Stemmen in de schaduw van de oorlog

Ethiopië In Ethiopië is de euforie over Nobelprijswinnaar en premier Abiy Ahmed, die het leger liet huishouden in deelstaat Tigray, voorbij.

Provisorisch opvangkamp voor gevluchte moeders met kinderen in Tigray.
Provisorisch opvangkamp voor gevluchte moeders met kinderen in Tigray. Foto Yasuyoshi Chiba / AFP

‘Dit is de eerste poging ooit in Ethiopië om eerlijke en vrije verkiezingen te houden.” Zo omschreef premier Abiy Ahmed de verkiezingen die maandag plaatshebben in zijn land. De glans van het bewind van de eens bejubelde Abiy Ahmed, die in 2019 de Nobelprijs voor de Vrede ontving, is er echter allang vanaf. De gang naar de stembus heeft plaats in de schaduw van een oorlog in de opstandige deelstaat Tigray en van geweld in andere regio’s, terwijl de belangrijkste oppositiepartijen van deelname zijn uitgesloten. De zege die voor de Welvaartspartij van Abiy Ahmed in het verschiet ligt, moet de premier legitimiteit verschaffen in een etnisch verdeelde natie, waarin velen hem niet meer als leider erkennen.

Lees ook deze reportage uit 2019: Premier Abiy Ahmed ontvangt de Nobelprijs. Maar krijgt Ethiopië ook vrede?

De verkiezingen hadden de kroon op zijn werk moeten worden, het einde van een interim-bewind dat het land van een dictatuur naar de democratie voerde. Drie jaar geleden betrad Abiy Ahmed het Ethiopische politieke toneel. Hij was flamboyant en gedroeg zich anders dan zijn dirigistische voorgangers die de Ethiopiërs op afstandelijke wijze met wollige marxistische taal hadden benaderd. Abiy Ahmed sprak de bevolking veel volkser toe. Zijn verbale kwaliteiten had hij opgedaan als freelance prediker in een Pinkstergemeente. Met die frisse wind vergaarde Abiy Ahmed, die onlangs 44 jaar werd, steun in heel het land en werd hij een van de populairste Ethiopische leiders ooit.

Direct na zijn aantreden ontpopte hij zich als een hervormer die drastische besluiten nam. Hij liet duizenden politieke gevangenen vrij en kondigde een liberalisering aan van de economie. Hij herstelde de betrekkingen met aartsvijand Eritrea, waarmee hij zijn internationale reputatie vestigde, en wat hem de Nobelprijs voor de Vrede opleverde. Abiy Ahmed ontbond de regeringspartij die hem in 2018 had aangewezen als leider en richtte de Welvaartspartij op, op dit moment de enige serieuze multi-etnische partij van het land. Maar de voor 2020 geplande verkiezingen gingen niet door wegens corona. Hij was dus nog steeds geen gekozen leider.

Etnische strijd

Toen Abiy Ahmed premier werd in 2018, werd het land al geplaagd door talrijke protesten tegen de regering, maar sindsdien heeft zich een explosie van etnische strijd voorgedaan. In drie deelstaten kan daardoor nu niet worden gestemd en ook in veel andere kiesdistricten maakt onveiligheid een gang naar de stembus onmogelijk en zijn de verkiezingen uitgesteld tot september.

De geloofwaardigheid van de verkiezingen wordt verder ondermijnd omdat de meeste oppositieleiders zich hebben teruggetrokken of in de cel zitten, zoals Jawar Mohammed van het Oromo Federalist Congress (OFC). Abiy Ahmed zette hen achter de tralies omdat ze het etnische geweld zouden aanwakkeren. Twee prominente oppositiepartijen, het Oromo Liberation Front (OLF) en het OFC, boycotten de verkiezingen.

„Het worden schijnverkiezingen", zei OFC-voorzitter Merera Gudina eerder deze maand. Dit betekent dat de Welvaartspartij weinig concurrentie zal ondervinden in Oromia, de dichtstbevolkte deelstaat. Voor het nationale parlement is de enige concurrent de Ethiopian Citizens for Social Justice van Berhanu Nega.

De autocratische regimes van het verleden leunden op etnische dominantie. Dialoog en compromissen hoorden niet bij de stijl van leiderschap. Ook onder Abiy Ahmed niet. Zo beschimpte hij de Tigreeërs die de basis van het vorige bewind vormden en beloofde hij tijdens de campagne zijn tegenstanders te vernietigen. Zo leeft die autoritaire en dirigistische cultuur van Ethiopië voort.

Bekijk ook deze In beeld: Dwars door Ethiopië, het land van Abiy Ahmed