Nervositeit over de Deltavariant groeit met de dag

Virusmutanten De Deltavariant houdt huis in landen zonder veel vaccins, maar bezorgt ook landen met een betere vaccinatiegraad kopzorgen.

Medisch personeel draagt het lichaam van een man die thuis is gestorven aan Covid-19, in Bandung, Indonesië. In het land is nog maar 5 procent van de volwassenen volledig gevaccineerd.
Medisch personeel draagt het lichaam van een man die thuis is gestorven aan Covid-19, in Bandung, Indonesië. In het land is nog maar 5 procent van de volwassenen volledig gevaccineerd. Foto Timur Matahari / AFP

In India, waar de Deltavariant van het coronavirus voor het eerst met verwoestend effect opdook, mag het aantal besmettingen inmiddels drastisch zijn gedaald, in andere landen vrezen de autoriteiten nu te worden overspoeld door een soortgelijke besmettingsgolf. Daarbij geldt: hoe minder is gevaccineerd, hoe groter de risico’s.

De variant is inmiddels in 92 landen aangetroffen. Zorgwekkend is de opmars van de Deltavariant in India’s buurland Bangladesh, waar nog maar 3 procent van de bevolking volledig is gevaccineerd. Begin mei werd daar het eerste geval geconstateerd en nog geen anderhalve maand later maakt de variant al 80 procent van alle nieuwe besmettingen uit. De ziekenhuizen in de hoofdstad Dhaka, waar zo’n twintig miljoen mensen op elkaar gepakt samenleven, liggen vol. De autoriteiten meldden afgelopen vrijdag dat in een etmaal 108 doden waren gevallen, het op een na hoogste cijfer sinds het uitbreken van de pandemie. Waarbij moet worden aangetekend dat de werkelijke cijfers waarschijnlijk veel hoger liggen.

Het vormde dit weekeinde reden voor de regering een nationale lockdown af te kondigen. Die zou aanvankelijk maandag ingaan, wat voor grote aantallen inwoners het signaal was om naar plaatsen elders in het land te reizen zolang het nog kon. Veerboten bezweken bijna onder het gewicht van de passagiers. Daarop werd de lockdown tot donderdag uitgesteld, maar het openbaar vervoer kwam maandag wel al stil te liggen. Daardoor moesten tienduizenden maandagochtend zwetend naar hun kantoren lopen, want die bleven wel open.

Verder weg van India heeft ook Indonesië inmiddels acute zorgen over de Deltavariant. Het aantal coronabesmettingen in de hoofdstad Jakarta en op het dichtbevolkte Java is in drie weken tijd verdrievoudigd. Bijna alle ziekenhuisbedden op de intensive care zijn bezet. De minister van Volksgezondheid dringt aan op meer restricties om verdere verspreiding van het virus tegen te gaan. In Indonesië is nog maar 5 procent van de volwassenen helemaal gevaccineerd.

En in Zuid-Afrika kondigde president Ramaphosa dit weekend nieuwe restricties aan, omdat de Deltavariant ook daar snel om zich heen grijpt. „Onze gezondheidsfaciliteiten staan onder maximale druk”, zei hij.

Lees ook dit vraagstuk over de Deltavariant: Let op: Deltavariant kan de vele ongevaccineerden gaan besmetten

Nervositeit neemt toe

Niet alleen in armere landen, ook binnen Europa neemt de nervositeit over de Deltavariant met de dag toe. In een groeiend aantal landen begint de variant snel de dominante soort te worden – al is dat bij een dalend totaal aantal besmettingen. In het Verenigd Koninkrijk en Rusland is de variant al alomtegenwoordig. In Duitsland verdubbelde het percentage besmettingen met de variant op het totaal aantal besmettingen de afgelopen tijd elke zeven dagen. In Nederland gaat het nu om naar schatting 9 procent.

Portugal trof maandag opnieuw maatregelen om de Deltavariant in te dammen. Toeristen uit het VK, waar de variant als eerste in Europa opdook, moeten minstens twee weken volledig zijn gevaccineerd, anders moeten ze veertien dagen in quarantaine. Spanje heeft eveneens een quarantaine-eis ingesteld voor Britten die niet volledig zijn gevaccineerd. Duitsland kondigde vorige week zo’n verplichting aan voor reizigers vanuit Portugal – inclusief terugkerende Duitse vakantiegangers, wat tot hectische taferelen leidde onder Duitsers die nog in allerijl voor de maatregel officieel inging (middernacht maandag) terug probeerden te komen.

Lees ook dit artikel: Van Dissel houdt toch nog rekening met nieuwe golf

Race tussen virus en vaccinatie

Het grote verschil met Aziatische en Afrikaanse landen is dat Europese landen veel verder zijn met vaccineren. Toch is de vaccinatiegraad in Europese landen nog niet waar die moet zijn volgens experts: lang niet iedereen is volledig gevaccineerd (nodig voor een echt goede bescherming tegen de variant), en overheden stuiten op een soms geringe vaccinatiebereidheid bij bepaalde groepen, zoals jongeren, religieuzen en antivaxxers. In Griekenland heeft de regering mede hierom aangekondigd dat jongvolwassenen bij inenting een tegoedbon krijgen van 150 euro, te besteden in onder andere de horeca.

Bovendien zijn er flinke verschillen tussen EU-landen als het gaat om het vaccinatietempo. In het kleine Malta heeft al bijna 80 procent van de inwoners een eerste prik gehad. In Hongarije, met dank aan Chinese en Russische vaccins, bijna 60 procent. In Duitsland en Frankrijk ligt dat aantal tussen de 50-55 procent en in Bulgarije en Roemenië nog weer lager. Die verschillen komen mede doordat armere EU-landen vaak meer hebben ingezet op het relatief goedkope AstraZeneca vaccin, dat nu geplaagd wordt door productieproblemen en ook nog eens ‘besmet’ is geraakt door zeldzame maar ernstige bijwerkingen, en rijkere landen meer op de duurdere mRNA-vaccins, die nu rijkelijk voorradig zijn.

Israël, waar mensen relatief weinig risico lopen omdat al 57 procent van de volwassen bevolking geheel is gevaccineerd, maakt zich desondanks zoveel zorgen over een groeiend aantal besmettingen met de Deltavariant dat het eind vorige week weer mondkapjes in winkels, bussen en andere openbare plaatsen verplichtte. Die maatregel was kort daarvoor net ingetrokken. Israël overweegt nu ook kinderen te laten vaccineren.

Het wordt komende tijd een race tussen de Deltavariant en het vaccineren, voorspellen experts. De Duitse bondskanselier Angela Merkel waarschuwde vorige week dat Europa zich voorlopig „op dun ijs” begeeft met het loslaten van beperkingen. Dat zijn geen loze woorden, temeer nu uit India verontrustende berichten komen over een nieuwe, mogelijk nog besmettelijker variant: Deltaplus. Of de huidige vaccins daartegen zijn opgewassen is nog maar de vraag.

Lees ook dit vragenstuk: Beschermen vaccins tegen de Deltavariant van het coronavirus?