Net ontdekte reuzenkomeet maakt merkwaardig rondje om de zon

Astronomie Komeet UN271 heeft een diameter van misschien wel 370 kilometer groot. „Opvallend groot, maar vooral de baan die hij aflegt interesseert me.”

Het Cerro Tololo Inter-American Observatory in het Andesgebergte in Chili, waar komeet UN271 werd ontdekt.
Het Cerro Tololo Inter-American Observatory in het Andesgebergte in Chili, waar komeet UN271 werd ontdekt. Foto Guillaume Doyen/CTIO/NOIRLab/NSF/AURA

Astronomen zagen door een telescoop in Chili iets vreemds door het zonnestelsel scheren. Het gaat om een reusachtig ruimteobject, van minstens honderd kilometer in diameter. Het gevaarte maakt een merkwaardig rondje om de zon en passeert daarbij de Oortwolk. Over tien jaar is hij het dichtst bij de aarde. Het object bevindt zich dan ‘net’ iets verder weg dan Saturnus.

2014 UN271, zoals astronomen Pedro Bernardinelli en Gary Bernstein van University of Pennsylvania het hemellichaam noemen, werd vorige week gezien op archiefbeelden uit 2014 tot 2018 van het Dark Energy Survey. Sindsdien houden astronomen hem nauwlettend in te gaten.

Qua afmetingen zit UN271 waarschijnlijk tussen een reusachtige komeet (een klomp ijs gas en stof) of een kleine dwergplaneet in. Astronomen schatten zijn diameter tussen de 100 en 370 kilometer. Als zijn diameter inderdaad rond de 370 kilometer is, kan UN271 het grootste object van de Oortwolk zijn dat ooit waargenomen is.

De Oortwolk is een veronderstelde wolk van kometen om het zonnestelsel heen. De wolk zelf is nog nooit gezien. De theorie van het bestaan ervan werd in 1950 het leven geroepen, door de Nederlandse sterrenkundige Jan Hendrik Oort, om te verklaren waardoor er vaak kometen in langgerekte banen ons zonnestelsel binnendringen.

Lees over sterrenkundige Jan Hendrik Oort: Het persoonlijk leven van deze grootse Nederlandse sterrenkundige blijft een raadsel

Lange reis

„UN271 is opvallend groot, maar vooral de baan die hij aflegt interesseert me”, zegt Jason Hessels. Hij is sterrenkundige aan de Universiteit van Amsterdam. De baan van het object staat loodrecht op de baan die de planeten in het zonnestelsel afleggen. „Hij maakt een rondje om de zon en gaat daarbij ook door de heel veraf gelegen Oortwolk. Die reis duurt heel lang: een rondje duurt ongeveer een miljoen jaar. Omdat die tocht zo lang duurt, verwacht ik dat astronomen meerdere soortgelijke objecten gaan vinden. Als UN271 de enige zou zijn, is het wel extreem toevallig dat astronomen hem ook ontdekken tijdens die zeldzame keer dat hij de zon nadert.”

Wetenschappers hebben nog wel een poosje om het ruimteobject beter te bestuderen. Pas in 2031 beweegt hij weer van de zon af. „Wellicht leren we tot die tijd meer over zijn samenstelling en afkomst”, zegt Hessels. „Het zou mooi zijn als we hierdoor ook iets leren over de dynamiek in de Oortwolk. Komt UN271 inderdaad uit die wolk? En wat zorgde er dan voor dat hij ontsnapte?”