Brieven

Castrolanda

Kerk speelde cruciale rol in de opbouw van de kolonies

Foto Daniel Caron

Het dorp Castrolanda, in de Braziliaanse deelstaat Paraná, werd zeventig jaar geleden gesticht door een groep Nederlandse emigranten. In NRC (Hollands welvaren in Brazilië, 19/6) en in de podcast NRC Vandaag vertelt correspondent Nina Jurna het verhaal van de jubilerende dorpsgemeenschap, waarvan ‘kolonie’ niet alleen het handelsmerk is, maar ook een samenvatting van het succes. Het is opmerkelijk dat ze voorbijgaat aan een wezenlijk aspect. Het bijzondere van de emigratie naar Brazilië was inderdaad dat emigrerende boeren als groep grond konden kopen en hun landbouwwerktuigen en hun vee konden meebrengen. De kolonie werd de basis voor een agrarische coöperatie. Het bijzondere was óók dat zo kolonies ontstonden op grond van culturele en religieuze identiteit. In Brazilië zijn in die kolonies zo ongeveer alle West- en Noord-Europese nationaliteiten en talen vertegenwoordigd. Kolonies werden bovendien naar kerkelijke richtingen georganiseerd. In het naoorlogse Nederland was ook emigratie verzuild. Naast de algemene emigratiecentrale waren het vooral de rooms-katholieke en protestants-christelijke centrales die honderdduizenden emigranten voorbereidden en begeleidden naar Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en dus ook naar Brazilië.

In de opbouw van de kolonies speelde de kerk een cruciale rol. De rooms-katholieke kerk in Holambra, in de staat São Paulo. De gereformeerde kerk in de kolonies in onder meer Paraná, waar al in 1911 een Nederlandse kolonie gesticht werd en waar er, na Castrolanda, nog zo’n tien bij kwamen. Terwijl Nederland vooral folklore werd, met tulpen en klompen, molens en draaiorgels, bleef het Nederlands de taal van de kerk. Ook dat verhaal moet verteld en is zelfs een podcast waard.


werkte als predikant en docent in Brazilië