Voormalig Facebook-bestuurder Brian Boland in New York tijdens een advertentie-congres: „Belastingdruk stond niet hoog op de prioriteitenlijst van het bedrijf.”

Foto Laura Cavanaugh

Interview

Voormalig Facebook-bestuurder: ‘Mijn rijkdom voelt ongemakkelijk’

Ex-Facebook-bestuurder Belastingontwijking

Brian Boland werkte jaren in een topfunctie bij Facebook. Het maakte hem steenrijk. Nu pleit hij voor hogere belastingen voor de allerrijksten en bedrijven. „Ik zeg niet wat mijn belastingdruk is.”

Toen de Amerikaanse multimiljonair Brian Boland samen met een groepje demonstranten op dinsdag 25 mei in San Francisco aanhoudend het verkeer blokkeerde, vond de politie het genoeg geweest. Boland werd gearresteerd, tijdens een ‘Fight for 15’-rally: een demonstratie om de Amerikaanse overheid te bewegen een wettelijk minimumloon van 15 dollar per uur in te voeren (het huidige minimumloon is 7,25 dollar per uur).

Boland is een opvallende verschijning tussen zijn collega-miljonairs. Hij werkte jaren aan de zijde van Mark Zuckerberg aan de marketing– en advertentiestrategie in de top van Facebook, maar trok zich vorig jaar terug om zich voltijds bezig te houden met filantropie. Boland is nu één van de belangrijkste Amerikaanse stemmen in de roep om het verhogen van belasting voor de allerrijksten en bedrijven. Boland en zijn vrouw richtten in 2013 The Delta Fund op: een stichting die zich onder meer inzet voor het verkleinen van inkomensongelijkheid.

Na vier jaar Microsoft en elf jaar Facebook kwam Boland terecht in een „extreem geprivilegieerde situatie”, zegt hij in een videogesprek via Zoom. De waarde van zijn aandelenpakket steeg mee met de beurskoers van Facebook, die de afgelopen tien jaar verviervoudigde. „Ja, ik was een harde werker maar ik had ook enorm de wind mee. Meer dan zou moeten.”

Is het ongemakkelijk om zo rijk te zijn en ondertussen te pleiten voor belastingverhoging?

„Om eerlijk te zijn: mijn rijkdom voelt inderdaad ongemakkelijk. De wereld is meer dan alleen een nummer op je bankrekening. Een nummer dat op een bepaald moment niet zo veel meer betekent. Mijn rijkdom heeft me doen beseffen dat we leven in een systeem dat tot doel heeft om de welvaart van the happy few te bespoedigen.”

Twee weken geleden publiceerde het Amerikaanse journalistieke platform ProPublica een onderzoek naar de belastingdruk voor de vijfentwintig rijkste Amerikanen. Die kwam doorgaans niet veel hoger uit dan een paar procent, bleek uit de belastingaangiftes van onder meer Jeff Bezos (Amazon), Elon Musk (Tesla) en Warren Buffett (Berkshire Hathaway) die ProPublica via een klokkenluider in handen kreeg.

In de periode 2014-2018 werden de miljardairs samen 401 miljard dollar (344 miljard euro) rijker, terwijl ze 13,6 miljard dollar aan federale inkomstenbelasting betaalden. Dat is niet meer dan 3,4 procent, terwijl een gemiddelde Amerikaan 14 procent belasting betaalt over een inkomen van 70.000 dollar per jaar.

Bezos (0,98 procent belasting) en Buffett (0,1 procent) kwamen zelfs niet boven de 1 procent belastingdruk uit. De belangrijkste oorzaak, volgens ProPublica, lag in het feit dat de miljardairs door hun enorme welvaart dure fiscalisten inschakelen en zo „gebruik kunnen maken van strategieën die buiten het bereik liggen van gewone mensen”.

Lees meer over het onderzoek van ProPublica: ‘Hoe kan het dat de belastingen zo laag zijn?’

Wat dacht u toen u dit onderzoek onder ogen kreeg?

„Ik vond het vooral heel bijzonder om te zien tot hoeveel discussie het leidde. Mensen weten wel dat Jeff Bezos bijna geen belasting betaalt, maar het dringt blijkbaar pas echt door als het exacte percentage bekend wordt. Dat de rijken zo massaal belasting ontwijken was voor mij eerlijk gezegd niet heel verrassend. Ik ben me zeer bewust van alle loopholes die er zijn, die krijg ik allemaal door mijn fiscalist aangeraden. Maar ik heb geen funky trust structures. Er zijn zat rijke mensen om me heen die me om die reden voor gek verklaren.”

In reactie op het ProPublica-onderzoek zei Warren Buffett dat hij zijn geld liever zelf weggaf dan het aan de overheid te geven ‘om zo de Amerikaanse schuldenberg een klein beetje te verminderen’. Wat vond u van die uitspraak?

„Door dat te zeggen impliceert Buffett dat hij betere beslissingen neemt dan ieder ander. Hij moet allebei willen: én geld weggeven én meer belasting betalen. Betaal je belastingen, zodat de samenleving vervolgens kan beslissen hoe dat geld moet worden besteed. En als je vindt dat de overheid niet efficiënt genoeg werkt dan heb ik nieuws voor je: liefdadigheidsinstellingen verspillen óók geld. Zeg niet: ik ga mijn geld uit de overheid trekken en zelf beslissen wat ik ermee ga doen. Dat is een enorm egocentrische gedachte.”

Hoe hoog is uw belastingdruk eigenlijk?

(Boland valt even stil). „Dat zeg ik niet, maar het is hoger...”

Hoger dan Jeff Bezos?

„Zeker hoger dan dat. Mijn partner en ik betalen aardig wat belasting. Er zijn allerlei strategieën die je helpen om ervoor te zorgen dat je minder belasting betaalt, maar ik heb tegen mijn fiscalist gezegd dat het niet hoefde. Ik zie belasting betalen niet als een kostenpost.”

Waarom deelt u niet hoeveel u betaalt? Is gebrek aan transparantie niet juist één van de problemen?

„Misschien. (stilte). Ik ben erover aan het nadenken of ik dit wil delen, maar ik weet nog niet zeker of het echt iets bijdraagt als ik dat doe.”

Kost het moeite om meer belasting te betalen als je rijk bent?

„Ergens wel. Het systeem is zo ontworpen dat je vrij eenvoudig veel belasting kunt ontwijken. En de meeste mensen willen nu eenmaal zo min mogelijk belasting betalen. Maar als je belastingontwijking niet bewust nastreeft, dan is het niet lastig. Voor mij persoonlijk maakt het ook echt niet uit. Mijn levensstijl verandert niet als ik nu twee keer zo veel belasting moest betalen.”

Miljardairs als Bezos zeggen: we betalen graag meer belasting, als de overheid het maar regelt. Hoe oprecht is dat?

„Ze bedoelen: als het ons wordt opgelegd, dan volgen we de wet. In het Amerikaanse politieke systeem heeft geld extreem veel invloed. Als bedrijven en miljardairs echt meer belastingen willen betalen, kunnen ze senatoren bewerken om dat voor elkaar te krijgen. Als het echt prioriteit was voor miljardairs, dan waren meer senatoren hier voor.”

Ziet u bij de rijke mensen om u heen verandering? Voelen ze morele bezwaren over hun belastingdruk?

„Er zijn steeds meer rijken die vinden dat ze te weinig belasting betalen en er is een grote lobby gaande om daar verandering in te brengen. De vraag is of er genoeg momentum komt, met een sterke tegenstander [de Republikeinen] die al decennia strijden voor lagere belastingen. Democraten met veel geld proberen nu de overheid te overtuigen dat ze méér willen betalen. Eigenlijk is het bizar als je erover nadenkt.”

U zat in de directiekamer met de top van Facebook. Was er ooit discussie over dit onderwerp?

„Het stond niet hoog op de prioriteitenlijst, nee. Bedrijven volgen de regels en kijken vooral naar wat andere grote bedrijven doen. Die richten een entiteit op in Ierland om belasting te ontwijken, want dat is wat je doet. Ik ben Iers, hou van Ierland maar Facebook had nooit in Ierland gezeten als het geen enorme belastingwinst opleverde.

„Facebook heeft tientallen miljarden aan contanten in kas. Dat geld staat daar maar en het bedrijf denkt nu volop na hoe met dat geld meer aan liefdadigheid te doen, want Facebook geeft weinig terug aan de gemeenschappen waar het geld aan verdient. Maar iets teruggeven door het betalen van meer belasting, dat is niet iets waar een bedrijf als Facebook over nadenkt.”

De G7 pleitte onlangs voor een internationaal minimumtarief voor winstbelasting. Zit er een doorbraak aan te komen?

„De bedrijven gaan niet bewegen. Het moet dus van onze overheden komen. Dat de zeven grootste industrielanden het probleem van de race naar de bodem met lage winstbelasting nu onderkennen is een grote stap vooruit. Het zou ook een enorme stap zijn als bedrijven belasting betaalden in de landen waar ze actief zijn, niet in de landen waar hun hoofdkantoor staat. Kijk naar Afrika: een enorm continent met miljoenen Facebook-gebruikers, waar Facebook vervolgens geen belasting betaalt. Dat is niet zoals het hoort. We hebben een nieuw model nodig om die balans terug te brengen.”