Opinie

Zijn politieke giften het laatste statussymbool?

Menno Tamminga

Poen en politiek hebben elkaar gevonden in Nederland. Met dank aan de uitgelekte notitie van Kamerlid Pieter Omtzigt die het CDA dwong om openheid te geven over campagnegiften bij de Tweede Kamerverkiezingen afgelopen maart. Toen Pim Fortuyn in de aanloop naar de verkiezingen van 2002 met zijn beggars banquets tonnen bij elkaar sprokkelde van vastgoedondernemers, werd daar nog lacherig over gedaan. Nu incasseert het CDA 1,2 miljoen euro van Hans van der Wind, rijk geworden met schoolboekenhandel.

Nogal een metamorfose voor de partij die mede voortkomt uit de ARP, die opgebouwd is met de dubbeltjes en kwartjes van de kleine luyden.

Lees ook: Wij zijn het Wilde Westen van het politieke geld

Je kunt ook zeggen: het CDA past zich aan de realiteit aan. Net als andere partijen. De laatste veertig jaar is een nieuwe klasse (super)rijken ontstaan. Ondernemers met een miljard of meer aan vermogen. Verdiend in de media (John de Mol en Joop van den Ende), in bouw en internet (wijlen Dik Wessels), telecom en investeringen (Marcel Boekhoorn) en recent de techondernemers, zoals de oprichters van Adyen, Mollie en Elastic. Nog veel meer mensen hebben na veertig jaar beurshausse en lucratieve bedrijvenhandel honderden miljoenen achter hun naam staan. Nóg veel meer zitten er tegen 100 miljoen euro aan. Wat doe je daarmee, als multimiljonair?Je wilt je toch onderscheiden tussen al die rijke lui.

Je kunt een sportclub sponsoren, maar een voetbalclub kópen is natuurlijk spannender.

Je kunt een peperduur jacht bestellen, maar een eigen dierentuin beheren met twee panda’s, zoals Ouwehands Dierenpark van investeerder Marcel Boekhoorn, is pas echt leuk.

Je kunt kunst verzamelen en toezichthouder worden bij een toonaangevend museum, maar een éigen museum starten, zoals investeerder Hans Melchers (Museum More en Kasteel Ruurlo) en zakenman Joop van Caldenborgh (Museum Voorlinden) spreekt juist ondernemers wel aan.

Je kunt geld aan goede doelen schenken, maar waarom niet een eigen organisatie beginnen, als een Bill & Melinda Gates Foundation in het klein.

Je kunt pluriformiteit in de media steunen. Jeff Bezos (Amazon-oprichter en de rijkste man op aarde) kocht de Washington Post. Investeerder Chris Oomen (handelshuis Optiver) nam recent persbureau ANP over. Media en politiek zijn nogal eens verstrengeld. Dus dan is het een kleine stap naar politieke steun. De gift als ultiem statussymbool.

Elastic-oprichter Steven Schuurman steunde D66 (1 miljoen euro) en Partij voor de Dieren (3,5 ton) bij de verkiezingen in maart. Beide partijen wonnen zetels. Van der Wind stak 1,2 miljoen in het CDA, dat zetels verloor. Net als in voetbal blijkt: met geld koop je geen instant succes.

Zeker zo opvallend als die van Van der Wind zijn een paar andere giften aan het CDA. Reggeborgh, de investeringsmaatschappij van de erven Wessels, en het kennelijk gelieerde vastgoedbedrijf Orbys staan op de giftenlijst voor samen 2 ton. VDL Nederland, het industriële familieconcern, staat er met 25.000 euro op. Reggeborgh is eigenaar van een van de grootste Nederlandse bouwbedrijven, VolkerWessels. De bouw is een sector waarin overheden een cruciale rol spelen. VDL heeft altijd goede politieke contacten gehad, bijvoorbeeld bij de redding van autofabriek Nedcar en nu bij uitbreiding van de fabriek in Born.

Kopen deze bedrijven met geld politieke invloed of toegang tot beslissers? Het CDA ontkent dat van beïnvloeding sprake is. Misschien zien sommige gevers zichzelf inderdaad als belangeloze donateurs. Dat wijkt af van een gouden regel in het zakenleven: wie betaalt, bepaalt.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.