Opinie

De woordenstrijd in het inclusieve kamp

Stephan Sanders

Het staat letterlijk tussen haakjes. Maar in alle bescheidenheid slaat hij wel de spijker op de kop. Dit is de zin: ‘(De hele aanname van inclusiviteit is gebaseerd op verschil)’. Was getekend: Chimamanda Ngozi Adichie, de Nigeriaanse schrijfster die onder meer de bestseller Americanah schreef.

In de loop der jaren is zij verwikkeld geraakt in een venijnige online ruzie met collegaschrijver Akwaeke Emezi, ook uit Nigeria, die eerder een schrijfcursus bij Adichie volgde. De verhouding was er oorspronkelijk een van mentor en pupil, maar intussen staan de twee als ideologische vijanden tegenover elkaar. Hassan Bahara beschreef in de Volkskrant beknopt de geschiedenis van een verwoestende woordenstrijd binnen het ‘inclusieve kamp’.

Adichie wordt beschuldigd van ‘transfobie’ door haar voormalige pupil Emezi, die zich als non-binair identificeert en aangesproken wil worden met ‘hen’. Dat vindt Adichie niet onoverkomelijk, maar de beschuldiging dat wie Adichie steunt ‘al is het maar een beetje’ de kant heeft gekozen ‘die tegen transgenders is’ werd de schrijfster te gortig.

De aanleiding: een paar jaar geleden maakte Adichie een opmerking over het verschil tussen vrouwen die als man zijn geboren en later vrouw werden (trans) en vrouwen die zo geboren werden en het vervolgens bleven. Deze rudimentaire observatie leverde Adichie het verwijt van ‘transfobie’ op. Op haar website doet Adichie verslag van de geëxplodeerde relatie, en schrijft ook een kleine kritiek van de ‘woke cultuur’, over ‘linkse activisten die anderen ‘cancelen’ als die niet van de juiste, links ideologische orthodoxie zijn’.

Belangrijk om te weten dat Adichie zelf lang te boek stond als een boegbeeld van diezelfde ‘wokeness’: zwarte Nigeriaanse schrijfster, zeer succesvol, uitgesproken feministe. Onvermijdelijk zijn er ook rechts-reactionairen, die zich handenwringend verheugen over deze scheuring binnen het ‘identiteitskamp’ . De vijand luistert altijd mee, Feind hört mit.

Ranzige bijval kun je niet altijd voorkomen, maar de analyse van Adichie van het radicaal-linkse activisme verdient serieuze aandacht. Haar grote vraag: Waarom is er binnen het streven naar inclusiviteit zo weinig tolerantie voor verschil, voor afwijkende standpunten en meningen? Het is het eeuwenoude gevecht van radicaal-links tegen liberaal-links, en de eersten zullen niet rusten voordat de laatsten definitief zijn verslagen, als ging het om de enige echte vijand.

Ik heb als student nog een staartje meegemaakt van de marxistische woordterreur en in het identiteitsdebat komt het online allemaal terug. Toen stond je aan ‘de verkeerde kant van de geschiedenis’, nu dus aan de ‘kant tegen de transgenders’. Het idee van de geschiedenis in pocketformaat. Past zo in je binnenzak. Kan ook dienst doen als lefdoekje in je borstzak.

Stephan Sanders schrijft elke maandag op deze plek een column.