Opinie

Zijn de mannenbroeders definitief de weg kwijt?

Aylin Bilic

Zaterdag gaat Nederland weer open. Dan kunnen we elkaar weer aflebberen, ons vol laten lopen in de kroeg, en mag bijna overal dat kleffe mondkapje weer af. Nederland bevrijd. Heel Nederland? Nee, er is één dorp waar zaterdag hoegenaamd niets verandert.

Omdat ik eind juli onbezorgd door de straten van Genua wil struinen, heb ik me kortgeleden suf gebeld met de GGD. Of ik alsjeblieft zo snel mogelijk mijn eerste en dus op tijd ook mijn tweede prikje kon krijgen. Amsterdam: te lange wachttijd. Purmerend, Badhoevedorp, Haarlem, Almere, Utrecht: ook dat lukte niet voor mijn vakantie. Ik vroeg de geduldige callcentermedewerker of ze nog verder weg wilde zoeken. De Biblebelt bijvoorbeeld, daar waren ze niet al te happig op vaccineren, had ik ergens gelezen. En ja hoor, op Urk kon ik vrijwel direct terecht.

Op een doordeweekse middag reed ik naar Urk. Mijn dochtertje van acht wilde mee op voorwaarde dat we op de terugweg hamburgers zouden eten. Na een uur rijden, gaf de routeplanner een stopteken voor een sporthal. Bij rellen om de avondklok was de Urker-teststraat afgebrand; sindsdien is deze kale hal de plek voor PCR-testen én vaccinaties in het dorp.

Lees ook dit artikel: Brandstichters coronateststraat op Urk ‘werd geld in vooruitzicht gesteld’

Bij binnenkomst informeerde ik of er meer mensen van ver kwamen. „Dagelijks”, zei het meisje achter de registratiebalie. Een wachtrij was er niet, binnen een paar minuten had ik een naald in mijn arm.

Mijn dochter wilde niet meteen weer een uur in de auto. „Dan gaan we het centrum in”, besloot ik, „heb jij Urk ook eens gezien.” Ik wilde haar de vissersboten in de haven laten zien, maar zij wilde een winkel in waar ze alles leken te verkopen, zolang het maar van felgekleurd plastic was.

De winkel was stampvol, veel vrouwen en nóg meer kinderen. Ik droeg als enige een mondkapje en drukte mijn dochter instinctief dicht tegen me aan. Inhalers in de smalle looppaden schuurden voortdurend langs onze schouders en ruggen. „Doen jullie niet aan coronamaatregelen?”, vroeg ik een passante. „Nee, en dat hebben we hier ook nooit gedaan.” Ik liet haar mijn bovenarm met pleister zien. Ze begon hard te lachen: „Wij zijn hier immuun voor dat soort dingen.” Bij de kassa begon een andere vrouw tegen me te praten, vier kinderen bungelden aan haar armen en benen. „Die Haagse maatregelen zijn niet voor ons. Wij zijn hier al maanden open. Overal op Urk.”

Buiten wandelden we verder, naar de haven. Daar ontmoetten we de eerste Urker-mannen. Ze staarden en groupe naar een vissersboot aan de kade. „Hoe denkt u over corona?”, vroeg ik een van de mannen, een oudje. Hij wees naar boven en mompelde iets wat ik niet verstond. We wandelden verder, langs winkels en uitspanningen die overvol zaten. Mondkapjes zagen we nergens. Alsof het nog steeds 2019 was.

Urk is een plaats waar verkiezing op verkiezing de SGP wint, doorgaans met een absolute meerderheid. ChristenUnie en CDA volgen op ruime afstand. Partijen die geroemd worden om hun gezagsgetrouwheid. Zo kende ik ook vroegere SGP-collega’s uit plaatsen als Krimpen aan de Lek of Tholen. Ik moest ook denken aan Mark Rutte, die de Staatkundig Gereformeerde Partij de laatste jaren regelmatig geprezen had om deze eigenschap. „De SGP is een partij van heldere principes en een positieve grondhouding tegenover verstandige voorstellen van anderen”, sprak Rutte in 2018 bovendien op het jubileumcongres van onze oudste politieke partij.

Door een virus heeft klein christelijk-rechts binnen een jaar zijn gezagsgetrouwheid blijkbaar radicaal afgeschud. Rellen om de avondklok, een testcentrum affikken, journalisten aanvallen en wettelijke maatregelen van de overheid met zijn allen volkomen negeren. Ook electoraal begint het te schuiven. D66’ers, PvdA’ers en GroenLinks-aanhangers blijven uiterst zeldzaam op Urk. Maar de PVV en Forum scoorden bij de recente Kamerverkiezingen samen meer dan 20 procent op Urk, (vooral ten koste van CDA en ChristenUnie). Thierry Baudet werd in april als held onthaald op het voormalige eiland. Het schudden van honderden handen en de vele omhelzingen leverden hem uiteindelijk een boete op doordat ze op camera waren vastgelegd.

Het was inmiddels na vijven, in het straatbeeld maakten vrouwen plaats voor mannen, en mijn dochter begon te zeuren over de beloofde hamburger. In de auto terug liet één vraag me niet los: is christelijk-rechts definitief van zijn staatkundige geloof gevallen, of keert de gezagsgetrouwheid na corona toch weer terug? Gaat Urk bij een volgende nationale crisis in politiek opzicht nog populistischer worden? Thuis googelde ik tevergeefs naar het antwoord op de vraag wat eerder effect heeft: een coronavaccinatie of een coronabesmetting.

Lees ook dit interview: Deze Vlaamse schrijver woonde een half jaar op Urk: ‘Voor dat scholletje op je bord is een hoge prijs betaald’

Aylin Bilic is ondernemer en publicist.