Club Classique laat Schubert en Rembrandt elkaar versterken

Reportage De voorstelling Moving Art is een ontmoeting tussen een stromende en een bevroren kunst. De strijkers van Club Classique laten beroemde schilderijen ontdooien.

Club Classique met ‘Moving Art’
Club Classique met ‘Moving Art’ Foto Gijs Besseling

In zijn roman Ik heet Karmozijn beschrijft de Turkse schrijver Orhan Pamuk het schilderij als „de muziek van het zien”. Niettemin lijken beide kunstvormen weinig gemeen te hebben. Een schilder bevriest het beeld, waar de musicus het laat stromen. Zo kan Vermeers Melkmeisje haar eeuwige zelf zijn en blijft Tsjaikovski’s Andante cantabile betekenisloos als dit niet in het hier en nu tot klinken wordt gebracht.

Muziekensemble Club Classique kiest er toch voor schilderkunst en muziek samen te brengen in de concertvoorstelling Moving Art. Het strijkkwartet ‘ontdooit’ een zevental beroemde schilderijen op film. In het eerste nagebootste tafereel, Hylas and the Nymphs (1896) van schilder John William Waterhouse, wekt regisseur Gijs Besseling aanvankelijk nog de indruk dat het om een foto gaat. Niets en niemand lijkt te bewegen. Wanneer het wel gebeurt, is dat zo subtiel, dat je even denkt door je ogen te worden bedrogen. Het schilderij komt tot leven met dezelfde loomheid als Debussy’s Prélude á l’après-midi d’un faune, die de soundtrack van het schilderij vormt.

Kunsten die elkaar versterken

Cellist Leonard Besseling en violist Myrthe Helder vormen het artistieke hart van Club Classique, dat jaren terug begon met klassieke gigs in de kroeg, voor een publiek dat de concertzaal niet wist te vinden.

Lees ook Bach, Beethoven en een open bar over Club Classique

Hun onconventionele koers wierp vruchten af. Moving Art past naadloos in de reeks gewaagde concerten, waarin Club Classique een dialoog aangaat met de andere kunsten. „Zodat ze elkaar kunnen versterken”, zegt Helder.

Het idee kwam van regisseur Gijs Besseling, die in zijn tijd op de filmacademie eens opdracht kreeg om fotografische reconstructies van schilderijen te maken. „Sindsdien was het een droom om ooit op film die kunst tot leven te wekken”, zegt hij. De coronastilte gaf de broers Besseling het respijt om dit plan – met vooral veel financiële haken en ogen – daadwerkelijk te verwezenlijken.

Deze week waren de eerste voorstellingen van Moving Art te zien, onder meer in de Amsterdamse Koepelkerk, thuisbasis van Club Classique. De komende maanden gaan de musici ermee op tournee; zondag is het eerste tourneeconcert in het Haagse Theater Dakota.

Ook de actualiteit laat haar sporen na in het mengsel van beeld en muziek van Moving Arts. Je ziet onder meer een besneeuwd corona-stilleven van Besseling zelf, de wanhoop en eenzaamheid van schilder Van Gogh stroomt samen met muziek van componist Janácek en de Black Lives Matter-beweging krijgt gestalte in het schilderij The Problem We All Live With van Rockwell en een stem in een deel uit het Eerste Strijkkwartet van de Afro-Amerikaan Coleridge-Taylor Perkinson (1932-2004).

Mythe en mysterie

De muziek van Perkinson herinnerde violiste Helder aan een tentoonstelling van kunstenaar Carrie Mae Weems die ze zag in het New Yorkse Guggenheim Museum, met bloedrode foto’s die toonden hoe sinds halverwege de negentiende eeuw zwarten werden geportretteerd. „Aan het begin hing een zwart-witafbeelding van een zwarte vrouw met een lange hals, waaronder stond: ‘From here I saw what happened.’ Aan het einde was ze er opnieuw, nu terugkijkend met de woorden: ‘And I cried.’ Dat is wat muziek naar boven kan brengen.”

Tegenover die realiteit staan in de eerste helft van de voorstelling de mythe en het mysterie van vervlogen tijden: zwevende strijkersmelodieën van Dvorák, Tsjaikovski en Schubert onderstrepen Besselings fascinatie voor het magische licht van Vermeer en Rembrandt.

En ook zelfspot ontbreekt niet in filmisch bonusmateriaal en een ‘making of’, waarin te zien is onder welke provisorische en koddige omstandigheden kunst vaak tot stand komt. Wie iets met hart en kwaliteit maakt, kan zich die relativerende kijk achter de schermen veroorloven.

Moving Art door Club Classique. Gezien: 19/6 Koepelkerk Amsterdam. Nog te zien 27/6 Theater Dakota Den Haag. Later dit jaar op tournee door Nederland. Info: www.clubclassique.nl.

●●●●