Recensie

Recensie Beeldende kunst

De kunst van Kasper Bosmans is als een richtingaanwijzer naar de oorsprong

Tentoonstelling Kasper Bosmans ziet zichzelf als een geschiedenis-nerd onder de kunstenaars. Zijn fijnzinnige werk op een tentoonstelling in museum De Pont bevestigt dat beeld.

Zaaloverzicht van Kasper Bosmans’ tentoonstelling in De Pont, met ‘Heerdgang’ en ‘9 Sisters’, 2021.
Zaaloverzicht van Kasper Bosmans’ tentoonstelling in De Pont, met ‘Heerdgang’ en ‘9 Sisters’, 2021. Foto Foto Gunnar Meier

Zijn werk functioneert als een ‘ui’ die je moet afpellen om de kern te bereiken. Zo plastisch omschrijft de in Lommel (België) geboren kunstenaar Kasper Bosmans (1990) zijn eigen schilderijen, beelden, wandschilderingen en installaties in een vraaggesprek twee jaar geleden met de Vlaamse kunstenaarsinterviewster Hilde Van Canneyt. Dat afpellen gaat – zo blijkt op een overzicht van Bosmans’ werk in de grote zaal en een aantal wolhokken in De Pont in Tilburg – voorzichtig, niet alleen om de kern niet te beschadigen, maar ook om de schillen heel te laten.

Lees ook de recensie van de collectiepresentatie in De Pont: Hoe duur is de coltan

Want Bosmans’ werk ziet eruit als een verzameling eigentijdse emblemata – kleine, zinnebeeldige voorstellingen die in de zestiende en zeventiende eeuw waanzinnig populair waren en die je moest ‘afpellen’ om de betekenis te doorgronden. Zoiets gebeurt ook in De Pont. Bosmans, wiens carrière na zijn afstuderen aan de kunstacademie in Antwerpen maar vooral na het HISK in Gent als een komeet de lucht in schoot, heeft de reusachtige grote zaal gevuld of liever gezegd: uitgekiend esthetisch leeg gelaten op een aantal cruciale stukken na.

Er zijn archaïsche, waaiervormige mozaïeken (Heerdgang, 2021), waarvan de lijsten zijn versierd met decoratieve motieven en de binnenste delen zijn gevuld met hagelwit zand. Dat heeft allemaal symbolische betekenis, volgens de kunstenaar. Er is een lange, abstract aandoende rits van bronzen plaquettes – afgietsels van steeds negen pakjes boter – die zijn afgebiesd met lapjes pastelkleurige schotse ruit (Boy Butter, 2021). Ook hier verwijzingen te over. Er zijn bescheiden kubussen van marmer met daarop een wolvinnetje op haar rug getekend en zes suikerklontjes als tepels op het zitvlak. Er is veel meer – ook in de wolhokken.

Kasper Bosmans, 9 Sisters with 12 Legends: Vair Lotion (Soot, Moat; Fight, Fiancé; Bait; Mum, Cut), 2020, collectie De Pont museum, Tilburg. Foto Gunnar Meier.

Negen eksters

In de grote zaal van De Pont is het meest indrukwekkende en fijnzinnige werk een vijfenhalf meter brede muurschildering met liefst vier geschilderde triptieken erin vervat. Deze zogeheten 9 Sisters (with 12 Legends: Vair Lotion [Soot, Moat, Fight, Fiancé, Bait, Mum, Cut]) dateert uit 2020 en is een schoolvoorbeeld van het qua kleur oogstrelende en qua betekenis diverse werk van Bosmans.

De schildering is geïnspireerd op de Metamorfose van de Romeinse dichter Ovidius. Negen zussen – de zogeheten ‘Pieriden’ veranderen in Ovidius’ poëtische epos in negen kwetterende eksters, als straf omdat ze over de goden hebben geroddeld. Bosmans voegt naast de eksters eenden toe, met stripachtige beeldballonnen uit hun snavels. In die ballonnen zijn op een ondergrond van donker kobaltblauw de triptiekjes in gelid opgehangen.

Kasper Bosmans, Legend: Wolf Corridor, 2021. Courtesy Gladstone Gallery New York/Brussel. Foto Gunnar Meier

Ze doen denken aan middeleeuwse wapenschilden, maar ook aan flitsend moderne logo’s. Historische tulpenprenten figureren naast abstracte patronen van eekhoorntjesbont. Een paard en een ezel vliegen, surrealistisch als bij Chagall, moeiteloos in de lucht, er zijn slangen en gebroken wagenwielen, bontgekleurde papegaaien en penselen. Alles is beeldschoon en verleidelijk in kleur en lijnvoering.

Geschiedenis-nerd

Bosmans heeft zichzelf weleens een geschiedenis-nerd genoemd. Hij put uit folkloristische, mythologische en historische motieven en mengt die tot een mix die hij (alweer tegen Van Canneyt) als „hedendaags ouderwets” omschrijft. In zijn werk in Tilburg komt die hang naar oerbetekenis, een richtingaanwijzer naar de basis, de oorsprong, de verwijzing an sich nadrukkelijk naar voren. De Heerdgang die geïnspireerd zou zijn, onder andere, op de driehoekige kralen waar de schapen eens in de grensstreek in werden samengedreven; de pakjes boter van brons die verwijzen naar de smokkel van boter in kofferbakken in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw en naar goedkoop glijmiddel bij anale seks: het wordt hier en daar expliciet en uitleggerig. En dat is iets waar het werk makkelijk zonder kan – met behoud van inhoud.