Het sluimerende gevaar van de radicaalrechtse complotten

Zes nieuwe boeken Van seks met filosofen tot de debuutroman van Joseph Roth: in de rubriek Ook verschenen bespreekt Eva Peek zes recent gepubliceerde boeken.

Erik Scherder, ’s lands bekendste hoogleraar neuropsychologie, schreef al eerder toegankelijke boekjes over het brein, en heeft nu een verzameling gemaakt van wat de hersenwetenschap zoal zegt over de effecten van lezen op de hersenen, Hersenen willen lezen. Wat blijkt: lezen is, anders dan staren naar een beeldscherm, ontzettend goed voor van alles en nog wat. Al leidt veel nieuwsconsumptie wel tot extra stress, dus strekt dat niet tot de aanbeveling.

Scherder wisselt de korte wetenschappelijk informatieve hoofdstukken af met meer persoonlijke verhalen en indrukken van lezers. Van lezen in de gevangenis - waar vooral boeken over criminelen, boksen en voetballers worden gelezen, maar waar de bajesbieb nu wordt gesloten - tot lezen op vakantie, waar Scherder toch vooral vakliteratuur leest. Maar lezen is lezen, dus ook dat mag.

Erik Scherder: Hersenen willen lezen. Waarom lezen goed is voor je brein. Athenaeum-Polak en Van Gennep, 96 blz. € 7,50

De dichteres Sylvia Plath mocht dan gezegd hebben dat het haar grootste tragedie was om als vrouw geboren te zijn, Isabel Allende ziet het als een zegen. Niet dat het nou altijd een pretje was, als meisje wilde ze zelfs eigenlijk liever man worden omdat mannen duidelijk een betere toekomst tegemoet gingen. Maar dat viel uiteindelijk in het niet bij het feit dat ze deel mocht zijn van de vrouwenbeweging, en dat ze haar twee kinderen mocht baren.

In het persoonlijke Wat wij willen schrijft de beroemde Spaanstalige schrijfster over feminisme en wat het voor haar betekent vrouw te zijn. Ze bewierookt tussendoor een parade aan indrukwekkende vrouwen, zowel vrouwen in haar privéleven als schrijfsters die haar hebben geïnspireerd. Een boek voor wie meer over de vrouw achter de romans wil weten.

Isabel Allende: Wat wij willen, mijn leven als moeder, vrouw, feminist. Wereldbibliotheek, 173 blz. € 17,50

De Australische publieksfilosoof Damon Young (1975), medeoprichter van de School of Life in Melbourne, schreef boeken over de filosofie van sporten, lezen en tuinieren, en in dat rijtje kon seks niet ontbreken. Zie daar In bed met een filosoof. Seks verdient reflectie, stelt Young, en met dit boek wil hij de intellectuele betekenis ervan verkennen. Verslagen van zijn eigen seksuele ervaringen vervlecht hij daarom met filosofische overdenkingen over allerhande seksuele thema’s, van duistere fantasieën tot seksrobots, gelardeerd met citaten en theorieën van grote filosofen en verwijzingen naar de klassiekers uit de westerse literaire canon. Je moet niet schrikken van veelvuldig gebruik van de woorden ‘neuken’ en ‘neukpartij’, want deze termen prefereert Young boven het in zijn ogen onelegante en medisch aandoende ‘seks’. Een kwestie van smaak.

Damon Young: In bed met een filosoof. Denken over seks.

Ten Have 280 blz. € 22,99

Theodoor Lohse wil erkenning. Erkenning voor zijn verdiensten als luitenant in de Eerste Wereldoorlog, waardering voor wat hij voor zijn land betekend heeft. Begin jaren twintig in Berlijn is hij teleurgesteld, vol afgunst en verbitterd op zoek naar een manier om zijn doelen te verwezenlijken. Nadat hij een uitstapje maakte bij de communisten, vindt hij zijn plek bij een fascistische organisatie gelieerd aan Hitler en Ludendorff. Met een goede dosis achterbaksheid weet Lohse uiteindelijk door te dringen tot de top. Joseph Roth (1894-1939) schreef deze debuutroman in het Berlijn van 1923, de stad waar hij zich na de oorlog had gevestigd als journalist. In Het Spinnenweb vatte hij het sluimerende gevaar van de radicaalrechtse complotten die uiteindelijk zouden bijdragen aan de val van de Weimarrepubliek.

Joseph Roth: Het spinnenweb.

Vert. Wilfred Oranje. L.J. Veen Klassiek, 133 blz. € 15,-

De naam van prinses Amalia komt niet uit de lucht vallen, het is er een die vaker voorkomt bij de Oranjes. Bij Amalia van Solms (1602-1675) bijvoorbeeld, die de vrouw werd van Frederik Hendrik. Deze Amalia is de hoofdpersoon van de nieuwe historische roman van Germanist Matthias Rozemond, bekend van zijn eerdere romans over Jeroen Bosch en de jonge Rembrandt. In Amalia, Prinses van Oranje beschrijft hij de komst van de jonge gravin naar de Republiek, als hofdame van Elizabeth Stuart. In 1621 verkeerde die Republiek in enigszins zwaar weer vanwege de oplaaiende strijd tegen de Spanjaarden. En het is tegen die achtergrond dat de intelligente Amalia haar ambities probeert te verwezenlijken. Liefde en list: de afloop laat zich raden. Rozemond noemt haar niet voor niets de grondlegster van het Nederlandse koningshuis.

Matthias Rozemond: Amalia, Prinses van Oranje.

Luitingh-Sijthoff, 416 blz. € 24,99

Tweeënhalf jaar bleef singer-songwriter Laura Jansen (1977) op het Griekse eiland Lesbos, van 2015 tot 2018. Het plan was om maar tien dagen te gaan, maar ze bleef. Boordevol goede bedoelingen deed ze haar best hulp te bieden aan de vluchtelingen die in vervaarlijke bootjes de EU probeerden te bereiken, en eenmaal aangekomen zich in de kampen op het eiland staande moesten te zien houden. Van haar naïviteit genas ze snel, en de crisis bezorgde haar uiteindelijk een complexe traumatische stressstoornis. ‘Je hart past zich aan het donker aan, net zoals je ogen dat doen’, schrijft ze in het persoonlijke verslag van haar ervaringen Wij zagen een licht, dat ze gelijktijdig uitbracht met haar album We Saw A Light. Ondanks alle duisternis blijft de mens een veerkrachtig iets.

Laura Jansen: Wij zagen een licht. Berichten vanuit Lesbos. Thomas Rap, 359 blz. € 22,99