Pensioenfonds ABP krijgt 'les' in verantwoord beleggen

Expertcomissie Na kritiek laat het grootste pensioenfonds van Nederland zich voortaan twee keer per jaar adviseren door externe deskundigen.

ABP zal door een onafhankelijke commissie worden geadviseerd.
ABP zal door een onafhankelijke commissie worden geadviseerd. Marcel van Hoorn / ANP

Drie hoogleraren gaan het grootste pensioenfonds ABP adviseren over maatschappelijk verantwoord beleggen. De nieuwe ‘expertcommissie’ is een antwoord op de groeiende onvrede onder universitair medewerkers over het beleggingsbeleid van het pensioenfonds, waar overheids- en onderwijspersoneel verplicht bij aangesloten is.

Zo stuurden jonge wetenschappers van verschillende universiteiten, verenigd in ‘Young Academies’, en de actiegroep Scientists4Future in maart een brief aan universiteits- en hogeschoolbesturen. Zij moesten bij ABP aandringen op veranderingen. Meerdere besturen hebben dat afgelopen weken gedaan. Hun eisen: ABP moet alle beleggingen in fossiele energiebedrijven volledig afbouwen vóór eind 2024. En een onafhankelijke commissie moet controleren of de investeringsportefeuille in lijn is met de klimaatdoelen.

In overleg met de koepel van universiteiten, de VSNU, heeft ABP die tweede eis nu omarmd. ABP-voorzitter Corien Wortmann zegt „blij” te zijn met de nieuwe adviesclub. „Wij vinden het noodzakelijk dat we onze ambitie aanscherpen”, zegt ze, al noemt ze de „richting” van het huidige ABP-beleid „op zich goed”.

ABP, dat een belegd vermogen heeft van 509 miljard euro, gaat nog niet in op de andere eis van de jonge wetenschappers: het volledig afbouwen van beleggingen in fossiele energiebedrijven. Volgens een ABP-woordvoerder zal voorzitter Wortmann hier vrijdag op reageren. Dan is er een demonstratie bij de ABP-kantoren in Amsterdam en Heerlen, georganiseerd door actiegroep Fossielvrij NL.

Onderbouwde doelen

De commissie zal twee keer per jaar een advies uitbrengen aan ABP, zegt beoogd voorzitter econoom Dirk Schoenmaker, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en gespecialiseerd in duurzame financiering.

De commissie wil het pensioenfonds vooral helpen zijn beleggingsbeleid te baseren op wetenschappelijk onderbouwde doelstellingen. „Neem de 1,5 graden opwarming van de aarde”, zegt Schoenmaker. „Als je wilt voorkomen dat de aarde nog verder opwarmt, kun je uitrekenen in welk tempo je CO2 moet reduceren. En met die kennis kun je bedrijven gaan analyseren: voldoen ze aan dat pad, of lopen ze achter? Dat soort kennis gaan wij gebruiken in onze adviezen.”

De commissie bestaat uit drie leden. Naast Schoenmaker zijn dat econoom en pensioendeskundige Roel Beetsma (Universiteit van Amsterdam) en klimaatwetenschapper Heleen de Coninck (TU Eindhoven), die meeschreef aan meerdere rapporten van het wetenschappelijk klimaatpanel van de Verenigde Naties, het IPCC.

De halfjaarlijkse adviezen aan ABP zullen vertrouwelijk blijven. Wel zal de commissie jaarlijks verantwoording afleggen op de website van universiteitenkoepel VSNU.

De nieuwe commissie gaat allereerst adviseren over het klimaat, zegt Schoenmaker. „Het meest urgente thema.” Daarna kan dat uitgebreid worden naar andere duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties.

De commissie zal haar adviezen niet richten op specifieke bedrijven waar ABP wel of niet in kan beleggen. „Wij zullen niet zeggen: BP wel en Exxon niet”, zegt Schoenmaker. „Wij zijn wetenschappers. Wij willen bij onze leest blijven. Wat de wetenschap zegt, vertalen wij naar beleggingsbeleid. Daar stopt onze rol.”

Nog onduidelijk is of de commissie zal adviseren over de manier waarop ABP invloed uitoefent op de bedrijven waar het aandeelhouder van is, bijvoorbeeld over het stemgedrag op aandeelhoudersvergaderingen.

Vorige maand stemde ABP op de aandeelhoudersvergadering van olie- en gasbedrijf Shell niet in met een motie van beleggerscollectief Follow This, dat Shell opriep om te handelen in lijn met het Akkoord van Parijs. Twee andere grote pensioenfondsen, Zorg en Welzijn en PMT, steunden die oproep wel, evenals investeerders als Aegon, Nationale-Nederlanden en Achmea.

Correctie (23 juni 2021): In een eerdere versie van dit artikel stond dat ook pensioenfonds PME de motie van FollowThis steunde, op de aandeelhoudersvergadering van Shell. Dat klopt niet. PME heeft sinds 2019 geen aandelen meer in Shell.