Opinie

Bescherm vrouwen tegen grensoverschrijdend gedrag van mannen

Strafrecht Bescherm mannen niet tegen zichzelf, maar bescherm vrouwen tegen grensoverschrijdend gedrag van mannen. Leer hen dat ongewenste gedrag af, zegt .
Bij een bewustwordingscampagne tegen gendergerelateerd geweld kijken mensen in Bourges, Frankrijk, naar een video.
Bij een bewustwordingscampagne tegen gendergerelateerd geweld kijken mensen in Bourges, Frankrijk, naar een video. Foto Guillaume SOUVANT / AFP

Mannen moeten tegen zichzelf in bescherming worden genomen en dat is de verantwoordelijkheid van vrouwen. Dat is de gedachte achter krantenkoppen als: ‘School ziet liever geen blote kleding: Docenten kunnen last hebben van meisje met diep decolleté’ (AD 17/6). Het is 2021, maar nog steeds zijn wij vrouwen in het zogenaamde liberale Nederland allesbehalve vrij.

Ik loop overdag op straat langs een groepje mannen en ik voel direct dat ze mij gaan ‘uitchecken’, iets wat iedere vrouw herkent. Ik twijfel. Zeg ik lachend gedag ‘hey boys, alles goed?’ of zet ik mijn resting bitch face op dat mensen zo effectief op afstand houdt? Ik kies voor het laatste, een oud verdedigingsmechanisme. Maar het lukt me niet goed. Ik voel me niet sterk, integendeel. Ik wil ze laten zien dat ik geen voorwerp ben om te bekijken of te gebruiken, maar een mens, net als zij.

Geen kort rokje

Als ik doorloop en de ogen in mijn rug voel prikken ben ik teleurgesteld. Niet in deze mannen die mij zo klein laten voelen, maar in mezelf. Want ook mij is geleerd dat vrouwen zichzelf moeten beschermen. Dat onze veiligheid minder waard is dan de bewegingsvrijheid van mannen. Zij moeten vooral ‘zichzelf’ kunnen zijn, want hey, boys will be boys.

Voor vrouwen ligt dat iets anders. De regels die ons worden opgelegd dien je te volgen. Dus geen kort rokje aan. Niet ’s avonds door het park of bos fietsen. Niet je locatie delen op sociale media. Onherkenbaar in beeld. Niet dansen met een hoofddoek op. Je partner niet boos maken. Ongeschreven regels waar je niet aan kunt ontkomen. Doe je dat wel, dan ben je een slet, naïef of een ongelovige. Maar vooral: wat je overkomt is je eigen schuld.

Lees ook: Kift over rechtenpact hindert aanpak van geweld tegen vrouwen

Victim blaming, het verschuiven van de schuld van de dader naar het slachtoffer, is nergens zo aanwezig als bij gendergerelateerd geweld. Vrouwen die door hun partner worden mishandeld kunnen op weinig respect rekenen (‘ze heeft geen eigenwaarde’), wie bevriest bij seksueel overschrijdend gedrag wordt niet geloofd (‘je kan toch nee zeggen’), en wie slachtoffer wordt van ongewenste sexting (het verspreiden van seksueel getinte content zonder toestemming) wordt naïef gevonden (‘had ze die foto’s maar niet moeten delen’).

Maar victim blaming is ook geïnternaliseerd. Een vriendin vertelde te zijn overgehaald seks te hebben met een man, nadat ze meerdere keren duidelijk ‘nee’ had gezegd. Ze noemde dat geen verkrachting omdat er geen sprake was van fysiek geweld en omdat ze zich niet onveilig voelde. Maar als iemand je grenzen niet respecteert en doorgaat totdat je je laat overhalen bevind je je in een onveilige situatie en ben je slachtoffer van verkrachting, ook al heb je niet geleerd dit te herkennen als zodanig. We willen geen slachtoffer zijn en geen daders kennen.

Victim blaming is nergens zo aanwezig als bij gendergerelateerd geweld

Ik ben 38, maar als ik op straat word geobjectiveerd voel ik me weer een kind. Kwetsbaar in een wereld die ons niet beschermt. Hümeyra, die in 2018 op 16-jarige leeftijd werd vermoord door een 34-jarige man, kreeg nooit de kans volwassen te worden. Desteny, het 13-jarige meisje dat eerder dit jaar van een flat sprong omdat zij slachtoffer werd van ongewenste sexting mocht niet eens 14 worden. Hoeveel onschuldige kinderen moeten er sterven voordat de ernst van de problematiek wordt erkend?

Lees ook: Seks tegen de wil is ook verkrachting

Kroegpraat

Recent onderzoek in opdracht van Amnesty International wijst uit dat 1 op de 10 studentes tijdens de studietijd wordt verkracht. CBS-onderzoek uit 2020 laat zien dat 33 procent van de 18 tot 24-jarige vrouwen de afgelopen twaalf maanden niet-fysieke seksuele intimidatie heeft meegemaakt en 22 procent slachtoffer was van seksueel geweld. Het geweld waar vrouwen dagelijks mee te maken krijgen, is een ernstige bedreiging van de volksgezondheid én een schending van mensenrechten. Het wordt tijd dat we geweld tegen vrouwen ook gaan zien als een epidemie die met alle middelen moet worden bestreden.

Natuurlijk is nafluiten niet hetzelfde als verkrachting of moord door een (ex-)partner, maar als we niet erkennen dat dit onderdeel is van hetzelfde probleem, is het onmogelijk de situatie te verbeteren. In denigrerende muziekteksten, kleedkamerpraat, in de klas en tijdens gesprekken in de kroeg wordt de vernedering van vrouwen genormaliseerd. Hierdoor blijft een cultuur waarin geweld tegen vrouwen wordt geaccepteerd en gebagatelliseerd in stand. Alle uitingen van seksisme en seksueel overschrijdend gedrag versterken elkaar en moeten dus ook allemaal bestreden worden.

Stalking, bedreiging en vernedering, zowel online als offline, zouden actief moeten worden opgespoord en strafrechtelijk vervolgd. Slachtoffers zouden moeten worden geloofd, gesteund en worden aangemoedigd aangifte te doen. Daders zouden moeten worden veroordeeld, maar vooral begeleiding krijgen om gedrag af te leren dat vrouwen én henzelf schaadt. Want geweld tegen vrouwen is geen vrouwenprobleem, het is een maatschappelijk probleem. Het is de hoogste tijd om dit ook zo te behandelen.