Waarom pleiten kinderartsen ineens voor het vaccineren van tieners?

Corona Tot vorige week was het advies van kinderartsen nog om gezonde kinderen voorlopig niet te vaccineren. Wat is er veranderd?

In tiener krijgt een coronavaccin in Philadelphia (Verenigde Staten), afgelopen mei.
In tiener krijgt een coronavaccin in Philadelphia (Verenigde Staten), afgelopen mei. Foto Hannah Beier/Reuters

De Gezondheidsraad adviseert om ook tieners van twaalf tot en met zeventien jaar te vaccineren tegen Covid-19 met het Pfizer-vaccin. Ook Nederlandse kinderartsen zijn nu overtuigd van de noodzaak. Tot vorige week was hun advies nog om gezonde kinderen voorlopig niet te vaccineren. Drie vragen.

1 Waarom adviseren kinderartsen nu wel tieners in te enten?

„Door nieuwe informatie valt de afweging tussen de veiligheid en de noodzaak van vaccinatie nu positief uit”, zegt kinderarts Károly Illy, OMT-lid en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. Tot voor kort was de hoop dat door vaccinatie van alle volwassenen voldoende groepsimmuniteit zou ontstaan. „Maar uit de nieuwste rekenmodellen van het RIVM, waarin ook de besmettelijkere Deltavariant is meegenomen, blijkt dat vaccinatie van deze groep echt verschil maakt.” Vaccinatie van deze groep kan volgens berekening van het RIVM het reproductiegetal R met 20 tot 35 procent doen afnemen.

Ook over de veiligheid van de vaccins zijn nu meer gegevens. Illy: „Inmiddels zijn miljoenen kinderen vanaf twaalf jaar veilig ingeënt met het vaccin van Pfizer, onder meer in de VS en Canada, en zijn we ervan overtuigd dat het veilig is.” De vaccins van Moderna, Janssen en AstraZeneca zijn nog nergens goedgekeurd voor mensen onder de achttien. De beoordeling van Moderna door Europees Geneesmiddelenbureau EMA loopt.

2 Wat is de gezondheidswinst van de vaccinatie voor kinderen?

Het vaccin beschermt ook tieners vrijwel volledig tegen Covid-19 en het wekt een goede immuunreactie op. Zij hebben meestal weinig last van de ziekte. Maar soms belanden kinderen wel in het ziekenhuis – in Nederland waren dat sinds 1 september 101 tieners.

In zeldzame gevallen treedt een ernstige en soms levensbedreigende complicatie op, Multisystem Inflammatory Syndrome – Children (MIS–C). Dan is er een uitgebreide ontstekingsreactie van de bloedvaten die organen door het hele lichaam kan aantasten, waaronder het hart en de nieren. In Nederland zijn tot nu toe voor zover bekend 280.000 kinderen tot achttien jaar besmet geraakt, schrijft de Gezondheidsraad. Naar schatting hebben zo’n vijftig tot zestig tieners MIS-C doorgemaakt (beide getallen zijn schattingen maar het zou neerkomen op zo’n 1 op 5.000 besmettingen).

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat kinderen na infectie soms nog maanden klachten kunnen houden. Hoe vaak dat voorkomt is nog onbekend.

Een belangrijk ander aspect dat de Gezondheidsraad en de kinderartsen meewegen is het schadelijke effect van een lockdown zelf: de ingrijpende beperkingen in het onderwijs, in samen sporten en feesten, de zorgen en angsten. „Dat raakt het welzijn van kinderen”, zegt kinderarts en epidemioloog Patricia Bruijning van het UMC Utrecht. „Je wil kinderen hun vrijheid en onderwijs teruggeven.”

3 Welke bijwerkingen zijn er bij tieners gemeld?

De bijwerkingen kort na vaccinatie zijn, net als bij volwassenen, mild en duren kort: een pijnlijke arm, een grieperig gevoel en soms koorts. Ze zijn bij jongeren soms iets sterker dan bij volwassenen omdat zij een goede afweer hebben.

Daarnaast is er het vermoeden van een zeldzaam optredende bijwerking na vaccinatie met het middel van Pfizer of Moderna: een ontsteking van de hartspier (myocarditis) of het hartzakje (pericarditis), met name bij jonge mannen boven de zestien jaar. De afgelopen maand rapporteerden onder meer Israël en de VS daarvoor aanwijzingen. Ook het EMA onderzoekt dat mogelijke verband.

In Europa zijn 122 gevallen van myocarditis gemeld en 126 van pericarditis, na 160 miljoen prikken met Pfizer. De aandoening wordt iets vaker gemeld door mannen boven de vijftien jaar, meestal na de tweede prik, en binnen een paar dagen na de vaccinatie.

Lees ook: Israël onderzoekt hartontsteking bij jongeren na Pfizer-vaccin

Een ontsteking van de hartspier komt regelmatig voor bij virale infecties, ook bij een corona-infectie. „Het wordt iets vaker gezien dan je zou verwachten op basis van toeval”, zegt Bruijning. „Ongeveer bij 1 op de 15.000 vaccinaties bij jongens tussen twaalf en achttien jaar. Bij meisjes is het veel zeldzamer, ongeveer 1 op de 100.000.”

Toch valt ook voor jongens het voordeel uit in de richting van vaccineren, aldus Bruijning. Dat komt mede doordat de ontsteking mild is en goed te behandelen; veruit de meeste jongeren genazen na een aantal dagen in het ziekenhuis volledig, een enkeling moest naar de intensive care. Ook het Amerikaanse centrum voor infectieziektebestrijding CDC oordeelt dat het voordeel van vaccinatie opweegt tegen deze bijwerking, en beveelt vaccinatie van kinderen boven de twaalf jaar aan. „Hoe vervelend ook, deze bijwerking weegt niet op tegen de gezondheidsvoordelen die vaccineren biedt”, aldus Bruijning.

M.m.v. Pim van den Dool