De pandemie is tanende, en de noodsteun nu ook

Coronasteun Na vijftien maanden van verlengingen en uitbreidingen begint het kabinet met het afbouwen van de coronasteun. Na september is het klaar.

Demissionair minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken licht in de Tweede Kamer de aanpassing van het coronasteunpakket toe.
Demissionair minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken licht in de Tweede Kamer de aanpassing van het coronasteunpakket toe. Foto Bart Maat / ANP

Het is genoeg geweest, hopen ze. Het nieuwste economische steunpakket, dat op 1 juli ingaat en tot eind september duurt, wordt ook het laatste, schrijven ministers Stef Blok (Economische Zaken), Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en Wopke Hoekstra (Financiën) in een brief aan de Tweede Kamer. Daarna is het basta. Heel voorzichtig maken ze zelfs nu al een eerste begin met het afbouwen van de steun.

Onder het gunstige gesternte van lage besmettingscijfers, de afnemende druk op de ziekenhuizen en de stijgende vaccinatiegraad heeft het demissionaire kabinet in rap tempo de ene na de andere coronarestrictie opgeheven.

Dat biedt ook voor bedrijven meer perspectief, schrijven de drie ministers. In het tweede kwartaal leden sectoren zoals de reisbranche, evenementen en de horeca nog zwaar onder alle beperkingen. Dat ligt nu anders. „Hoewel bedrijven voorlopig nog te maken hebben met de basismaatregelen, is het een reëel scenario dat ze in het derde kwartaal van dit jaar weer zelfstandig omzet maken.”

Het moest een keer stoppen

Eind mei, bij de aankondiging van de nieuwe steunronde die deze week ingaat, lieten Koolmees, Hoekstra en Blok al doorschemeren dat de staatssteun een keer moest stoppen. „Te vroeg stoppen is onverstandig”, zei Koolmees, „maar te laat ook.” Ze voorzagen het steunpakket al bij voorbaat van een waarschuwing: als de pandemie het toeliet, zou het kabinet misschien eerder gaan afbouwen.

Lees ook: Noodsteun blijft nog even, ondanks nadelen

Die belofte wordt nu werkelijkheid – een beetje dan. Bij het aanvragen van de NOW (loonsubsidie) kunnen bedrijven voortaan een maximaal omzetverlies van 80 procent opgeven: dat was 100 procent. De gedachte: wie nu nog zulke rode cijfers laat zien, kan dat niet alleen aan corona wijten. „Ook in een normaal jaar zijn er immers veel bedrijven met een (al dan niet tijdelijk) omzetverlies’’, schrijft het ministerstrio.

De steunpakketten mogen dan voor door de coronacrisis getroffen bedrijven zijn, officieel is er nooit onderscheid gemaakt tussen de aard van alle omzetverliezen. Elk bedrijf dat fors verloor, kwam in aanmerking. Zo voorkwam het kabinet dat de noodsubsidies vertraging zouden opleveren en rompslomp voor de ondernemers zouden betekenen. Dat daardoor ook bedrijven overeind werden gehouden die in ieder ander jaar waren omgevallen, namen de ministers op de koop toe. Tot nu.

Wel nieuw: extra belastinguitstel

De meeste bedrijven hebben niet zulke grote verliezen en zullen weinig van de eerste aarzelende poging tot het afbouwen van de steun merken. Zij krijgen juist lucht, door een andere aanpassing: op verzoek van de Tweede Kamer krijgen ondernemingen meer tijd om belastingachterstanden te betalen. Bij een aantal bedrijven zal dat uitstel vermoedelijk tot afstel leiden: het kabinet heeft er al enkele tientallen miljoenen voor ingeboekt.

De keuze tussen verlengen en afbouwen was inzet van discussie in de ministerietorens. Bij de ministeries van Sociale Zaken en Economische Zaken overheerst het belang van banenbehoud en mag de steun gerust doorgaan, Financiën ziet vooral de oplopende gevolgen voor de schatkist. Van minister Hoekstra had de steun dan ook verder versoberd mogen worden, valt rond zijn ministerie te horen, bijvoorbeeld door alleen bepaalde sectoren te blijven steunen. Zo ver kwam het niet.

Het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank riepen de afgelopen maanden al op om de noodsteun niet langer dan strikt noodzakelijk te laten voortbestaan. Branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland reageerde dinsdag juist getergd: van de horecasector had de steun nog wel even mogen doorlopen.

Voor hen is er een lichtpuntje, want de drie ministers houden een slag om de arm. Het virus blijft grillig, de deltavariant rukt op. Het kabinet houdt „de vinger aan de pols”, schrijven ze. En als er maatregelen volgen, kan de steun zomaar een nieuw leven krijgen.