De festivalzomer van 2021 wordt nog een hele uitdaging

Achtergrond | Festivalzomer Na een leeg jaar krijgen we nu toch een festivalzomer: zonder 1,5 meter, zonder mondkapjes maar met testen bij de ingang. En zo zijn er meer uitdagingen. „We zijn een ‘free state of love’, geen politiestaat.”

Aan het decor van het Welcome to the Village Festival wordt gewerkt in een loods in Leeuwarden.
Aan het decor van het Welcome to the Village Festival wordt gewerkt in een loods in Leeuwarden. Foto Kees van de Veen

Het mag weer: grote festivals. Nu nog tot 25.000 bezoekers en met een duur van maximaal 24 uur. Zoals Live Again van Harmony of Hardcore in Veghel, dat op 3 en 4 juli 10.000 geteste bezoekers bij zes podia ontvangt. Vanaf 25 juli vervalt de beperking van het aantal bezoekers en is er groen licht voor grote, meerdaagse festivals als Lowlands in augustus waar 60.000 bezoekers zullen blijven logeren. Het garantiefonds, een financieel vangnet voor als het tóch niet door kan gaan, is opgetuigd. De anderhalve meter is overboord en mondkapjes zijn passé. Let’s get the party started! Toch?

Nou, ja. Maar er zijn nog wel wat hobbels te nemen voordat het festivalseizoen echt van start kan, blijkt uit een rondgang langs diverse muziekfestivals. Het grootste probleem? Het ‘tussentijdse testen’, dat als het aan het RIVM ligt een voorwaarde wordt voor meerdaagse festivals waar bezoekers overnachten. Controleren bij de ingang? Dat is voor festivalorganisatoren geen probleem met de coronacheck-app die aangeeft of iemand gevaccineerd is, of niet langer dan 40 uur geleden een negatieve coronatest had.

Op een weekendfestival (drie dagen, vier nachten, de start is meestal donderdagavond) wordt dit lastiger. Wie moet je wanneer testen? En wat te doen met positief geteste bezoekers die meteen in isolatie moeten? Hoe doe je bron- en contactonderzoek en hoe is die olievlek in te dammen op een festival?

Lees ook: Met een vangnet van 300 miljoen durven festivals het aan

Over de voorwaarden buigt het demissionair kabinet zich deze week met de evenementensector. Berend Schans, directeur van brancheorganisatie VNPF, is voorzichtig positief. „Ik denk dat we eruit komen. Het leeuwendeel van de doelgroep zal in augustus zijn gevaccineerd. De meeste festivals zijn pas in augustus en september, en voor die festivals zie ik het positief in. Maar alles voor die tijd is… ingewikkeld.”

Spagaat

De tijd is gunstig voor Lowlands en Down The Rabbit Hole, concludeert ook marketingmanager Bente Bollmann opgelucht. Zijn beide driedaagse festivals zijn eind augustus om logistieke redenen na elkaar op hetzelfde terrein in Biddinghuizen. Tegen die tijd zijn de anderhalve meter en de beperking van de capaciteit geen eis meer en dat waren de belangrijkste voorwaarden om de festivals door te kunnen laten gaan. Afstand houden is op Lowlands ondoenlijk, zegt Bollmann. „Het past niet op het terrein. Bovendien wil je dat niet gaan controleren. We zijn een ‘free state of love’, geen politiestaat.”

Lees ook: Festivals willen allemaal naar volle maand september

Lowlands is al twee jaar uitverkocht. De meeste mensen behielden hun kaarten voor deze editie, zo’n 1.500 kaarten van mensen die hun geld terugvroegen zijn opnieuw verkocht. Down The Rabbit Hole is met 40.000 verkochte kaarten ook uitverkocht. „Met een kleinere capaciteit waren we in een onmogelijke spagaat gekomen: een selectie van bezoekers, die hun kaartje al die tijd bewaarden, is gewoonweg niet te maken”, zegt Bollmann.

Terrein in drieën

Bij het kleinere driedaagse Grasnapolsky in Scheemda (vanaf 30 juli) hebben ze wel een idee voor het tussentijds testen, maar ze weten niet of dat wel op die manier kan. „Wij denken: we doen het op zondagochtend als iedereen vanaf de camping binnenkomt, en dan maken we er iets leuks van”, zegt festivaldirecteur Mariska Berrevoets. „Of we daar ter plekke kunnen testen in samenwerking met Testen voor toegang, is nog onduidelijk. Net als hoe we erachter komen wie op welk moment getest moet worden en hoe we daar vervolgens mee omgaan.”

Een van de eerste langdurige festivals is Welcome to the Village (16 t/m 18 juli). Hun aanpak valt op. Er is in het natuurgebied bij Leeuwarden geen logeermogelijkheid en ze controleren elke dag iedereen opnieuw. „We hebben het terrein in drieën opgedeeld. Drie groepen van 750 mensen wisselen elke 2,5 uur”, legt woordvoerder Chris Moorman uit. „Die gebieden hebben elk een eigen uitstraling en ook de programmering verschilt een beetje. Je waant je telkens op een nieuw festival. Over drie dagen organiseren we dus eigenlijk negen kleine festivals.”

Personeelstekort

Voor een aantal festivals komen de versoepelingen te laat: Pinkpop, Best Kept Secret, Woo Hah, North Sea Jazz en Zwarte Cross gaan pas in 2022 weer door. Een gat van soms twee jaar in hun geschiedenis. Voor North Sea Jazz bleek de onzekerheid of het een stevig programma met grote Amerikaanse namen kan bieden simpelweg te groot, omdat veel internationale artiesten nog niet op tournee gaan.

Een ander probleem waar bijna elk festival tegen aanloopt is het personeelstekort: veel mensen in de sector zijn tijdens de coronacrisis wat anders gaan doen. Vooral op- en afbouwcrews zijn moeilijk te vinden, merkt Welcome to the Village.

Het driedaagse megafestijn van muziek en motors Zwarte Cross in Lichtenvoorde (220.000 bezoekers per editie) verplaatste de datum, zoals veel festivals, van juli naar september. Maar krijgt dat toch niet rond, blijkt nu. Lotte Post van organisator De Feestfabriek noemt verschillende redenen voor de afgelasting: het gebrek aan personeel, de langdurige onzekerheid rondom het waarborgfonds en het mogelijk verplicht tussentijds testen van 25.000 campingbezoekers die op donderdag al aankomen.

Lees ook: Festivalbranche in nood – ‘Je kan dit toch niet kapot laten gaan?’

De verplaatsing van juli naar september loste dat niet op, aldus Post. „Veel werkkrachten zijn in september gewoon niet beschikbaar door school of studie. Dat is bij een zomerfestival nooit een probleem, dan is barwerk een vakantie-uitje.”

Een kleiner driedaags festival, de Mega Immuun Party op 24 en 25 september, zonder camping, verzacht de pijn. Het Zwarte Cross-ticket is te gebruiken voor de editie van volgend jaar.

Opmerkelijk is dat diverse beveiligingsbedrijven opgelucht reageerden dat het mega-event in de Achterhoek toch niet doorgaat, vertelt Post. „De krappe voorbereidingstijd voor een festival met de omvang van een middelgrote stad, met 33 podia en waar elke dag 65.000 mensen rondlopen, bleek wel een heel grote uitdaging.”

Pim Zuethoff van evenementenproducent Loc7000, dat voor de grootste festivals zaken regelt als techniek, logistiek, catering en infrastructuur, maakt zich best zorgen over het festivalseizoen. „Alles wordt nu in een paar maanden geduwd. Je ziet dat de druk op mensen en materialen enorm is.” Volgens Zuethoff heeft Loc7000 nog geen opdrachten hoeven afzeggen en lukt het voorlopig om genoeg mensen te vinden, maar hij vreest het moment dat dit niet meer lukt.

Op sommige punten zal „kwaliteit het slachtoffer zijn”, voorziet hij. Neem de tijd om personeel te trainen. „We moeten allang blij zijn dát er een medewerker aan de bar staat.” Ook de korte op- en afbouwtijd wordt een probleem, want soms moet een groot podium of grote tent een week later al op een ander evenement staan. „Als je slecht weer hebt eind augustus levert dat meteen vertraging op.”

Lees ook: Komt het testen voor toegang nog van de grond?

Die productionele uitdagingen ziet ook het dansfestival Dekmantel. Er is een tekort aan materialen, hekken, toiletten. „Maar in deze branche zijn mensen zeer vindingrijk”, stelt festivaldirecteur Boye ’t Lam. „De tent waar de bar in staat zal iets anders zijn, of we hebben andere types toiletten uit het buitenland. Het zijn vooral esthetische zaken waaraan je het merkt, en de kosten zullen daardoor voor ons iets hoger zijn. We gaan niet beknibbelen op kwaliteit.”

We gaan ervoor

De festivals van deze zomer zijn nu druk bezig hun evenementenvergunningen rond te krijgen. De aanlooptijd is kort. Het Solar Weekend Festival heeft sinds vrijdag duidelijkheid: de gemeente Roermond steunt het plan om het laatste weekend van juli 24.000 bezoekers te laten dansen aan de Maasplassen. Maar de opzet staat op scherp: bezoekers die op de festivalcamping overnachten dienen dit jaar echt op het terrein te blijven en zich tussentijds te laten testen. Hoe dat in de praktijk moet gaan, hoopt Solar ook snel te horen.

Ook het eilandfestival Into the Great Wide Open, zoals altijd in het eerste weekend van september op Vlieland, heeft de knoop doorgehakt: „We gaan ervoor”, zegt een van de organisatoren, Ferry Roseboom. Zij het op halve kracht. De net gepresenteerde editie brengt 3.000 mensen samen op één locatie bij kampeerterrein Stortemelk voor „een debutantenbal” – nieuwe muzieknamen uit Europa, spoken word, een kinderatelier en een beeldende-kunstroute. De opluchting is groot. Overwogen werd een spreiding van activiteiten over een langere periode, tien dagen of drie keer drie dagen. Of iets als „kamperen plús”. Maar voorlopig „overwint hoop”.