Het goede coronanieuws doet nabestaanden ook pijn

Rouw Natuurlijk is het goed en mooi nieuws, dat na 292 dagen het RIVM géén dode door corona heeft gemeld, maar bij nabestaanden schrijnt het verlies er niet minder om.

Collage van de hieronder geportretteerde overledenen die stierven aan de gevolgen van Covid-19.
Collage van de hieronder geportretteerde overledenen die stierven aan de gevolgen van Covid-19. Foto's ANP/privébeeld. Bewerking NRC

Tamara Koppelaar verheugde zich al maanden op haar vaccinatie, maar toen ze vorige maand eindelijk haar eerste prik mocht halen, was de ervaring bitterzoet. Er zijn de afgelopen tijd wel meer heuglijke momenten geweest die voor Koppelaar een droevige bijsmaak hadden: de versoepelingen, het rap afnemen van het aantal besmettingen, en de nul doden die zaterdag voor het eerst sinds september 2020 werden geregistreerd. „Ik ben nog vol van verdriet over het verlies.”

Lees ook: De dalende trend is onmiskenbaar: geen coronadoden gemeld deze zaterdag

Vier maanden geleden verloor Tamara Koppelaar haar vader Jan Koppelaar (75) aan Covid-19. Hij is een van de 17.740 geregistreerde slachtoffers tot nu toe. Jan werd ziek in december, krabbelde op, maar in februari 2021 vlamde het virus in zijn lichaam toch weer op.

Dat grillige verloop van Covid-19 heeft op veel nabestaanden een diepe indruk achtergelaten, blijkt uit de gesprekken die NRC het afgelopen jaar met hen voerde. Leo Steensma, de man van Hilde Koper, leek te herstellen maar lag nog aan de beademing toen hij een klaplong kreeg. „Als ze hem probeerden bij te brengen, raakte hij in paniek en ging hij steeds sneller ademen, dan brachten ze hem toch weer in slaap.” Soms trof het virus fitte mensen ongenadig hard, zoals zorgmedewerker Rachel Verbaan. „Rachel was jong en gezond. Haar mankeerde niets”, zegt zwager Peter Schrooders.

De ziekenhuismedewerkers droegen mondkapjes en brillen. Ik zou ze niet herkennen als ik ze tegen zou komen

Tijdens de eerste golf, toen er nog zo veel onduidelijk was over de manier waarop het virus zich verspreidt, mochten naasten hun zieke familieleden alleen in het ziekenhuis bezoeken als zeker was dat de dood nabij was. Leo Steensma heeft vier weken op de intensive care gelegen, en zijn vrouw Hilde kan de woede die ze daarover voelt maar niet van zich afschudden, zegt ze. Vlak na zijn dood stortte ze zich op de herinrichting van hun huis, maar daarna was er geen afleiding meer. Ze begon te malen. „Ik sliep heel slecht.” Net als veel andere coronanabestaanden werd haar rouwtherapie aangeraden. Daar staat ze nu voor op de wachtlijst.

Later in de pandemie mochten mensen hun zieke naasten vaker in het ziekenhuis opzoeken, maar moesten daarbij nog steeds een mondkapje dragen. Een liefdevol fysiek afscheid werd belemmerd door het besmettingsrisico.

Vanwege de coronamaatregelen mochten er maximaal vier mensen bij het overlijden van Wim Gieselbach (67) zijn, maar het gezin inclusief partners is met vijf. Ze kozen er daarom voor om samen in de wachtkamer elkaars handen vast te houden. Wims vrouw Wyneke is de verpleegkundige erg dankbaar die op 25 oktober 2020 de apparaten stopte en Wim in haar naam vasthield. „De ziekenhuismedewerkers droegen mondkapjes en brillen. Ik zou ze niet herkennen als ik ze tegen zou komen.”

Ontkenners

Wie later in de pandemie een naaste verloor, werd in toenemende mate geconfronteerd met demonstraties van corona-ontkenners en scepsis van bekenden of passanten. Waren het niet de onderliggende klachten waaraan hun naaste was overleden? Wela Steenvoorden, die haar 56-jarige man Hans verloor, vertelt over een ontmoeting met een hoogbejaarde man die haar misprijzend aankeek vanwege haar mondkapje, waarvoor toen nog een dringend advies gold. „Dat is niet verplicht hoor”, zei hij. De adrenaline gierde door Wela’s lichaam. „Mijn man is aan corona overleden”, zei ze.

Mensen die hun naaste onlangs verloren, met zicht op een vaccinatie, hebben sterk het gevoel dat het met de kleinste speling van het lot allemaal anders had kunnen lopen. Rinus Allemekinders (69), vader van Madelon Allemekinders, moest nog anderhalve week tot zijn prik, toen hij eind april een besmetting opliep tijdens een vergadering waar mensen de anderhalve meter al hadden losgelaten, terwijl ze zo lang heel voorzichtig waren geweest. Hij overleed op 2 juni.

Jan Koppelaar had al een vaccinatie kunnen krijgen in het revalidatiecentrum waar hij een poosje verbleef, maar hij liep de afspraak net mis. Zijn dochter voelt zich „bevrijd” sinds haar inenting. Maar dat ze haar vader met de finish in zicht verloor, heeft ze nog lang niet verwerkt.

Onderstaande portretten kwamen tot stand met medewerking van Anne-Martijn van der Kaaden (AMK), Kim Bos (KB) en Karel Smouter (KS).