Recensie

Orkest in cirkel werkt goed online, maar is live geen succes

Recensie Het Rotterdams Philharmonisch Orkest was koploper in aantrekkelijke online concertregistraties. Maar de ‘cirkelopstelling’, van het orkest, online sterk, blijkt live totaal niet te werken.

Rotterdams Philharmonisch Orkest, seizoensafsluiting 2021 o.l.v. chef Lahav Shani (piano).
Rotterdams Philharmonisch Orkest, seizoensafsluiting 2021 o.l.v. chef Lahav Shani (piano). Foto Karen van Gilst

Met de eerste livestreams vorig jaar leerden we: wat in een zaal werkt, hoeft op beeld helemaal niet te werken. Rap werden nieuwe concepten bedacht, met het Rotterdams Philharmonisch Orkest als een van de koplopers in de Nederlandse orkestwereld. Maar nu het orkest ook weer voor publiek speelt, blijkt ook het omgekeerde: iets wat op een stream werkt, is niet vanzelfsprekend te kopiëren naar een zaal.

Eén van de beproefde formules was de cirkelopstelling. Het hele orkest zit daarbij om chef-dirigent Lahav Shani heen, waarbij Shani ook actief is als solist aan de vleugel. De communicatie tussen musici en dirigent wordt er makkelijker door en inderdaad: elk camerashot oogt online leuk. Maar inmiddels zet het orkest de opstelling ook in bij concerten met publiek. En we mogen hopen dat ze daar snel weer mee ophouden.

Lees ook Rotterdams Philharmonisch speelt strak in rare kring

Wat een bizar klankbeeld krijg je als de houtblazers vooraan met de ruggen naar de zaal zitten en de strijkers, achteraan het podium, dóór hun geluid heen moeten spelen. Alle warmte die het hout normaal aan de strijkers meegeeft, ontbreekt totaal als de kleuren van de klarinetten, hobo’s en fagotten eerder bij je zijn dan de strijkersmassa. Het resultaat klinkt droog en losgezongen. Om nog maar te zwijgen van het trommelvliesdoorklievend luide slagwerk, opgeleid om het hele orkest te overbruggen, hier – rug naar de zaal – de instrumentgroep die het dichtst op het publiek zit. Van de vleugel in het midden hoor je in Prokofjevs rijke Derde Pianoconcert maar een suggestie. Gelukkig staat de geslaagde stream van een maand geleden nog online.

Na de cirkel is Tsjaikovski’s (prachtige) Vijfde Symfonie in ‘normale’ opstelling één lange verademing. Alles klopt; de volle klankbreedte is weer een eenheid, de strijkers (hallo celli, niet meer weggestopt achter een vleugelklep) worden weer gestut door het hout. Eerste hoornist David Fernández Alonso krijgt het met zijn solo-opening van het tweede deel in zijn eentje voor elkaar de klank van de Prokofjev-helft te doen vergeten. Terecht dat de minutenlange ovatie tweemaal voor hem alleen was.