Foto Frank Ruiter

Interview

Carpoolen in de lucht: boek een stoel in een privévliegtuig

Lunchinterview Max van Doorne (25) wilde piloot worden, maar werd luchtvaartondernemer. Met zijn bedrijf Hyer biedt hij stoelen aan in privévliegtuigjes. Voor 1.700 euro zit je bij het raam, op een leren stoel.

Zullen we, appt Max van Doorne (25) op zaterdagochtend, gaan lunchen op Texel? En dan nemen we het vliegtuig, zo’n klein propellervliegtuigje. Vertrek vanaf Groningen Airport Eelde. „Ik heb een vliegbrevet”, staat in het berichtje erna. Misschien, zegt hij als hij tegenover me zit op het terras van Fifth in Eindhoven, was z’n plannetje „toch een beetje over de top”. Het ging uiteindelijk niet door: het vliegtuigje dat hij had willen lenen, bleek die dag in gebruik als lestoestel. Helemaal uit de lucht vallen, kwam zijn voorstel niet. Behalve gecertificeerd piloot, is hij mede-oprichter en eigenaar van Hyer, een start-up in ‘privéjet-sharing’. Een soort carpoolen in de lucht.

Zoals BlaBlaCar of UberPool mensen samenbrengt voor een autorit, zo biedt Hyer een platform om een privévliegtuig te delen. Dat kan op twee manieren: of je koopt een stoel in het vliegtuig van een particulier die via Hyer de lege zitplaatsen in zijn toestel aanbiedt. Of een klant doet een aanvraag op het online platform van Hyer voor een privévlucht van, laten we zeggen, Schiphol naar Ibiza op vrijdagmiddag. Zijn er meer mensen geïnteresseerd in die bestemming op dat tijdstip – in een minivliegtuig passen zes passagiers – dan zorgt Hyer voor het toestel en regelt de vlucht. Zo krijgt de klant het „gemak en comfort” van een privévlucht, voor „een fractie van de prijs”.

Huh? We zeiden toch tegen elkaar dat we na corona niet meer zouden vliegen, of nou ja, veel minder, en al helemaal geen korte eindjes meer? Sommigen hoopten dat misschien, luchtvaartondernemers vreesden het. Tegen 2024, misschien pas in 2026, zou het vliegverkeer weer op het niveau zijn van voor de pandemie. Maar of we nou niet meer willen, kunnen of durven vliegen, één luchtvaarttak gedijt bij reisrestricties, vliegverboden en algehele onzekerheid, en dat is het privévliegtuigverkeer. Dat was het afgelopen jaar zo – waarin veel lijnvluchten gecanceld werden, maar het aantal privévluchten in augustus alweer op het oude niveau was.

En er zit groei in, al helemaal als de hoogste drempel voor vlieglustigen wegvalt: de kosten. Vliegen van Amsterdam naar Nice met een privétoestel kost zo’n tienduizend euro. Deel je via Hyer het toestel met z’n zessen, dan kost het nog maar 1.700 euro per persoon. Nog steeds niet gratis, maar voor dat geld zit je wel gegarandeerd bij het raampje, op een leren stoel.

Max van Doorne zit een kwartier vroeger dan afgesproken aan de gereserveerde terrastafel. Donkerblauwe korte broek en poloshirt, vrolijk verlegen lach, veel te eerlijk en helemaal niet de snelle startup-jongen die ik stiekem had verwacht. Elleboog tegen elleboog. Sinds zijn vierde, zegt hij, wilde hij piloot worden. Dus hij na de havo solliciteren bij de KLM Flight Academy. Hij sneuvelde in ronde twee: te jong. Klopt ook, zegt hij. „Ik had de puistjes nog op mijn gezicht.” En daarbij, hij was nog maar net uit huis, zijn ouders gingen scheiden, en hij was onzeker over zijn geaardheid.

Eerst maar een hbo-opleiding doen. De IVA in Driebergen, van oorsprong een opleiding voor de autohandel. Wacht even. Auto’s, zijn achternaam, Eindhoven: is hij soms een telg uit de Daf-familie? Hij knikt van ja. „Mijn grootvader is de zoon van oprichter Wim van Doorne.” En wat hij er meteen bij zegt: „Mijn vader heeft mij geleerd dat iets pas voldoening geeft als je het zelf hebt bevochten.” Wat hij bedoelt: hij onderneemt op eigen kracht en zónder familiekapitaal. Hbo afgerond, tweede keer solliciteren bij de pilotenopleiding van KLM. Nu haalde hij eindronde vier, maar werd alsnog afgewezen. „Ze vonden me te serieus.” Zijn vliegopleiding doet hij nu modulair, vak voor vak, theorie en praktijk. Misschien, dat is zijn droom, kan hij ooit zelf een vliegtuigje aanschaffen en, als een soort Uber-piloot van zijn eigen luchtvaartbedrijf, passagiers rondvliegen.

Vliegtuigen charteren vanaf zolder

Waar ze het jetsharing-idee van Max van Doorne gewéldig vinden, is in Engeland. Daar haalde Hyer vorige week eerst The Times en The Mirror en daarna de voorpagina van The Daily Mail. Sindsdien, zegt hij, staat de telefoon op zijn kantoortje in Eindhoven roodgloeiend en komt er elke drie minuten een nieuwe vluchtaanvraag uit Engeland op het platform binnen. Vanuit Londen Biggin Hill naar de zon (Cannes, Ibiza, Malaga) of naar Edinburgh of Manchester.

Hij is blij, zegt hij, én overdonderd door het Engelse enthousiasme. „Veertien maanden geleden zaten we nog op ons dieptepunt.” Hij en zijn Braziliaanse compagnon Helder Reis opereerden destijds als broker, een tussenpersoon die buiten de reguliere lijndiensten om vluchten regelt voor individuele reizigers en groepen. Een passagier wil van A naar B, de broker zoekt, online, in de vloot van luchtvaartbedrijven naar een geschikt, beschikbaar en betaalbaar toestel en regelt de reis. Brokers zijn er genoeg. „In Nederland hebben we vijf grote concurrenten, en er zijn nog een stuk of twintig garagebrokers, jongens die als bijbaantje vliegtuigen charteren, met alleen een computertje op zolder en een basic website.” Frustrerend, vond hij. „Want wij staken wél veel tijd in persoonlijke service en regelden ook de catering en het grondtransport voor de klant.” Zeker voor privévluchten leek de markt erg krap, in 2019 waren er vanaf Schiphol zo’n vijftig ‘privévliegbewegingen’ (dat kan een start of een landing zijn). Hooguit eens per maand kwam zo’n vliegbeweging door tussenkomst van Max van Doorne. „We moesten een besluit nemen: doorgaan of stoppen.” Maar toen kwam corona.

Max en zijn partner stuurden „alle ambassades wereldwijd” een mail. Twee vragen: zaten er Europeanen vast die terug wilden maar niet konden nu al het vliegverkeer was stilgelegd? En zo ja, was er soms behoefte aan repatriëring? „Er kwamen twee reacties. Eén uit Cambodja, waar veel mensen gestrand waren.” Die ambassade stuurde daarop hun aanbod door naar de mensen die gerepatrieerd wilden worden, en wenste ze veel succes.

Populaire routes voor privévluchten: van Amsterdam naar Nice, Ibiza, Malaga

Vanaf dat ogenblik runden Max van Doorne en zijn partner een mini-airline. Een Boeing 767 konden ze, mét piloot en cabinepersoneel, huren van een Duitse maatschappij, maar het geld om dat te doen (210.000 euro) hadden ze bij lange na niet op hun rekening. Ze konden het pas betalen als de passagiers eerst geld overmaakten, maar wie betaalt er nou voor een vlucht die nog niet bevestigd is, alleen vertrekt bij voldoende aanmeldingen en die wordt uitgevoerd door een onbekend bedrijfje? Lang verhaal kort, de boekingen en betalingen druppelden binnen, de vlucht vertrok met aan boord 260 Europeanen, fietsen en honden incluis, én passagiers die liever een vegetarische maaltijd wensten. Max van Doorne veegt denkbeeldig het zweet van zijn voorhoofd bij de herinnering aan de vijftig mails en appjes die hij per dag ontving. „Het was een repatriëringsvlucht, mensen, geen plezierreis.”

Vanuit Ghana kwam vervolgens de vraag of Max een paar honderd Ghanezen met een Duits paspoort kon terugvliegen. Tien keer charterde hij een A320 en coördineerde de reis tussen Ghana en Düsseldorf. Prachtig om zoveel mensen te kunnen helpen en thuis te brengen, zegt hij. En nogal een verantwoordelijkheid, zeg ik. Wat nou als niet iedereen aan boord een geldig paspoort of verblijfsvergunning blijkt te hebben? Ja, zegt hij. „Daar hebben mijn ouders ook over ingezeten.” Op zeker moment viel er niemand meer te repatriëren. „En toen zaten we met ons bedrijfje weer op hetzelfde punt. Corona had ons geholpen aan een betere financiële positie dan daarvoor, maar verder bleef de markt voor ons als brokers lastig.”

Uitstoot blijft uitstoot

Hij is toen een paar dingen gaan combineren. Data over populaire routes voor privévluchten: van Amsterdam naar Nice, Ibiza, Malaga. Gegevens over waar de meeste privévliegers wonen: Amsterdam, Bloemendaal, Blaricum, Waalre. Dat zijn overigens niet per se bezitters van een eigen vliegtuig, want zoveel Nederlanders hebben dat niet. „Een eigen vliegtuig is pas rendabel als je per jaar meer dan driehonderd vlieguren maakt, en dat is heel veel.” Mensen huren dus veelal een toestel. „En dat is duur.”

Zo kwam hij op het ‘pay per seat-model’. Een stoel in een gedeelde privéjet, zoiets bestond nog niet. Het enige waar hij zich vooraf een beetje zorgen over maakte, is of privévliegers wel willen delen. „Het voelt misschien minder privé als je met vreemden in een vliegtuigje zit.” En, heel eerlijk, waar hij ook mee „struggelt”, is de footprint van zijn eigen startup. Een privévliegtuig stoot volgens onderzoeksgroep Transport&Environment, per persoon, tien keer zoveel CO2 uit als een gewoon vliegtuig, en vijftig keer meer dan een trein. Elke Hyer-vlucht wordt weliswaar standaard gecompenseerd door bomen te planten in Bolivia en Oeganda, maar uitstoot blijft uitstoot. „Elektrisch vliegen of op waterstof is beter, maar kan nog lang niet.”

De Engelse kranten benadrukten vooral de nadelen van ‘gewoon’ vliegen: de rijen, het lange wachten, vertragingen, overvolle cabines. Het werd geïllustreerd met de statistieken van de IATA (International Air Transport Association), die Max van Doorne met zijn persbericht had meegestuurd. De IATA voorspelt dat passagiers straks dubbel zo lang moeten wachten op de luchthavens. Inchecken, bagage-afhandeling, douane, álles gaat langer duren. Als het vliegverkeer weer terug is op „75 procent van het pre-coronaniveau”, is een reiziger gemiddeld vijf en een half uur per vliegreis kwijt aan wachten. Max van Doorne kan de voordelen van privévliegen zo oplepelen: eigen terminals, douane en bagagecheck. Een kwartiertje voor vertrek aanwezig is vroeg genoeg. Aan boord van de meeste privétoestellen is er helaas geen wc, maar met anderhalf uur ben je meestal wel uitgevlogen, en er staat „high-end catering” tegenover. Geen kreeft, zegt Max van Doorne. Wel sandwiches en vers fruit. Vergeleken met Engeland en Duitsland blijft de animo in Nederland nog een beetje achter. Hij hoopt op een piek in de winter, als mensen willen vliegen naar hun skibestemming.