Spaanse premier laat Catalaanse separatisten vrij

Catalonië Negen veroordeelde separatisten komen op vrije voeten na een pardon van premier Pedro Sánchez. In ruil hoopt hij op steun voor zijn wankele regeringscoalitie.

De Spaanse premier Pedro Sánchez maakte in een toespraak in Barcelona bekend negen Catalaanse separatisten ‘in het belang van heel Spanje’ vrij te zullen laten.
De Spaanse premier Pedro Sánchez maakte in een toespraak in Barcelona bekend negen Catalaanse separatisten ‘in het belang van heel Spanje’ vrij te zullen laten. Foto Lluis Gene/AFP

Na ruim een jaar en acht maanden heeft de Spaanse regering van premier Pedro Sánchez besloten negen veroordeelde Catalaanse separatisten gratie te verlenen. De linkse coalitie van Sánchez’ socialistische PSOE en Podemos hoopt in ruil voor dat gebaar aan de independentistas op de nodige politieke steun uit Catalonië. De rechtse oppositie – van het liberale Cuidadanos tot het uiterst rechtse Vox – is fel gekant tegen het besluit van de regering.

De regering-Sánchez zegt met het besluit in het „belang van heel Spanje te handelen”. Het is een eerste belangrijke stap in het overleg met separatistische Catalaanse partijen als de linkse ERC en het conservatieve Junts per Catalunya. De afgelopen jaren zaten de onderhandelingen over de toekomst van Catalonië door de starre opstelling van alle partijen muurvast. De separatisten willen een onafhankelijkheidsreferendum, maar daar wil de regering in Madrid niets van weten. Een uitweg leek niet in zicht.

Lees ook dit artikel: Rajoy grijpt hard in tegen ‘rebellerend’ Catalonië(2017)

Het conflict over het zelfbeschikkingsrecht van de Catalanen kwam in oktober 2017 tot een climax. Na een verboden referendum over afscheiding van Spanje werd een paar weken later de republiek Catalonië uitgeroepen. Kort daarop zette ‘Madrid’ de toenmalige regioregering van Carles Puigdemont buitenspel. De betrokken politici werden net als een tweetal actieleiders vervolgd door justitie. In oktober 2019 legde het Hooggerechtshof jarenlange celstraffen op aan negen Catalaanse separatisten voor opruiing en malversaties met gemeenschapsgeld. Voormalig vice-regiopresident Oriol Junqueras van de regio werd het zwaarst gestraft: hij kreeg dertien jaar. Acht andere separatisten kregen negen tot twaalf jaar cel. Puigdemont sloeg samen met vier ‘ministers’ op de vlucht en ontliep tot op heden een veroordeling.

Wankele coalitie

In het verleden verzekerde Sánchez meermaals dat de veroordeelde Catalaanse regiopolitici en actieleiders hun straf uit zouden moeten zitten, maar daar is hij van teruggekomen. Dat deed hij met een reden. Na de val van zijn eerste regering in februari 2019, kost het hem ook na een pact met het radicaal-linkse Podemos moeite om aan de macht te blijven. Omdat beide partijen samen over slechts 155 van de 350 zetels beschikken, is steun van anderen zoals Baskische en Catalaanse separatisten vereist. Na de gratie rekent hij op steun uit Catalonië voor het doorvoeren van bijvoorbeeld een begroting.

De conservatieve partijen protesteerden de afgelopen weken op verschillende manieren tegen het besluit van de regering. Een motie van de conservatieve Partido Popular om de gratie tegen te gaan, haalde geen meerderheid in het parlement. Rechts Spanje gebruikte ook de straat als platform voor verzet. De conservatieven en andere tegenstanders van het pardon verzamelden zich zondag 13 juni op en rond het Columbusplein van Madrid om zich te laten horen en met Spaanse vlaggen te zwaaien. „Als de regering delinquenten onder deze omstandigheden een pardon geeft, dan is de regering zelf schuldig aan het overtreden van de grondwet”, stelde een van de sprekers tijdens de betoging, de bekende liberale oud-politica Rosa Diéz.

De regering kon het pardon uitspreken op basis van een wet uit 1870. De gratie geldt niet voor Puigdemont, die nog altijd als verdachte geldt en zich buiten het bereik van de Spaanse justitie in België ophoudt.

De Catalaanse separatisten vierden het besluit als een overwinning, al hadden zij liever gezien dat de veroordelingen waren omgezet in vrijspraak. Ze zullen blijven aandringen op een rechtsgeldig referendum over afscheiding van Spanje.

Lees ook dit interview met Puigdemont: Wat hebben de Schotten dat Catalonië niet heeft?