteerder in het blad.

Lees ook: Bij het CDA in Limburg vallen de integriteitskwesties niet mee: ‘Motorblok partij heeft groot onderhoud nodig’

Het debat over de zaak-Loonen vond plaats net na de publicatie van een kritisch rapport van de in opdracht van het CDA ingestelde commissie-Kaiser. Die signaleerde „kliekjes die klef met elkaar omgaan”, de neiging om alles wat niet verboden is toe te staan en stapelen en vervlechten van functies door ambtsdragers van christendemocratische huize.