Eerste Nederlandse defensiesatelliet in baan om de aarde

Defensie De eerste satelliet van de luchtmacht moet onder meer radiocommunicatie door eenheden in het veld vergemakkelijken.

De satelliet BRIK-II.
De satelliet BRIK-II. Foto ANP

Sinds deze woensdag heeft Nederland een eigen militaire satelliet in een baan om de aarde: de BRIK-II. Om 16.47 uur werd de nanosatelliet van de luchtmacht in een baan om de aarde gebracht met de 21 meter lange raket LauncherOne, die werd gelanceerd vanonder de vleugel van een Boeing 747 van het bedrijf Virgin Orbit. Het vliegtuig was eerder opgestegen vanaf de Mojave Space Port in de Californische woestijn.

Brik-II is een nanosatelliet, een kleine satelliet opgebouwd uit zes standaard-kubusjes van 10 centimeter. Met zes van zulke eenheden meet hij 10 bij 20 bij 30 centimeter, ongeveer een pak cornflakes. BRIK-II is een technologie-demonstratieproject, waarmee de luchtmacht ervaring wil opdoen met het bouwen, lanceren en gebruiken van een eigen satelliet.

„Voor de nationale veiligheid wordt de ruimte steeds belangrijker”, zegt luitenant-kolonel Bernard Buijs van de Koninklijke Luchtmacht, die het project leidde. Satellietnavigatie, satellietbeelden en satellietcommunicatie zijn onmisbaar voor strijdkrachten, maar satellieten dreigen inmiddels zelf ook een militair doelwit te worden.

De nanosatelliet werd ontwikkeld door de TU Delft, het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum, en het satellietbedrijf Isispace in Delft, samen met de luchtmacht. Totale kosten: circa 3 miljoen euro.

Vijandelijke jammers

Aan boord zijn drie instrumenten: een zogeheten scintillatiemonitor die turbulentie in de ionosfeer kan detecteren. Zulke turbulentie kan radiosignalen storen op dezelfde manier als vijandelijke stoorzenders (jammers), dus het is nuttig om het onderscheid te kunnen maken. Een tweede instrument detecteert radarstations op aarde, en een derde is een soort geheime brievenbus: militaire eenheden in het veld kunnen gevoelige informatie doorzenden als BRIK-II overkomt. Die onthoudt dan de boodschap, om hem pas boven Nederland weer af te geven.

De naam is een verwijzing naar de Brik uit 1913, het eerste vliegtuig van wat later de Koninklijke Luchtmacht werd. Maar op de traditionele flight patch van de missie staat een baksteen (’brik’) die door een glazen plafond lijkt te breken.

De lancering, met hulp van de 21 meter lange raket LauncherOne vanonder een omgebouwde Boeing 747, is pas de tweede succesvolle vlucht van het ruimtevaartbedrijf Virgin Orbit. Deze zogeheten air launch biedt meer flexibiliteit dan een verticaal opstijgende raket: als lanceerplatform is alleen een landingsbaan nodig. Tegelijkertijd met BRIK-II werden er satellieten gelanceerd van het Poolse bedrijf SatRevolution en een Amerikaanse defensiesatelliet.