Unaniem front van Republikeinen blokkeert kiesrechthervorming

Senaat Een wetsvoorstel om het kiesrecht in de Verenigde Staten te hervormen is dinsdagavond geblokkeerd door de Republikeinse partij.
Senator Joe Manchin van West Virginia.
Senator Joe Manchin van West Virginia. Foto Michael Reynolds / EPA

Een unaniem front van Republikeinse Senatoren heeft dinsdag een brede kiesrechthervorming van de Amerikaanse president Biden en de Democratische Partij getorpedeerd. Bij een stand van 50-50 kon de stem van vicepresident Kamala Harris niet doorslaggevend zijn. Door het inroepen van de zogenoemde filibuster hadden de Republikeinen afgedwongen dat dit wetsvoorstel met een 60-40 meerderheid moest worden aangenomen. Zodoende kan er nu zelfs niet over worden gedebatteerd.

Daarmee smoort een federale tegenaanval tegen een even brede Republikeinse kiesrechthervorming, maar dan op staatsniveau. In verschillende door Republikeinse meerderheden gedomineerde staten zijn wetten aangenomen die het stemmen lastiger maken dan tijdens de verkiezingen van november 2020. Een van de belangrijkste veranderingen in die wetten is dat de doorslaggevende stem bij de bekrachtiging van de uitslag, bij de statelijke volksvertegenwoordiging komt te liggen. Met hun plaatselijke meerderheid heeft de Republikeinse Partij feitelijk het laatste woord bij verkiezingen in die staten.

De Democratische leider van de Senaat, Chuck Schumer, klonk na afloop van de stemming gefrustreerd. „Onderdrukking van het kiesrecht is nu een officieel onderdeel van het Republikeinse programma.” Hij zei erbij dat deze nederlaag niet het eind van dit wetsvoorstel betekent, maar dat het „een startschot” is.

Lees ook: Democraten winnen slag om de stembus - maar niet de oorlog

Maar de opties van de Democraten zijn niet talrijk. Aangezien de Republikeinen op dit vlak de rijen gesloten houden, is in de Senaat de enige weg voorwaarts een stemming waarbij de filibuster niet kan worden ingeroepen. Om dat mogelijk te maken moeten álle Democratische Senatoren daarmee instemmen – en dat doen zij niet allemaal. Enkele conservatieve Senatoren hebben laten weten dat zij de filibuster, het wapen van de minderheid, hiervoor niet willen ontmantelen.

Volgens de belangrijkste woordvoerder van deze Democraten, Joe Manchin van West Virginia, moet er een manier te vinden zijn om de wetgeving acceptabel te maken voor op zijn minst tien Republikeinen. In die redenering dwingt de filibuster de indieners van een wetsvoorstel, het draagvlak ervoor te verbreden. Als die weg gesloten blijft, moeten Democraten en hun geestverwanten via de rechter proberen de Republikeinse kieswetten ongedaan te maken.

Identificatieplicht

Manchin presenteerde deze week zijn alternatief voor het officiële Democratische voorstel. Hierin nam hij onder meer afstand van een van de belangrijkste pijnpunten van de Republikeinen: de identificatieplicht. In het voorstel dat dinsdag ter stemming werd gebracht, is het mogelijk om bij het uitbrengen van de stem geen identiteitsbewijs over te leggen, maar een schriftelijke verklaring van de kiezer dat hij of zij degene is van wie de naam op het biljet staat.

Progressieve Democraten verdedigen deze uitwijkmogelijkheid voor de identificatieplicht met het argument dat niet alle kiezers een identiteitsbewijs met foto hebben, en dat dit bovengemiddeld geldt voor arme en niet-witte burgers. Zo wordt het invoeren van een identiteitsplicht voorgesteld als een discriminerende maatregel. Daarmee lopen de Democraten uit de pas met de Amerikaanse bevolking, zo bleek deze week uit een peiling van Monmouth University. Terwijl 70 procent van de ondervraagden liet weten dat van hen het stemmen gemakkelijker gemaakt moet worden, vond 80 procent het geen probleem als een identiteitsbewijs met foto verplicht wordt gesteld bij het stemmen.

Manchin kreeg steun van prominente Democraten: oud-president Obama en Stacey Abrams, die met haar inspanningen om kiezers naar de stembus te brengen de Senaatszetels van haar thuisstaat Georgia op de Republikeinen veroverde, lieten weten dat zij zich kunnen vinden in het compromisvoorstel van Manchin.

Lees ook: Bizarre hertelling in Arizona wordt ook sommige Republikeinen te potsierlijk

Valse geruchten

Maar de Republikeinen lijken niet uit op een compromis. De partij heeft zich in grote meerderheid gecommitteerd aan de valse geruchten die oud-president Trump over zijn verkiezingsnederlaag van november heeft verspreid. Hoewel de uitslag in alle staten is bevestigd, houden zij vol dat op grote schaal fraude is gepleegd ten gunste van Biden. Dat de verdenkingen van fraude door tientallen rechtbanken als niet overtuigend zijn bestempeld, heeft hen niet overtuigd. Volgens dezelfde peiling van Monmouth gelooft 63 procent van de Republikeinse of Republikeins neigende kiezers dat Joe Biden de verkiezingen door middel van fraude heeft gewonnen. Op die van feiten gespeende basis zijn de vergaande Republikeinse kieswetten zijn aangenomen.

De leider van de Republikeinse Partij in de Senaat, Mitch McConnell, kwam met na het voorstel van Manchin met een verklaring waarom hij in het compromis nog steeds „dezelfde rotte kern” zag. Volgens hem ligt aan het Democratische federale wetsvoorstel een staaltje „cancel culture” ten grondslag. In een persconferentie van hem en andere Republikeinse Senatoren verduidelijkten ze wat zij daarmee bedoelen: als het stemrecht onbelemmerd kan worden uitgeoefend, leidt dat ertoe dat de Democratische Partij een „permanente meerderheid” krijgt.