Bij het CDA in Limburg vallen de integriteitskwesties niet mee: ‘Motorblok partij heeft groot onderhoud nodig’

De bestuurscultuur binnen het CDA in Limburg moet drastisch anders. Dat concludeert een adviescommissie na een reeks affaires.

De gouverneur trad af, gedeputeerden stapten op. Nu ligt er het rapport ‘Integriteit door identiteit’.
De gouverneur trad af, gedeputeerden stapten op. Nu ligt er het rapport ‘Integriteit door identiteit’. Foto Jean-Pierre Geusens/ANP-Hollandse Hoogte

Het Limburgse CDA moet af van de opvatting dat alles wat niet verboden is, toegestaan is. De partij dient een halt toe te roepen aan het stapelen en vervlechten van (neven-)functies door volksvertegenwoordigers en bestuurders. Bovendien moet er ruimte komen voor interne kritiek, elkaar willen en durven tegenspreken.

Dat zijn conclusies van een adviescommissie onder leiding van Herman Kaiser, oud-burgemeester van onder meer Arnhem en Roermond. Hij onderzocht in opdracht van het CDA Limburg de bestuurscultuur van de afdeling. Aanleiding vormde de reeks van integriteitsaffaires met hoofdrollen voor christendemocraten, die dit voorjaar leidde tot het aftreden van het volledige Limburgse provinciebestuur.

„Het Limburgse CDA neemt dit rapport onverkort over”, kondigde afdelingsvoorzitter Harold Schroeder zaterdag aan tijdens een ledenvergadering in Heel. „De verleiding is er geweest om te zeggen: het valt wel mee, maar daarvoor zijn de bevindingen van het rapport te ernstig. Het motorblok van het CDA in Limburg heeft groot onderhoud nodig.”

De adviescommissie sprak met rond de vijftig Limburgse CDA’ers. Uit die gesprekken is Kaiser niet gebleken dat er „een alomvattend netwerk is waarin CDA’ers elkaar de bal toespelen. Hooguit wat kliekjes die klef met elkaar omgaan.” Het ontbreekt volgens Kaiser bij het CDA Limburg aan een centrale regie. Hij ziet vooral „eilandjes die los van elkaar en langs elkaar heen werken.”

De verleiding is er geweest om te zeggen: het valt wel mee, maar daarvoor zijn de bevindingen van het rapport te ernstig

Bovendien moet de interne cultuur veranderen. „Nu durft men elkaar niet af te vallen”, constateert Kaiser. „Je hebt elkaar altijd nog een keer nodig. Dat is geen cultuur waarin integriteit kan gedijen.”

Beperken nevenfuncties

De commissie constateert dat er nu „momentum” is voor verandering en komt met aanbevelingen. Daarbij horen het zo snel mogelijk aanstellen van vertrouwenspersonen integriteit, maximumtermijnen voor volksvertegenwoordigers en bestuurders en het beperken van nevenfuncties. Ook het combineren van politieke mandaten (bijvoorbeeld wethouder én lid van Provinciale Staten zijn) moet verboden worden. Dat komt nu geregeld voor.

Lees ook: Gouverneur Theo Bovens en gedeputeerden Limburg stappen op

Het rapport heeft de titel ‘Integriteit door identiteit’. Kaiser: „Wat het hart doet en uit de mond komt moet wel met elkaar in overeenstemming zijn. Het CDA is er voor waarachtige politiek en moet terug naar de beginselen.”

Behalve Kaiser zaten ook Carla van Baalen, directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis, en Joris Steenkamp, jurist/consultant en eerder voorzitter van een commissie die de integriteitscode voor het landelijke CDA bijstelde.

Het rapport verschijnt vlak voor de publicatie van een ander onderzoek onder leiding van oud-minister Liesbeth Spies. Dat evalueert binnenkort de gang van zaken binnen het CDA rond de laatste Tweede-Kamerverkiezingen.