Beeld van de voorstelling ‘Koken voor Tjampakka’ van De Veenfabriek en Het Nationale Theater.

Foto Anne Harbers

Interview

Theater voor Keti Koti: ‘Het gaat ons om perspectieven die eeuwenlang onderdrukt zijn’

Marisa Monsanto en Ira Kip, bestuursleden Theater voor Keti Koti Dit jaar wordt op 30 juni en 1 juli Theater voor Keti Koti georganiseerd. Tijdens het tweedaagse evenement zijn in verschillende steden theatervoorstellingen te zien rond het thema slavernij.

Keti Koti, de Surinaamse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij, raakte de laatste decennia ook in Nederland steeds meer ingeburgerd. Sinds 2009 vindt er op 1 juli bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in Amsterdam een officiële herdenking plaats, en het in 2002 opgerichte Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) organiseert jaarlijks in juni een programma rond Keti Koti.

De afgelopen jaren grijpen ook steeds meer theatermakers de herdenking aan om een voorstelling rond het Nederlandse koloniale- en slavernijverleden te maken. De Black Lives Matter-protesten in juni vorig jaar waren aanleiding voor een aantal van hen om de handen ineen te slaan en werk te maken van een landelijke manifestatie, waarvan de piloteditie de komende dagen gelanceerd wordt.

Het gaat erom dat er een correct en volledig beeld van de geschiedenis komt

Marisa Monsanto Bestuursvoorzitter

Theatermaker en bestuurslid Ira Kip noemt de betrokkenheid van Theater Na De Dam in het beginproces. „Zij hebben kennis en ervaring met het organiseren van een vergelijkbaar initiatief, en zij wilden hun expertise en hun contacten met theaters en gezelschappen met ons delen. Na een oproep volgden enkele bijeenkomsten met verschillende makers, programmeurs en gezelschappen: mensen die het belang van Keti Koti inzien en daar een artistieke vertaalslag van willen maken. Vanuit die eerste meetings ontstond een werkgroep die de organisatie echt op poten is gaan zetten.”

Lees ook: ‘Verandering moet langzaam groeien’

Gemeenschappelijke visie

Volgens bestuursvoorzitter Marisa Monsanto ging dat niet zonder slag of stoot. „Je moet een gemeenschappelijke visie en missie ontwikkelen, en dat leverde soms intense gesprekken op binnen de werkgroep. Die bestaat uit mensen met heel verschillende achtergronden, die allemaal een enorme verantwoordelijkheid voelen voor het thema. Je moet in zo’n proces zorgvuldig naar elkaar blijven luisteren om tot een gezamenlijk standpunt te komen. En dat moest dan ook nog allemaal via Zoom.”

De uiteindelijke ‘mission statement’ is in de woorden van Monsanto „om via de verbeelding de andere perspectieven op de Nederlandse koloniale geschiedenis weer te geven, en de doorwerking ervan in het heden”.

Kip: „Ja, en als voorbeeld van de interne discussies: ik zou dat woord ‘andere’ nooit gebruiken, dat is te neutraal, terwijl het gaat om perspectieven die eeuwenlang onderdrukt zijn.”

Monsanto: „Het gaat erom dat er een correct en volledig beeld van de geschiedenis komt. Je krijgt als persoon van kleur snel het verwijt dat je niet ‘verbindend’ bent als je dit soort dingen aankaart, maar het gaat er juist om dat je een maatschappij creëert waarin we in gelijkwaardigheid met elkaar omgaan en er ruimte is voor die verschillende verhalen. We willen daarom de nadruk blijven leggen op het positieve van die missie.”

Lees ook: Geef ons een breder perspectief op het slavernijverleden

Historische connectie

Kip: „Tegelijkertijd moet er ook ruimte zijn voor theatermakers die confronterende verhalen vertellen. Je moet ook het ongemakkelijke gesprek kunnen voeren om je daarna weer met elkaar op je gemak te kunnen voelen.”

Wel moet het werk een duidelijke link hebben met het thema dat in de missie omschreven staat. Monsanto: „Er moet een historische connectie met het koloniale verleden zijn, met hoe de koloniale attitude nog in het heden een rol speelt. Mensen kunnen zich ook onder andere omstandigheden ‘geketend’ voelen, maar daar gaat Theater voor Keti Koti niet over.”

Tegelijkertijd moet er ook ruimte zijn voor theatermakers die confronterende verhalen vertellen

Ira Kip Theatermaker en bestuurslid

Kip: „Net als Theater Na De Dam zijn we een paraplu waarbij verschillende initiatieven zich kunnen aansluiten, maar we maken zelf ook artistieke keuzes. We hebben een monoloog laten schrijven die als verbindend element in alle deelnemende theaters wordt voorgedragen. De tekst is gebaseerd op de teksten van Tula, de leider van de Curaçaose opstand van tot slaaf gemaakten in 1795. Zo laten we ook zien dat Keti Koti wat ons betreft over het hele slavernijverleden gaat en niet alleen over Suriname. We willen ervoor zorgen dat het binnen de hele koloniale diaspora draagvlak krijgt.”

Theater voor Keti Koti vindt plaats op 30 juni en 1 juli in verschillende steden. Inl: theatervoorketikoti.nl