SP dumpt eigen jongerenbeweging

Rood De communistische tendensen binnen de jongerentak Rood waren zelfs voor de SP een brug te ver. Maar de partij moet nu wel verder zonder kweekvijver van nieuw politiek talent.

De SP-jongeren van Rood in betere tijden, tijdens een politieke manifestatie in Rotterdam.
De SP-jongeren van Rood in betere tijden, tijdens een politieke manifestatie in Rotterdam. Foto Dirk Hol

De Socialistische Partij heeft geen jongerenbeweging meer. De partij verbreekt alle banden met de politieke jongerenorganisatie Rood, die voortaan zelfstandig verdergaat. Zaterdag stemde een ruime meerderheid van SP-afdelingen op een online partijraad voor zo’n harde breuk. Het is de apotheose van een slepend conflict tussen de socialistische jongeren en hun moederpartij – dat ook de SP zelf verdeelt.

Lees ook: Conflict met de SP-jongeren splijt de partij

De partijtop van de SP lag de afgelopen maanden op ramkoers met de jongeren van Rood, die willen dat de partij een felle communistische koers gaat varen. Deze week deed Rood nog een oproep aan het partijbestuur om van gedachten te veranderen „zodat we weer als volwaardige jongerenorganisatie van de SP kunnen functioneren”. Als officiële jongerentak van de SP kreeg Rood veel van zijn inkomsten binnen via overheidssubsidie en via de partijkas.

Ook onder SP-leden deed de naderende breuk pijn. Een moederpartij die haar kind in de steek laat: zo ervoeren sommige afdelingen het afscheid. „Schaam je rot”, zei Jasiu van Haarlem, voorzitter van de afdeling Hilversum. „Als ouders, de SP, hebben wij aanzienlijk gefaald. Zoals kinderen dat doen, zoeken zij de aandacht en liefde die ze nodig hebben elders.” Koos Smits, voorzitter in De Bilt: „Een gezin zet een puber op straat, doet de deur op slot en zegt binnen: alles is opgelost.”

Het mocht niet baten. Met 84 procent van de stemmen gingen de SP-afdelingen op de partijraad in meerderheid akkoord met de breuk die het partijbestuur wenste. Er was sprake van „onoverbrugbare verschillen”, zei SP’er Nine Kooiman, die tot 2018 Kamerlid was en de afgelopen maanden met een commissie het conflict tussen Rood en de SP onderzocht. Kooiman belde in vanuit Frankrijk: ze had haar huwelijksreis onderbroken om de onderzoeksresultaten met de leden te delen.

Volgens de commissie en het partijbestuur heeft Rood zich in korte tijd ontwikkeld tot een activistische club die de SP van binnenuit meer kwaad dan goed doet. Van scholing in de socialistische grondbeginselen en eigenhandig actievoeren kwam weinig terecht, klagen zij, van onrust des te meer. De Rood-jongeren zeggen juist dat ze de partij terug naar de wortels willen brengen en de discussie willen aanwakkeren.

Zo ging de strijd ook om de ziel van de partij. Waar de SP in aanloop naar de verkiezingen flirtte met regeringsdeelname en de samenwerking met het kabinet opzocht – bijvoorbeeld bij de stikstofwet – verzette het Rood-bestuur zich juist steeds harder tegen die toenadering, en daarmee tegen het partijbestuur.

Lees ook: Met lede ogen kijkt de SP-jeugd naar het geflirt met de VVD

‘Parasieten die ons kapotmaken’

De grootste bron van argwaan voor oudere partijleden is het Communistisch Platform. Onder die naam probeert een verbond van jonge communisten invloed te verwerven binnen Rood en de SP, naar eigen zeggen als „onderdeel van onze totale strijd: de strijd voor een communistische partij”. Afgelopen jaar werden twee leden van het Platform in het Rood-bestuur gekozen.

Het SP-bestuur ziet de leden van het Communistisch Platform als een stel „geradicaliseerde zolderkamercommunisten” die de partij willen overnemen. Ook uit de afdelingen klonk zaterdag zware kritiek op de onwrikbare koers van de beweging binnen de partij. Insprekers hekelden de leden van het Platform als „parasieten die onze vereniging kapotmaken”.

De SP classificeerde het Communistisch Platform eerder al als politieke partij. Daarop werden alle SP’ers van wie bekend was dat ze ook bij het Platform zaten uit de partij gegooid: wie lid is van de SP, mag niet lid zijn van andere partijen. Dat was een gezocht excuus, volgens Olaf Kemerink, een van de geroyeerde bestuurders. „Een interne groep wordt een politieke partij genoemd als ze vervelend zijn.”

Tweede Kamerlid Renske Leijten, voorzitter van de Haarlemse SP én oud-voorzitter van Rood, sloeg een mildere toon aan dan sommige partijgenoten. Maar ook zij schaarde zich achter de breuk met Rood, dat de bestuursleden van het Platform weigerde weg te sturen. „Rood is een vereniging die zwaar gesubsidieerd wordt door lidmaatschapsgeld van ons allemaal. Als Rood zich niet meer aan de afspraken houdt, komt ons ingelegde geld daar dan goed terecht?”

Geen eigen kweekvijver meer

Hoe onvermijdelijk de breuk ook geworden leek, de gevolgen zijn groot. Meerdere afdelingen vrezen toekomstige kandidaten op SP-lijsten en actieve partijleden te moeten gaan missen, nu de partij zijn eigen kweekvijver opgeeft. Het partijbestuur wierp nog tegen dat dat niet hoeft: Rood geldt, anders dan het Communistisch Platform, in de registers van de SP níet als een politieke partij. Rood-jongeren worden dus niet geroyeerd.

Toch ligt een exodus van jongeren uit de SP voor de hand. Hoeveel leden het Platform heeft, wil Kemerink niet zeggen: elk beetje informatie zal tegen hen gebruikt worden, is zijn vermoeden. Maar de beweging geniet veel steun binnen de rangen van Rood. Een ruime meerderheid van de jongeren koos de leden van het Platform willens en wetens vorig jaar in het Rood-bestuur. Zondag werd Kemerink bij een ledenvergadering herkozen als voorzitter.

Ook voor Rood wacht een onzekere toekomst. „We zullen niet de begroting kunnen maken die we eerder deden”, zegt Kemerink. Met verhoogde contributies en donaties van oudere SP’ers die Rood een warm hart toedragen – „die zijn er namelijk wel” – hoopt Rood het toch te rooien.

Van aansluiting bij een andere jongerenbeweging of partij, zoals Bij1, is geen sprake. „We hebben een eigen toekomst”, aldus Kemerink. En dus gaat de zomerschool van dit jaar gewoon door. Op het programma: de toekomst van het socialisme.

Aanvulling: In een eerdere versie van dit artikel was nog niet bekend dat Olaf Kemerink is herkozen als voorzitter van Rood, dit is aangevuld.