Voor vrouw is sfeer op KMA ‘giftig’

Koninklijke Militaire Academie Door de machocultuur op de Koninklijke Militaire Academie voelen vrouwelijke cadetten zich er onveilig, blijkt uit een scriptie.

De Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda.
De Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda. Foto: Dieuwertje Bravenboer

Op de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda, waar militairen worden opgeleid tot officier, is sprake van „grensoverschrijdend gedrag” en „sociaal onveilige situaties”. Vrouwelijke cadetten worden als militair niet voor vol aangezien en lopen tegen praktische zaken aan. Mannelijke cadetten beschouwen vrouwen algauw als ‘prooi’ of ‘slet’. Ook geven mannen aan niet per se op meer vrouwen op de academie te zitten wachten.

Lees ook: Op de KMA worden vrouwen niet voor vol aangezien

Het zijn slechts enkele observaties uit een recent openbaar gemaakte scriptie van een cadet, Irina Tziamali (25). De scriptie beschrijft de ongeschreven normen over mannen en vrouwen op de academie en hoe die bijdragen aan de ‘informele vorming’ van de cadetten. Ze sprak hiervoor uitgebreid met twaalf mede-cadetten – zes mannen en zes vrouwen – en woonde groepsgesprekken bij.

In haar scriptie ‘De KMA raad ik mijn toekomstige dochter niet eens aan’ komen de cadetten geanonimiseerd uitgebreid aan het woord. Geen van de cadetten zegt zijn of haar toekomstige dochter naar de academie te sturen. Ze geven tientallen voorbeelden die onderdeel zijn van wat ze een ‘toxische’ of ‘giftige’ sfeer op de academie noemen.

De scriptie werd beoordeeld met een negen. De KMA zegt in een reactie te werken aan een actieplan sociale veiligheid. De bevindingen van Tziamali „onderstrepen het doel en de beoogde effecten van het actieplan”, zegt de KMA. Ook hebben vrouwen op de academie naar aanleiding van Tziamali’s onderzoek een WhatsApp-groep opgezet met alleen vrouwen, om elkaar te kunnen steunen.

Vrouwelijke cadetten hielpen elkaar voorheen nauwelijks, blijkt uit de scriptie. Van hen wordt verwacht dat ze opgaan in de mannenwereld. Hun ervaring is dat als een van hen faalt, opvalt, met een man naar bed gaat of zich vrouwelijk kleedt, dit een weerslag heeft op alle vrouwen.

Vooroordelen en seksisme

Dit weekend spraken twee voormalig luitenant-kolonels zich in NRC voor het eerst uit over de vooroordelen, uitsluiting, het seksisme en soms racisme waarmee vrouwen bij defensie te maken hebben. Beide vrouwen werkten circa twintig jaar bij defensie, maakten vlot carrière, werden door defensie als boegbeeld beschouwd voor andere vrouwen en zetten zich juist in voor een modernere organisatie en een betere positie van vrouwen. Dit jaar stapten ze moegestreden op.

Op sociale media kwamen tientallen reacties van militairen die hun ervaringen herkenden. Commandanten lieten weten de bevindingen serieus te nemen en actie te ondernemen, onder wie de commandant der strijdkrachten, Onno Eichelsheim. Het artikel „komt hard binnen”, schreef hij op Twitter, „Hier ga ik mij keihard voor inzetten.”

Op LinkedIn beloofde landmachtcommandant Martin Wijnen, namens ook andere landmachtgeneraals, te bekijken hoe ze de plannen voor meer diversiteit „kunnen aanscherpen”.

Groepsdruk is groot

Op de KMA wonen, trainen en leven cadetten met elkaar. Ook na werktijd gaan ze vaak op het terrein naar een bar of tal van verenigingen. De groepsdruk is groot. De ouderejaars zijn degenen die na de opleiding over de functie van eerderejaars beslissen. De reputatie van vrouwen is kwetsbaar. En dus lopen ze op hun tenen. Bijna een op de drie cadetten op de academie is vrouw. Uit de scriptie rijst het beeld op van een machocultuur.

„Je moet maar eens [...] aan een burgermeisje naar de KMA vragen. Dat zijn over het algemeen geen hele positieve ervaringen”, zegt een vrouwelijke cadet. Een ander: mannen „helpen je wel als je hulp nodig hebt in onveilige situaties in de stad. Maar op de KMA zelf zou diezelfde cadet precies hetzelfde doen in een afgesloten ruimte.”