Kritisch rapport: Amsterdam Fashion Institute is geen veilige leer- en werkomgeving

Bedrijfscultuur Het Amsterdam Fashion Institute is „een sociaal onveilige tot zeer onveilige” organisatie. Dat staat in een zeer kritisch onderzoeksrapport over de modeopleiding. „Docenten gedroegen zich als keiharde, vileine juryleden.”

In een nieuw rapport staat dat het Amfi al zeker tien jaar geen veilige leer- en werkomgeving is voor alle studenten en medewerkers.
In een nieuw rapport staat dat het Amfi al zeker tien jaar geen veilige leer- en werkomgeving is voor alle studenten en medewerkers. Foto Koen van Weel/ ANP

Het mag „nooit meer” gebeuren. Dat is de reactie van Frank Kresin, decaan op de Hogeschool van Amsterdam, op het woensdagmiddag vrijgegeven onderzoeksrapport naar de sociale veiligheid op het Amsterdam Fashion Institute (Amfi), de grote modeopleiding die deel uitmaakt van de hogeschool.

In het rapport wordt geconcludeerd dat het Amfi al zeker tien jaar geen veilige leer- en werkomgeving is voor alle studenten en medewerkers. De decaan erkent dat studenten op een „onacceptabele manier” behandeld zijn. Dirk Reynders, directeur van het Amfi, zegt dat het rapport hem „verdrietig” maakt. Hij maakt zijn excuses aan studenten en docenten en hoopt dat het Amfi voor een „grote verandering” staat.

De afgelopen maanden deed bureau Bezemer & Schubad in opdracht van het Amfi onderzoek naar de bedrijfscultuur en sociale veiligheid op de opleiding. De onderzoekers concluderen nu dat de modeopleiding „een sociaal onveilige tot zeer onveilige” organisatie is. Studenten hebben te maken gehad met een te hoge werkdruk, ze zijn geïntimideerd door docenten en konden nergens met hun klachten naartoe. De onderzoekers schrijven dat een deel van de docenten zich gedroegen als „keiharde, vileine juryleden” met een gebrek aan „empathische en didactische kwaliteiten”. Een van de docenten zou „energiestimulerende drugs” normaliseren, omdat het goed is voor de creativiteit.

Lees ook: Altijd op jacht: modeman Martijn N. beschuldigd van seksueel misbruik

Het onderzoek werd in gang gezet na een publicatie in maart over Martijn N. in Het Parool en NRC. N. is oud-student van het Amfi en wordt door 28 mannen beschuldigd van seksueel geweld. De modeman studeerde van 2008 tot 2012 op het Amfi en werd wegens wangedrag meermaals bijna weggestuurd. Oud-studenten verklaarden al tegenover Het Parool en NRC dat docenten van N.’s gedrag op de hoogte waren. Toch bleef hij tot vorig jaar verbonden aan de opleiding als examinator, wat de opleiding op veel kritiek kwam te staan.

Hypocriet

In het onderzoeksrapport wordt uitgebreid verwezen naar Martijn N. Studenten spreken van intimidatie en vinden de Amfi-bestuurders „hypocriet” omdat ze N. na zijn studietijd bleven ophemelen. Ook docenten die meededen aan het onderzoek zeggen „altijd al geweten” te hebben dat er „sociale onveiligheid heerste” rondom Martijn N. De docenten ervoeren „ongemak” dat hij door sommige docenten werd gebruikt als rolmodel voor de opleiding.

Over één Amfi-docent staat in het rapport dat hij op de hoogte zou zijn geweest van het grensoverschrijdende gedrag van Martijn N. De docent zou met hem hebben „meegelachen”, maar durfde niet in te grijpen „uit angst voor de gevolgen”.

De onderzoekers hebben 39 (oud-)studenten geïnterviewd en 21 schriftelijke verklaringen van studenten ontvangen. Ruim driekwart liet zich negatief uit over de opleiding en zeker 26 studenten zeggen psychische klachten aan de opleiding te hebben overgehouden, zoals posttraumatische stressstoornissen, burn-outs, depressies of suïcidale gedachten.

De onderzoekers stellen vast dat ze slechts een kleine groep studenten spraken; op het Amfi studeren jaarlijks zo’n 1.400 studenten. Maar de angstcultuur op het instituut konden de onderzoekers bevestigen door de interviews met docenten. Van de 169 medewerkers op het Amfi zijn er 87 geïnterviewd. Hiervan lieten 65 zich „zeer negatief” uit over de opleiding. De werkdruk is te hoog, er is een gebrek aan „koers, visie en strategie”, en het managementteam neemt te weinig verantwoordelijkheid voor „organisatie, planning, roostering en dergelijke”. De huidige directeur Dirk Reynders erkent dat er meer leiderschap van hem wordt gevraagd.

Persoonlijke aandacht

Volgens het rapport is de afgelopen twee jaar het een en ander verbeterd op het Amfi. Zo is de werkdruk voor studenten verlaagd en is er meer persoonlijke aandacht voor studenten. Het merendeel van de studenten en medewerkers ervaart deze veranderingen als positief.

Bezemer & Schubad doet verschillende aanbevelingen, maar concludeert ook dat er niks kan veranderen zolang de onderwijscultuur op de modeopleiding niet verandert. Volgens de onderzoekers staan sommige docenten van de „oude garde”’ hier echter niet voor open. Enkele docenten hopen dat de „rotte appels” vertrekken.

Studentenvakbond ASVA en oud-studenten van het Amfi eisten in mei het vertrek van directeur Reynders en een niet bij naam genoemde hoofddocent. Amfi-directeur Reynders laat in een reactie op het rapport weten zich in te zetten om de voorgestelde veranderingen door te voeren. Of er ook personele wijzigingen komen, wil de modeopleiding niet zeggen.

Ook andere kunstopleidingen, waaronder de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag en de Design Academy Eindhoven, haalden afgelopen jaren het nieuws na meldingen over onveiligheid. De Inspectie van het Onderwijs is begonnen met een onderzoek naar structurele sociale onveiligheid van studenten op kunst- en modeopleidingen in het hoger onderwijs. Het Amfi werkt samen met andere kunst- en modeonderwijsinstellingen aan een gedragscode.