Reportage

De Britten verloren het meest aan de Brexit – aldus Brussel

Handel EU-VK Deze week vijf jaar geleden werd het Brexit-referendum gehouden. Volgens de cijfers verloren de Britten het meest aan handel. Of juicht de EU te vroeg?

Europees Commissaris voor de interne markt Thierry Breton op een persconferentie in mei.
Europees Commissaris voor de interne markt Thierry Breton op een persconferentie in mei. Foto JOHANNA GERON/ EPA

De meeste analisten zien de Brexit als een klassieke ‘lose-lose’-situatie, met voor zowel het Verenigd Koninkrijk als de Europese Unie louter negatieve effecten. Zo niet Thierry Breton. „Voor het VK is het een verlies , ja”, antwoordt de Eurocommissaris voor de interne markt desgevraagd. „Maar wij hebben ons goed voorbereid. We staan er geweldig voor!”

Met een brede glimlach loopt de Fransman vrijdagmiddag door de haven van Antwerpen. De volle grijze haardos – door een EU-ambtenaar ooit vergeleken met die van Beethoven – piekt hier en daar onder zijn witte helm uit.

In de week dat het Brexit-referendum (23 juni 2016) precies vijf jaar geleden plaatsvond, is Breton naar Antwerpen gekomen met een boodschap: Europa is verenigd, sterk en klaar voor de toekomst.

Het ‘jubileum’ ging deze week aan Europese kant verder haast geruisloos voorbij. Dit kan als tekenend gezien worden: na jaren van continue twist met de Britten, lagen EU-landen deze week vooral weer met elkaar overhoop over de Rusland-koers en het verdedigen van lhbti-rechten.

Batterij Brexit-ambtenaren

Dat betekent niet dat het Brexit-trauma in Brussel al volledig verwerkt is. Nog altijd houdt een batterij ambtenaren zich bezig met de gevolgen van het Britse vertrek. De ruzies met het VK houden aan, hoewel juist deze week een conflict over de voorwaarden voor het vervoer van bevroren vlees naar Noord-Ierland in de kiem werd gesmoord.

En ook de economische consequenties blijven voor Europa voelbaar, vooral voor kleine bedrijven die zich met een flinke bak papierwerk geconfronteerd zien.

Maar Breton wil deze week vooral duidelijk maken hoe het de Britten zijn, die er vijf jaar later zoveel slechter voorstaan. In een interview met The Guardian somde de Fransman deze week op hoezeer de Brexit het VK heeft „verzwakt en geïsoleerd”.

Hij wees op de forse economische krimp van het VK in 2020 van 9,9 procent, die zelfs pijnlijk afsteekt tegen die in Frankrijk (8,3 procent) en Italië (8,9 procent).

Het zijn cijfers die in terugblikken deze week vaker opdoken. Bloomberg zette in een analyse de economische situatie van het VK af tegen die van andere EU-landen. Terwijl de handel tussen het VK en de EU sinds 2018 met 21 procent kromp, groeide die van Ierland en Denemarken juist met respectievelijk 24 en 5 procent. Ook de Britse handel met de rest van de wereld kromp met 8 procent. „Brexit betekent ‘no gain’ en vooral veel ‘pain’”, aldus de conclusie.

Het is wat aan EU-zijde ook graag benadrukt wordt. Tegelijk is het eerlijke verhaal ook dat de Brexit feitelijk pas een half jaar écht een feit is, de pandemie de cijfers vertroebelt en het dus nog vroeg is de balans op te maken. „Brexit is, net als het EU-lidmaatschap, een langetermijnbesluit, dus je moet haar impact ook in dat tijdsvenster beoordelen”, schreef analist Wolfgang Münchau deze week.

In Antwerpen stapt Breton in een helikopter, om het volledige havengebied van bovenaf te kunnen bekijken. In plaats van krimp, slaagde de haven er de afgelopen jaren juist in de handel, ook richting het VK, te vergroten. „Je ziet het: wij zijn vier jaar geleden al begonnen met anticiperen”, zegt de Fransman. „In het Verenigd Koninkrijk beginnen ze daarmee nu pas.”