Palestijnen getergd door repressie Abbas

Demonstraties Sinds de dood van een bekende activist bij zijn arrestatie gaan Palestijnen massaal de straat op. Het geduld met hun leiders is op.

Tijdens een protest naar aanleiding van de dood van activist Nizar Banat wordt een demonstrant gearresteerd.
Tijdens een protest naar aanleiding van de dood van activist Nizar Banat wordt een demonstrant gearresteerd. Foto AP/Nasser Nasser

Agenten in burger die met honkbalknuppels achter journalisten aanjagen, demonstranten die hardhandig over straat worden gesleurd. Palestijnse jongeren sturen elkaar schokkende beelden en verontwaardigde berichten. De afgelopen dagen gaan die echter niet, zoals gewoonlijk, over geweld van Israëlische militairen, maar over dat van hun eigen Palestijnse veiligheidstroepen.

Sinds de dood van de Palestijnse activist Nizar Banat vorige week donderdag gaan duizenden Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever bijna dagelijks de straat op om te protesteren. „Het politiegeweld is nog nooit zo erg geweest”, zegt advocaat Mohannad Karajeh.

Namens de Palestijnse organisatie Lawyers for Justice stond Karajeh de activist in eerdere rechtszaken bij. Banat, timmerman van beroep, sprak zich in video’s op sociale media in niet mis te verstane bewoordingen uit tegen corruptie en andere vermeende misstanden binnen de Palestijnse Autoriteit (PA), het Palestijnse zelfbestuur in Ramallah. Als één van de meest uitgesproken critici van president Mahmoud Abbas en zijn entourage belandde hij met regelmaat achter de tralies. Sinds zijn huis begin mei was beschoten door onbekenden, sliep hij niet meer thuis maar bij familieleden in Hebron. Daar kwam donderdag een grote groep agenten hem hardhandig arresteren. Enkele uren later werd hij dood verklaard.

Meer woede

Na de eerste ophef kondigde de Palestijnse Autoriteit een onderzoek aan naar de toedracht van Banats dood. De mededeling dat de resultaten daarvan zijn overgedragen aan de militaire aanklager, riep woensdag echter alleen maar meer woede op; volgens nabestaanden en demonstranten is het duidelijk dat diezelfde autoriteiten Banat hebben gedood. Ze roepen op tot een onafhankelijk, internationaal onderzoek. Woensdag werd opnieuw door kleine groepen activisten gedemonstreerd in Ramallah.

De boosheid die sinds de dood van de activist naar buiten komt, is het gevolg van jarenlang opgekropte onvrede. „Vóór 2015 waren er misschien nog excuses om geen periodieke verkiezingen te houden, daarna niet meer”, zegt politiek analist Naseef Muallem, betrokken bij de Palestinian Center for Peace and Democracy (PCPD).

Dit jaar gloorde er enige hoop toen Abbas verkiezingen aankondigde en daadwerkelijk concrete stappen in die richting zette. Maar die hoop werd de grond in geboord toen hij de verkiezingen enkele weken voor de geplande datum alsnog voor onbepaalde tijd uitstelde. Als reden noemde hij dat Israël geen stemming in Jeruzalem toestond, maar de werkelijke reden was volgens analisten dat Abbas zou verliezen van zijn rivalen binnen en buiten Fatah.

Critici zien zijn regering niet alleen als corrupt, maar ook als een verlengstuk van de Israëlische bezetting. De recente luchtoorlog tussen Israël en de Hamasbeweging in de Gazastrook speelde Hamas in de kaart. Zou volgens peilingen oorspronkelijk minder dan 40 procent op de militante beweging stemmen, na de Gaza-oorlog was dat percentage opgelopen tot bijna 60 procent.

Vrouwen houden tijdens een herdenking posters van Banat omhoog.

Foto AFP/Mohammed Abed

Waarschuwing

Voor activisten is de dood van Banat en het harde politieoptreden bij de daaropvolgende demonstraties een waarschuwing. Advocaat Karajeh haalt een recent rapport van zijn organisatie tevoorschijn: in één jaar zijn tientallen mensen om politieke redenen gearresteerd, vaak zonder aanklacht.

Na het afblazen van de verkiezingen volgde een nieuwe golf van politieke arrestaties. De dood van Banat maakt indruk, juist omdat hij een van de weinigen was die openlijk kritiek durfde te geven op het Palestijnse zelfbestuur.

„Nizar was luidruchtig”, zei de Palestijnse activiste Nadia Harash tijdens een online bijeenkomst met journalisten. „Ik zag het altijd als iets positiefs dat de PA zo’n uitgesproken kritische stem toeliet. Nu is duidelijk dat iedereen kan worden gedood.” Er is een vóór Banat en een ná Banat, zegt ook Karajeh. „Nu dit is gebeurd, hebben Palestijnse organisaties helemaal geen vertrouwen meer in het rechtssysteem.”

In zijn huis in Ramallah neemt Muallem één van zijn politieke boeken van de stapel. „Ik heb dit boek drie keer geredigeerd: één keer voor de Israëlische autoriteiten, toen voor de Palestijnse en toen nogmaals wegens de lokale en tribale gevoeligheden.” Na deze gebeurtenis zal hij nog meer oppassen met wat hij zegt en schrijft.

Zolang Europa geld blijft sturen, zijn ze medeplichtig

Nadia Harash activist

De Palestijnse Autoriteit gooit de eigen glazen in met het harde optreden, denkt Muallem. „Keken voorheen misschien zesduizend mensen naar Banats video’s, nu zijn dat er negentigduizend”, zegt hij. „Dit komt bovenop alle andere factoren die de PA de laatste tijd hebben verzwakt.” De huidige ontwikkelingen kunnen volgens de analist twee kanten op: „Óf ze hebben besloten dat er helemaal geen verkiezingen meer komen en gaan richting een dictatuur, óf er komt verandering.”

Analisten en activisten zijn het erover eens dat dat laatste alleen gebeurt als er internationale druk komt op de Palestijnse Autoriteit. „Zolang Europa de PA geld blijft sturen zonder verantwoording, zijn ze medeplichtig aan dit soort gebeurtenissen”, zegt Harash. „Dit is geen interne Palestijnse zaak, dit is een internationale verantwoordelijkheid.”

Alleen eerlijke verkiezingen kunnen volgens Muallem de impasse doorbreken. „We strijden niet tegen een bezetter om een ondemocratisch regime te hebben.”