D66 en ministerie bemoeiden zich met VPRO-documentaire over Sigrid Kaag

Van Beiroet tot Binnenhof Van een autogordel tot champagne. Wob-stukken laten zien hoe intensief invloed werd uitgeoefend op een VPRO-documentaire over Kaag.

Sigrid Kaag als lijsttrekker van D66. „Er moet echt iets in de documentaire over haar idealen”, vond het campagneteam van D66.
Sigrid Kaag als lijsttrekker van D66. „Er moet echt iets in de documentaire over haar idealen”, vond het campagneteam van D66. Foto David van Dam

D66 en het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben zich vergaand bemoeid met de VPRO-documentaire Sigrid Kaag – Van Beiroet tot Binnenhof, zo blijkt uit de correspondentie tussen betrokken partijen die GeenStijl dinsdagavond onthulde. De stukken zijn vrijgegeven na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

De documentaire, van regisseur Shuchen Tan, volgt minister Sigrid Kaag (Buitenlandse handel, D66), die uiteindelijk het besluit nam zich te kandideren voor het lijsttrekkerschap van D66. Aanvankelijk was alleen het departement bij de documentaire betrokken, maar na de verkiezing van Kaag tot lijsttrekker speelde ook het campagneteam van D66 een rol.

De documentaire leidde vooraf tot Kamervragen van de PVV, omdat ze werd uitgezonden op 3 januari, twee maanden voor de Tweede Kamerverkiezingen. De PVV vond dat de VPRO zich had laten gebruiken voor „een reclamespot voor D66”. Minister Arie Slob (Media, ChristenUnie) wilde hierover niet oordelen. Hij schreef: „Het is bedoeld als een portret zoals er vaker portretten worden gemaakt.” Woensdag liet Slob weten alsnog opheldering te vragen aan de VPRO, zo heeft zijn woordvoerder bevestigd.

‘Publicitair gedoe’

D66 en het ministerie blijken voorafgaand aan de uitzending op veel punten invloed te hebben uitgeoefend. Zo maakte het ministerie op 8 december, na het zien van een voorvertoning, bezwaar tegen scènes waarin Kaag geen autogordel draagt. „Moet worden aangepast, zal anders leiden tot publicitair gedoe.” Of tegen een shot waarin Kaag in Niger met champagne werd onthaald. Dat is „aangepast”, staat in de tekst. „Er staan in het totaalshot bubbelglaasjes op tafel, maar er wordt niets meer ingeschonken”. Een opmerking van Kaag dat ze „geen steun” kreeg van het kabinet werd op last van het ministerie geschrapt.

D66 bracht op diezelfde dag onder meer „een heftig punt” onder de aandacht. „Er moet echt iets in de documentaire over haar idealen, over het waarom van de stap die ze zet. Nu zit dat er helemaal niet in.” De partij had ook bezwaar tegen een scène waarin Kaag „klaagt over Kamerleden”. Die noemde het campagneteam „parlementair onjuist”. Het ministerie verzette zich tegen beelden van „het afzeiken van moties” bij de begrotingbehandeling van het ministerie in de Kamer. „Graag onschuldiger beelden daarvan zonder commentaar van de minister op Kamerleden.”

‘Autogordelgate’

D66 had net als het departement moeite met de scène zonder autogordel. „Niemand – noch wij noch jullie als makers – hebben er baat bij dat deze docu de herinnering ingaat als autogordelgate. Dat zou dood- en doodzonde zijn van drie jaar werk.”

De filmmakers willigden niet alle verzoeken in. Over de autogordel is nagedacht, bijvoorbeeld door nieuwe shots te monteren boven audio-opnames, maar dat bleek onmogelijk. D66 constateerde na uitzending dat over de autogordel geen grote consternatie is ontstaan. „Laten we hopen dat dat zo blijft!”

D66 laat in een reactie weten dat „de makers alles [mochten] filmen, onafhankelijk en met de redactionele vrijheid die daarbij hoort”. Wel mocht D66 „vóór uitzending het eindresultaat zien, met het oog op eventuele feitelijke onjuistheden, al te privacygevoelige passages en andere relevante opmerkingen. En zo is het ook gegaan. Uiteraard was het aan de documentairemakers om (..) de opmerkingen te wegen en te beoordelen.”

Het idee achter de documentaire, zo staat in een pitch van de makers, was om een „persoonlijk portret” van Kaag te maken. „‘Wij zijn het ministerie van hoop’ is een van de uitspraken die ons heeft geïnspireerd. Wij hopen in deze film te laten zien hoe zij deze gedachte omzet in praktisch beleid.” De VPRO schrijft op Twitter: „Journalisten werkzaam voor de VPRO zijn onafhankelijk en werken kritisch en met open vizier. Dit is ook de werkwijze geweest van de maker van de documentaire over Sigrid Kaag.”

Lees ook de recensie van Arjen Fortuin over de documentaire Van Beiroet tot Binnenhof