Reportage

Engeland rekent eindelijk af met die ‘bloody Germans’

EK voetbal Engeland won op Wembley van Duitsland (2-0). Politieke wrevel, sportieve afgunst en de pandemie voorzagen het EK-duel van extra reliëf.

Harry Kane, aanvoerder van Engeland, viert de 2-0 tegen Duitsland.
Harry Kane, aanvoerder van Engeland, viert de 2-0 tegen Duitsland. Foto Andy Rain / AP

Met een collectieve oerkreet begroetten tienduizenden Engelse supporters op Wembley het laatste fluitsignaal van arbiter Danny Makkelie. In het onthaal van de zege op Duitsland (2-0) in de achtste finale van het Europees kampioenschap zat de opgekropte frustratie van een paar decennia. Vreugde over de winst op de eeuwige kwelgeest vermengde zich na doelpunten van Raheem Sterling en Harry Kane met oude gevoeligheden.

Bloody Germans”, gromde Chris Sutton met een knipoog in een podcast van de BBC aan de vooravond van de kraker. De oud-international bedoelde het niet kwaad, maar raakte met de opmerking een actueel thema. Door de Brexit en de onvrede over coronarestricties kwamen bijna vergeten sentimenten weer aan de oppervlakte.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zette de verhoudingen deze week op scherp door zich sterk te maken voor een inreisverbod voor Britten naar de EU. De Deltavariant van het virus, verantwoordelijk voor bijna 95% van alle nieuwe besmettingen in het VK, baart haar zorgen. Tabloids als de Daily Mail, waarvoor Sutton een voetbalcolumn verzorgt, onthaalde het bericht met kabaal. Een klap in het gezicht van miljoenen vakantievierders.

Achter een microfoon in de studio-op-locatie van radiostation talkSPORT gaf gast Henning Wehn met zijn aanwezigheid inzicht in de verhoudingen. De Duitse komiek, al jaren gevestigd in de Londense wijk Tooting, verdient zijn geld in theaters en tv-programma’s door stereotypen over zijn afkomst uit te vergroten. Op de commerciële zender met de Engelse ‘working class’ als doelgroep, vormde Wehn daarmee een veilige keuze.

Geen plaats voor nuances

Duizenden mannen op Wembley Way, waarvandaan talkSPORT een uitzending verzorgde, met tassen vol bier pasten in dit profiel. Tatoeages op de bovenarmen, vrijwel identieke kapsels: opgeschoren aan de zijkanten, de haren naar één kant gekamd. Als Wehn zijn oren spitste, kon hij ze horen zingen over ‘Ten German Bombers’ die één voor één door de ‘English RAF’ worden neergehaald. Geen plaats voor nuances.

Als het Duitse elftal op bezoek komt, is de oorlog nooit ver weg. Ditmaal steeg de temperatuur in de metro en in pubs een paar graden extra. Alsof Winston Churchill in de dug-out zat in plaats van de keurige bondscoach Gareth Southgate. Deze atmosfeer – vurig, niet agressief – nam bezit van Wembley en van de spelers. Dat een Volkswagen Golf voor veel van de fans geldt als het ultieme symbool van een leven in bonis, werd voor even vergeten.

Afkeer tegen Duitsers broeit niettemin minder dan vroeger. In de Premier League staat Jürgen Klopp bijna letterlijk op een voetstuk. De Duitser geniet in Liverpool dezelfde status als de legendarische trainer Bill Shankly. Bij Chelsea kan Thomas Tuchel na winst in de Champions League niets meer verkeerd doen. Duitse coaches staan in Engeland voor klasse en vernuft.

Duitsers zijn op radio en tv graag geziene gasten. Oud-tennisser Boris Becker, financieel in zwaar weer, krijgt als analist een fluwelen behandeling. Op de kennis van sportjournalist en schrijver Rafael Honigstein wordt bijna dagelijks een beroep gedaan. Respect overheerst. Ook voor internationals als Kai Havertz en Timo Werner, Duitse sterren bij Chelsea, die tegen Engeland niet uit de verf kwamen.

Andreas Möller vormde op sportief vlak lang de arrogante karikatuur van het Duitse volk. In de halve finale van het EK in 1996 nam hij op Wembley de beslissende strafschop in de penaltyreeks tegen Engeland. Het beeld van de middenvelder die op pompeuze wijze het organiserende land de uitschakeling inwreef, werd op het netvlies van een generatie Engelsen gebrand.

Alleen zijn naam deed gevoelsmatig het geluid van de motoren van Spitfires in de hoofden van mensen aanzwellen. Deze ingesleten vooroordelen verwaterden en maakten plaats voor ontzag en lichte afgunst. Duitsland gold met afstand als de voornaamste kwelgeest van Engeland. Na de beroemde WK-winst van 1966 knakte de Mannschaft op mondiale toernooien de hoop op nieuw succes bij herhaling zonder mededogen.

Rechtse tabloids

Het besluit van Merkel om in 2015 een miljoen vluchtelingen te verwelkomen, bezoedelde het verbeterde imago. Rechtse tabloids gebruikten dit als brandstof om kiezers ervan te overtuigen ‘Leave’ te stemmen in het referendum, gekleurd door xenofobie. Als gezicht van de onbuigzame EU, groeide de afkeer tegen Duitsland. Ook deze emotie uit de onderbuik gaf de rivaliteit voor het duel op Wembley extra reliëf.

Tijdens de wedstrijd balden deze emoties zich samen. Met de treffers van Sterling en Kane kon in sportief opzicht een hoofdstuk worden afgesloten. Voetbal was, in de geest van het beroemde citaat van Gary Lineker, niet langer een spel waarin Duitsland altijd als winnaar komt bovendrijven. Maar vooral pompte het resultaat lucht in de nationale trots, door de Brexit en de pandemie in het geding gekomen.

Correctie (30 juni 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat het WK in 1996 plaatsvond. Dat moest het EK zijn. Dat is hierboven aangepast.