Het is lekker sprinten in sedimentaire bekkens

Ophef Als het aan Douwe van Hinsbergen ligt, mag de geologie een prominentere rol krijgen tijdens de Tour de France.

De slotetappe van de Tour gaat traditioneel langs de Arc de Triomphe. De stenen van het bouwwerk zijn afkomstig uit groeven uit de plaats Château-Landon.
De slotetappe van de Tour gaat traditioneel langs de Arc de Triomphe. De stenen van het bouwwerk zijn afkomstig uit groeven uit de plaats Château-Landon. Foto Christophe Petit Tesson/EPA

Het woord ‘ophef’ verwijst in deze rubriek meestal naar reuring in de academische wereld: een wetenschappelijke ruzie op Twitter, een publicatie die wordt teruggetrokken. Maar er bestaat natuurlijk ook ophef in de letterlijke zin des woords: iets dat omhoog komt. Een gebergte bijvoorbeeld.

Als het aan geoloog Douwe van Hinsbergen van de Universiteit Utrecht ligt, mag die geologische ophef best een prominentere rol spelen tijdens de Tour de France. Op Twitter kondigde hij aan dat hij tijdens de wielerwedstrijd een blog bijhoudt op geologist.nl, met geologische feiten over de desbetreffende etappe. „Een vriend van mij werkt bij Studio Sport”, vertelt hij aan de telefoon. „Dus toen dacht ik: die sportcommentatoren moeten elke dag 3,5 uur volkletsen tijdens de etappe, over de wielrenners, en over de dorpen en kastelen waar ze langskomen. Zou het dan niet leuk zijn om ook een paar minuten aan de geologie te besteden?” Zodoende schrijft hij niet alleen korte teksten voor zijn website, maar levert hij ook informatie aan de NOS. „Dan mogen ze kijken of ze er iets mee doen in de verslaggeving.”

Het landschap en de sport hangen nauw met elkaar samen, zegt Van Hinsbergen. „De sprinters doen het goed in sedimentaire bekkens – laaggelegen gebieden – en de aanvallers in de kristallijne massieven die in honderden miljoenen jaren zijn afgesleten tot middengebergte, zoals het Centraal Massief. Klimmers komen juist tot hun recht in de relatief jonge hooggebergten van de Alpen en de Pyreneeën. Elke etappe heeft z’n eigen wetenswaardigheden. In etappe 2 komen ze door een streek met 2 miljard jaar oud graniet. Dat gesteente bestond al vér voor er complex leven op aarde was! En een collega vroeg zich af waar de steentjes van de Champs-Élysées vandaan komen. Dat blijkt bruin graniet uit een groeve in Saoedi-Arabië te zijn.”

Laagdrempelige verdieping

Het project is vooral bedoeld als laagdrempelige verdieping tijdens de Tour. „Maar als sportliefhebbers en passant nog wat opsteken over gebergtevorming, dan is dat mooi meegenomen. Andersom leer ik via de sport ook bij. Een masterstudent is bezig om de geologie van Nieuw-Guinea uit te pluizen, en die blijkt verrassend veel te lijken op de geologie van Bretagne.”

Zelf is Van Hinsbergen ook wielerfanaat. „Maar als ik zelf fiets mag het lekker vlak zijn. De Hollandse polder.”

Ook de Franse emeritus-hoogleraar paleontologie Patrick De Wever doet voor de Franse media al jaren verslag van geologische hoogtepunten tijdens de route. „Toen de Tour door het middeleeuwse dorp Collonges-la-Rouge reed, hoorde ik de commentator zeggen: ‘alle huizen hier zijn rood omdat eh, eh...’ Omdat ze gemaakt zijn van 250 miljoen jaar oude rode zandsteen! Dat wist hij niet. Ik ben gaan lobbyen en uiteindelijk wilde de tv wel wat aandacht besteden aan geologie, voorafgaand aan de etappes. Maar dat werkt natuurlijk niet, want dan gaat iedereen in die tijd gauw een biertje pakken. Dus nu is het geologisch commentaar tijdens de wedstrijd. Onze bedoeling is om te laten zien dat geologie geen ver-van-mijn-bedshow is. Zelfs al is de geologische tijdschaal heel anders dan die van de Tour de France.”