Van Dissel houdt toch nog rekening met nieuwe golf

Deltavariant OMT-voorzitter Van Dissel ziet coronadreigingen op de langere termijn, met name onder mensen die zich niet willen laten vaccineren.

Jaap van Dissel praat dinsdag de Tweede Kamer bij tijdens een technische briefing over de ontwikkelingen rond het coronavirus.
Jaap van Dissel praat dinsdag de Tweede Kamer bij tijdens een technische briefing over de ontwikkelingen rond het coronavirus. Foto Bart Maat/ANP

De afgelopen anderhalve maand zat vol met goed coronanieuws: besmettingscijfers kelderen, het aantal Covid-patiënten dat in de ziekenhuizen wordt opgenomen blijft dalen en inmiddels mag elke volwassen Nederlander een afspraak maken voor vaccinatie. En toch ziet Jaap van Dissel, voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT), dinsdag nog „donkere wolken” aan de horizon. Over de komende maand maakt hij zich weinig zorgen; hij verwacht dat de ziekenhuisbezetting nog verder zal dalen, ondanks nieuwe verregaande versoepelingen. Waar hij zich wel zorgen over maakt: wat gebeurt er in het najaar?

In een presentatie aan de Tweede Kamer schetste Van Dissel een onzeker beeld. Ja, de vaccins werken goed, maar er zijn tal van bedreigingen waarvan onduidelijk is hoe groot ze precies zijn. Wat voor varianten komen er nog aan? Hoelang duurt de bescherming van een vaccin? Wonen mensen die zich niet laten vaccineren dicht bij elkaar, die zo een eigen samenlevinkje vormen met een lage vaccinatiegraad? En wat als de ‘basisregels’, zoals afstand houden, niet goed worden nageleefd? Wat de optelsom is van die ene grote plus (de vaccinaties) en de vele minnetjes: Van Dissel weet het niet. Maar hij houdt er rekening mee dat het tot een nieuwe golf komt, met name onder mensen die zich niet willen laten vaccineren.

Reproductiegetal Deltavariant

De meest acute dreiging is de Deltavariant, die voor het eerst in India opdook. In Nederland wint die snel terrein, blijkt uit een steekproef van het RIVM. Begin juni werd ongeveer 9 procent van de besmettingen veroorzaakt door deze variant, in de loop van juli zal dat meer dan de helft van de besmettingen zijn, verwacht het RIVM.

De vraag is of het reproductiegetal van de Deltavariant nu al boven de 1 ligt. Dat zou betekenen dat elke besmette persoon gemiddeld meer dan één ander aansteekt. De epidemie groeit dan. Maar daarvoor zijn nog te weinig gegevens, stelt Van Dissel. Wel is duidelijk dat deze variant zich sneller verspreidt dan de Britse variant. Daarvan wordt het reproductiegetal nu rond de 0,8 geschat. De Deltavariant is waarschijnlijk zo’n 30 procent besmettelijker, denkt het RIVM.

Lees ook: Beschermen vaccins tegen de Deltavariant?

De variant zou later dit jaar voor problemen kunnen zorgen als die zich breed verspreidt onder groepen die nog niet gevaccineerd zijn. Dat zou zelfs al in augustus kunnen gebeuren, als de vaccins wel tegen symptomen beschermen, maar niet voorkomen dat mensen het virus aan anderen kunnen overdragen. „Als de meeste maatregelen dan worden losgelaten komt het reproductiegetal weer net zo hoog te liggen als in de winter van 2020. Dan komt het virus razendsnel terecht bij de mensen die nog niet gevaccineerd zijn en wel ziek kunnen worden”, zegt Van Dissel. Dat zou dan ook leiden tot een flinke piek in de ziekenhuisopnames.

Uit de eerste onderzoeken blijkt dat de vaccins de overdracht van het virus niet helemaal voorkomen, maar de kans daarop wel sterk reduceren, stelt Van Dissel. Dat komt onder meer omdat mensen na vaccinatie minder virus in hun keel hebben en minder klachten hebben, waardoor ze minder deeltjes uithoesten.