In India worden zelfs de nachten ondraaglijk

Aanpassen In delen van India wordt de hittestress elk jaar erger. Gebouwen aanpassen is noodzakelijk, vindt een architect in Ahmedabad.

Een man in de Indiase stad Srinagar tijdens de hitte van eerder deze maand.
Een man in de Indiase stad Srinagar tijdens de hitte van eerder deze maand. Foto Farooq Khan/EPA

In Ahmedabad, een miljoenenstad in het westen van India, wisten de bewoners niet beter dan dat de zomers verzengend konden zijn. Vooral in de periode voorafgaand aan de moesson, van eind mei tot begin juni, waarbij de tot dan droge, hete lucht van de een op de andere dag zo vochtig werd, dat geen schaduw nog bescherming bood. Maar gelukkig was er altijd de koelte van de nacht.

„De avond is waar we allemaal op wachtten”, zegt architect Rajan Rawal. „Maar tegenwoordig zijn de nachten nauwelijks koeler dan de dag. Het is nu 24/7 ondraaglijk.” De laatste tien, vijftien jaar zag Rawal zijn stad in de zomer langzaam steeds meer richting het onleefbare kruipen, met meerdere hittegolven die alleen al in 2010 zo’n 1.300 inwoners het leven kostte. „Het probleem is dat de pre-moesson nu veel langer duurt. Vroeger was dat zo’n vijftien dagen, nu zijn het er tegen de veertig.”

Rawal experimenteert aan de CEPT University in Ahmedabad met oplossingen die de stad weerbaarder moeten maken tegen hittegolven die het menselijk lichaam simpelweg niet aankan.

Daken wit verven kost weinig geld. Zo warmen huizen minder snel op

„Droge hitte is vrij makkelijk tegen te gaan”, zegt Rawal. „Door schaduw te zoeken of het drinken van veel water waarbij je lichaam door te transpireren afkoelt. Maar als de luchtvochtigheid zeer hoog is, neemt de mogelijkheid van je lichaam de hitte zo te bestrijden drastisch af. Dan heb je technieken nodig die de vochtigheid binnen reguleren.” Zo kunnen de muren en daken worden voorzien van een dampscherm, een plastic laag die voorkomt dat vocht van buiten naar binnen trekt.

Maar echte hittestress tegengaan zal extreem moeilijk zijn, stelt de architect. „Daarvoor hebben we toch elektriciteit nodig.” Voor airco’s bijvoorbeeld. Maar daarvoor is energie nodig – wat de CO2-uitstoot kan vergroten. En niet iedereen heeft er het geld voor. „Ventilatie is heel belangrijk, dat is nu in deze pandemie opnieuw gebleken. Maar een van de meest effectieve en betaalbare opties is het schilderen van daken met reflecterende verf. We noemen dat een koel dak, omdat het minder hitte absorbeert waardoor de temperatuur binnen afneemt. Voor 50 paise [een halve eurocent] per vierkante meter kun je al een dak wit laten schilderen.”

Lees over hoe warmte te veel kan worden voor het lichaam: Als het te heet wordt voor warmbloedige mensen

De lokale autoriteiten in Ahmedabad begonnen hier al mee, met hulp van ngo’s. In de nasleep van de hittegolf in 2010 was de stad de eerste om met een actieplan te komen. Daarbij zijn risicogebieden in kaart gebracht en worden bewustwordingscampagnes onder bewoners en zorgverleners georganiseerd.

Het draait om de gebouwen

Dat is belangrijk, zegt Rawal. Liever ziet hij dat autoriteiten ook iets doen aan de airconditioners die overal als logge bakbeesten op loophoogte uit gebouwen steken. Rawal: „Die spuwen warmte uit die niet alleen voorbijgangers direct raakt, maar ook in het betonnen oppervlak wordt opgenomen. Deze absorbeert ook al de straling van de zon.”

Uiteindelijk draait het allemaal om de gebouwen, zegt Rawal. „Als die niet naar behoren functioneren, worden we afhankelijk van dit soort systemen. Maar als een gebouw is ontworpen op een manier die comfort biedt, vermindert dit de noodzaak van airconditioners drastisch.” Dus meer schaduw, kleinere ramen, spouwmuren en kruisventilatie.

Met zijn collega’s van CEPT formuleerde Rawal een voor India specifiek model om ‘thermaal comfort’ te berekenen: bij welke temperatuur en luchtvochtigheid mensen zich prettig voelen. Deze werden in 2016 in India’s bouwcodes opgenomen, maar de naleving laat nog over.

„De markt staat klaar met de juiste materialen, architecten staan klaar met de juiste aanpak, er is beleid dat een vermindering van de vraag naar energie bevordert. Nu is het een kwestie dat dit op grote schaal wordt toegepast en wordt gehandhaafd”, zegt Rawal. Hittestress wordt er niet mee uitgesloten, „maar de impact verminderen is een eerste stap.”