Opinie

Een woke icoon moet door het stof

‘In the Heights’ is een zomers dans- en zingfestijn dat racisme, ongelijke kansen en gentrificatie speels aanstipt. Maar, zo ontdekten critici, de film maakt zich zelf schuldig aan ‘colorisme’, racisme op basis van subtiele kleurverschillen. Maker Lin-Manuel Miranda moet door het stof.

Coen van Zwol

‘Ik faalde in mijn poging een mozaïek van de gemeenschap te tonen. Dat spijt me echt.” Maar hij „luistert oprecht” en „leert van de feedback”. Vorige week ging Lin-Manuel Miranda diep door het stof omdat hij onvoldoende inclusief was. Lin-Manuel Miranda onvoldoende inclusief? Het wonderkind dat in 2015 de wereld veroverde met de musical Hamilton, waarin Amerika’s ‘founding fathers’ werden vertolkt door zwarte en latino-acteurs? Die een revolutie in ‘kleurenblind casten’ ontketende zodat je niet langer opkijkt als zwarte of Aziatische acteurs Britse aristocraten spelen in kostuumdrama’s?

Die Lin-Manuel Miranda dus. Steen des aanstoots is de door hem geproduceerde verfilming van zijn musical In the Heights, die zich afspeelt in de Latinx-gemeenschap in de wijk Washington Heights, New York. (Latinx is de nu gangbare, nonbinaire spelling die genderlabels als latin-o of latin-a vermijdt). Het is een zomers dans- en zingfestijn dat racisme, ongelijke kansen en gentrificatie speels aanstipt. Maar, zo ontdekten critici, de film maakt zich zelf schuldig aan ‘colorisme’, racisme op basis van subtiele kleurverschillen. Alle hoofdrollen zijn voor lichtgekleurde latino’s, zwarte latino’s mogen hooguit meedansen. Bovendien sneuvelde een plotpunt in de musical dat colorisme aan de orde stelt: een vader vindt de Afro-Amerikaan Benny te zwart voor zijn dochter.

De ingehuurde regisseur Jon M. Chu beging vroeg in de woedecyclus een grote blunder, toen hij in een interview stamelde dat men in eerste plaats had gekeken naar de „best gekwalificeerde acteurs”. Subiet werd opgerakeld dat Chu’s megahit Crazy Rich Asians, een doorbraak voor Aziatische acteurs in Hollywood, zich schuldig maakte aan een Aziatisch colorisme: in Chu’s superrijke Singapore zie je wel ‘blanke’ Chinezen maar geen donkere Indiërs of Maleisiërs. De zwarte pers, sociale media en voorheen liberale media als The New York Times gingen los met essays over het historische kwaad van colorisme en ontgoochelde zwarte moeders die klaagden dat hun dochters zich niet in de film herkenden.

Colorisme is een serieuze kwestie. Hoe lichter de huidskleur, hoe hoger de status in de zwarte en latino-gemeenschap. Ook in een zwarte klassieker als Coming to America krijgt de prins het deugdzame, lichtgekleurde meisje en blijkt haar zwarte zusje een berekenende ho. Voor Lin-Manuel Miranda, die zijn loopbaan bouwde op raciale sensitiviteit, is het dus best een blunder. Toch begrijp je ook actrice Rita Moreno toen ze vorige week smeekte: „nu even niet!” (Wat ze inmiddels „ongelofelijk teleurstellend” van zichzelf vindt). Want wie profiteert er van al dat triomfantelijk de vinger leggen op ‘bias’ bij woke-icoon Miranda? Fox Network noteert opgetogen hoe de ‘cancelcultuur’ zijn kinderen verslindt. Bill Maher, de oudlinkse gesel van alles dat woke is, smeekte Miranda geen excuus te maken aan „het comité dat ieders huidskleur noteert”. „Daarom haten de mensen dus Democraten. Dit is tenenkrommend.”

Best wel. Iedereen heeft gelijk, en zo schiet men zichzelf in de voet. In the Heights debuteerde teleurstellend met een recette van 11,4 miljoen dollar. Maar dat is een ander verhaal.

Coen van Zwol is filmrecensent.