Reportage

Russisch roulette op smalle Franse wegen

Tour de France De derde etappe van de Tour de France werd ontsierd door tal van valpartijen. En dat is niet voor het eerst. Wat is er aan de hand in het peloton?

De Australiër Caleb Ewan (rechts) en de Slowaak Peter Sagan (links) gaan vlak voor de finish onderuit. Op de achtergrond Mathieu van der Poel, in het geel.
De Australiër Caleb Ewan (rechts) en de Slowaak Peter Sagan (links) gaan vlak voor de finish onderuit. Op de achtergrond Mathieu van der Poel, in het geel. Foto Christophe Petit-Tesson/EPA

Terwijl de Belg Tim Merlier juichend over de finish komt en zijn eerste etappezege in de Tour de France schouder aan schouder viert met teamgenoot Jasper Philipsen, ligt op de achtergrond Caleb Ewan stil op de grond.

In de laatste meters van de derde etappe, naast het eeuwenoude kasteel van het plaatsje Pontivy, is de Australiër in een flauwe bocht keihard onderuit gegaan. Op televisiebeelden is te zien dat zijn stuur ineens een zwieper maakt. Ewan neem concurrent Peter Sagan mee in zijn val. De Slowaakse oud-wereldkampioen houdt er een gekneusde heup en een flinke snee aan over, maar kan dinsdag starten. Ewan heeft minder geluk; zijn sleutelbeen is gebroken, voor hem is de Tour ten einde.

Het peloton was woest, maandag na afloop van de eerste vlakke etappe van deze Ronde van Frankrijk. Terwijl de teams nerveus probeerden een zo’n goed mogelijke positie te vinden voor hun sprinters en klassementsrenners, voerde het parcours het peloton over steeds smallere wegen. Met name de laatste vijf kilometer waren levensgevaarlijk – vanuit het gehucht Malguénac ging het toch al op drift geraakte peloton ook nog eens heuvelafwaarts naar de finish. De laatste kilometer ging over de smalle dorpsstraat van Pontivy, over een ongelijke weg met putdeksels, kasseien en dus die flauwe bocht.

‘Er gaan doden vallen’

„Dit is geen fietsen meer”, brieste Marc Madiot van de Franse ploeg Groupama-FDJ na afloop. „Ik wil mijn kind geen profrenner zien nadoen na wat we hebben gezien. Als we niets veranderen, gaan er doden vallen.”

Madiot had alle reden om boos te zijn. Op zo’n vier kilometer van de streep moest het peloton in volle vaart onder een smal stenen bruggetje door, links de bocht om. Sprinter Arnaud Démare van de Franse ploeg hield de bocht niet, en viel hard. Hij kon de etappe wel uitfietsen. Jack Haig bleef op hetzelfde punt versuft op de grond zitten. Hoewel nog niet duidelijk is wat er precies met hem aan de hand is, is voor hem ook de Tour voorbij.

Robert Gesink krijgt medische hulp na zijn valpartij. De Nederlander brak zijn sleutelbeen en moest opgeven. Foto Thomas Samson/AFP

Maar ook renners die wel ongeschonden de finish haalden maandag waren boos. „Het lijkt wel Russisch roulette deze dagen”, twitterde de Pool Michael Kwiatkowski van Ineos. „Dat de Formule 1 een kwalificatie houdt, heeft een reden. Moet je je voorstellen wat er gebeurt in de eerste bocht als iedereen vanaf P1 mag starten?”

Mark Cavendish van Deceuninck-Quick-Step vond dat het peloton ook kritisch naar zichzelf moest kijken. „Het lijkt wel alsof we elke week dezelfde discussie [over veiligheid] voeren. Natuurlijk heeft de organisatie daarin een rol, maar het is ook aan de rijders om verantwoord te koersen.”

„Dit was te verwachten met dit parcours”, zei de Belgische renner Tim Declercq na afloop tegen Sporza. Daarom hadden de renners volgens Declercq ’s ochtends de organisatie gevraagd de etappe van maandag van acht kilometer voor de finish te neutraliseren, om zo de hectiek voor te zijn. Normaal geldt bij een vlakke etappe dat de renners die vier kilometer voor de eindstreep samen rijden dezelfde tijd krijgen, ongeacht de uitslag.

Geletruidrager Mathieu van der Poel noemde dat „geen slecht idee”, maar vanuit de ASO kwam geen reactie. Een neutralisatie „had op zijn minst gemoeten”, zei directeur Richard Plugge van de Jumbo-Visma-ploeg. „Je kon die valpartij zien aankomen.”

Sleutelbeenbreuk Gesink

Plugge en zijn ploeg hadden sowieso een slechte dag. Halverwege de etappe kwam Robert Gesink ten val nadat hij werd meegenomen door Ineos-renner Geraint Thomas – Thomas kon door, Gesink moest afstappen een sleutelbeenbreuk.

En in de finale lagen Primoz Roglic, Steven Kruijswijk en Jonas Vingegaard ineens op de grond. Volgens Plugge werd Roglic aangetikt door een andere renner. Met een compleet opengescheurde broek stapte de kopman van Jumbo nog wel op de fiets, maar hij kwam op ruim een minuut achterstand binnen. Na de race werd de Sloveen met klachten aan zijn staartbeen naar het ziekenhuis gebracht voor röntgenfoto’s. Daar bleek dat hij niks gebroken had. Kruijswijk moest gehecht worden aan zijn vingers, Vingegaard kwam met de schrik vrij. Alledrie kunnen ze hun Tour voortzetten.

De veiligheid van de renners is al jaren een onderwerp van discussie. Nu zij door betere training en beter materiaal steeds harder fietsen, worden veel wegen al snel te gevaarlijk. Vorig jaar leek daar eindelijk rekening mee gehouden te worden, en voltrok de Tour de France zich in relatieve veiligheid. Maar dit jaar zijn in het parcours veel meer ‘gevaarlijke punten’, zoals rotondes en verkeersdrempels, in de 21 etappes opgenomen dan in voorgaande jaren, 2.300 in totaal.

Na de massale valpartij van afgelopen zaterdag, die werd veroorzaakt door een onoplettende toeschouwer, deelde de Tourorganisatie een filmpje op sociale media waarin het toeschouwers opriep de veiligheid van de renners te respecteren. Of de organisatie ook de blik naar binnen wil richten, moet nog blijken. Maandagavond waren op het Twitteraccount van de organisatie van de Tour de France alleen nog filmpjes te zien van het feest bij Alpecin-Fenix, de winnende ploeg.

De schoen van Steven Kruijswijk zit onder het bloed na een valpartij. Foto Stephane Mahe/Reuters

Want naast alle valpartijen was het ook de dag van het Belgische team van Mathieu van der Poel. In elk opzicht was het dubbel feest voor de ploeg die niet eens een WorldTour-licentie voor het hoogste niveau heeft. Voor de tweede dag op rij etappewinst, voor de tweede dag op rij het geel, en nu ook niet alleen eerste, maar ook tweede worden in de etappe, omdat lead-out Jasper Philipsen direct na Merlier over de finish kwam.

Bij de ploegbus sprongen de begeleiders elkaar van blijdschap in de armen, Merlier kreeg een dikke knuffel van de geletruidrager. „Een etappe winnen in de Tour is een droom die uitkomt”, zei de winnaar na afloop. Hij haalde kort nog even het hectische verloop van de etappe aan. „Ik hoorde dat er achter me veel problemen waren, veel crashes. Ik ben blij dat ik er niet bij zat.”