De nieuwe klant van Nedcar heeft een turbulente geschiedenis

Start-up Autofabriek VDL Nedcar heeft een nieuwe klant: het Amerikaanse Canoo. In eigen land voert de beurstoezichthouder een onderzoek uit naar het bedrijf.

De MPDV, de elektrische bestelbus van Canoo.
De MPDV, de elektrische bestelbus van Canoo. Foto's Canoo

Een onderzoek van beurswaakhond SEC, vertrekkende managers, een sterk fluctuerende beurskoers – Canoo, de nieuwste klant van autofabriek VDL Nedcar, is niet zomaar een autobedrijf.

Vrijdag maakte Nedcar, onderdeel van het Eindhovense industrieconcern VDL (15.000 werknemers), bekend dat het een nieuwe opdrachtgever heeft gevonden. De ‘freelance’ autofabriek, een van de grootste industriebedrijven van Nederland (vijfduizend werknemers), is al sinds eind 2020 naarstig op zoek naar een nieuwe klant: BMW laat vanaf 2023 geen Mini’s en X4’s meer bouwen in de fabriek, zo bleek in oktober. Daarmee is de toekomst van een van ’s Limburgs grootste werkgevers zeer onzeker.

Lang kon VDL, in handen van de familie Van der Leegte, weinig meer zeggen dan dat er ‘gesprekken’ werden gevoerd, terwijl werknemers in spanning afwachtten. Nu is er een eerste concreet resultaat. Canoo wil vanaf eind 2022 modellen in Born laten bouwen. Op kleine schaal, weliswaar: niet meer dan 15.000 auto’s in 2023, terwijl Nedcar een veelvoud daarvan kan produceren. Het gaat volgens het bedrijf dan ook nadrukkelijk om een eerste stap bij het veiligstellen van de toekomst van de fabriek, waar ongeveer duizend banen mee zijn gemoeid.

Met Canoo (ongeveer vierhonderd werknemers) kiest VDL voor een opvallende klant. Het is al langer bekend dat het concern (4,6 miljard euro omzet in 2020) zoekt naar mogelijkheden om de autofabriek te laten draaien op meerdere, start-up-achtige bedrijven. De afgelopen jaren zijn er wereldwijd tientallen autobedrijven opgericht die hopen te profiteren van de omslag naar elektrisch rijden – iets waar traditionele autobouwers, soms zeer verknocht aan de brandstofmotor, niet altijd even goed in zijn.

Voor VDL liggen daar goede kansen. Bedrijven als Canoo hebben een automodel maar geen kapitaal voor een eigen fabriek, terwijl VDL juist een fabriek heeft zonder auto. De keerzijde daarvan is alleen dat veel daarvan soms een nog wat onvoorspelbare bedrijfsvoering hebben. Zo ook Canoo.

Futuristisch vormgegeven busjes

Het Amerikaanse Canoo, afkomstig uit Los Angeles, is in feite het project van twee Duitsers, Stefan Krause en Ulrich Kranz. Oorspronkelijk werkten ze beiden bij Faraday Future, een andere start-up voor elektrische auto’s. Maar beide mannen raakten vier jaar geleden in conflict met het management en besloten met een groep techneuten een eigen poging te wagen toe te treden tot de automarkt. Daarbij zetten ze vooral hun zinnen op flitsende, futuristisch vormgegeven busjes en pick-up-trucks.

Tot 2020 was het bedrijf vrij onbekend, maar in het begin van dat jaar wist het opeens flink de aandacht te trekken met een opvallende deal. De slechts iets meer dan twee jaar oude onderneming sloot een partnerschap met Hyundai om technologie te gaan verkopen. In feite zou Hyundai een auto gaan bouwen op basis van de kennis van Canoo.

De afspraak was een belangrijke pijler onder de beursgang van Canoo eind 2020, via een zogenoemde special purpose acquisition company (spac): een lege beurshuls. Met een spac kunnen ondernemingen vlot geld ophalen en mogen ze weinig onderbouwde financiële toekomstperspectieven schetsen – iets wat bij een gewone beursgang niet is toegestaan. Canoo fuseerde met het reeds aan de beurs genoteerde investeringsfonds Hennessy Capital, in een deal die het bedrijf waardeerde op 2,4 miljard dollar (2 miljard euro). Dergelijke deals met elektrische-auto-start-ups – die vaak nog nooit een auto hadden verkocht – kwamen in die maanden op grote schaal voor. Inmiddels is de beursganghype enigszins gaan liggen.

Lees ook: Lege beurshulzen duiken op elektrische auto’s

Vertrek personeelsleden

Dat geldt ook voor de hype rond Canoo zelf. Van de Hyundai-deal is verder weinig vernomen. En Canoo zelf spreekt minder dan eerst over het verkopen van technologie aan bestaande autobedrijven – oorspronkelijk een belangrijk onderdeel van het verdienmodel. Bovendien verliet oprichter Ulrich Kranz in april onder onduidelijke omstandigheden het bedrijf, evenals een aantal andere topmanagers.

Daar kwam tot teleurstelling van beleggers en analisten nog iets bij. Half mei werd bekend dat de Amerikaanse beurswaakhond SEC een onderzoek is gestart naar Canoo. De SEC bekijkt onder meer het verdienmodel, de manier waarop beleggers zijn geïnformeerd en het vertrek van de verschillende personeelsleden.

Het onderzoek hangt samen met de bredere argwaan van de SEC over de populariteit van de spac-constructies. Is hier geen sprake van een bubbel, waarbij bedrijven die zich nog moeten bewijzen wel erg gemakkelijk naar de beurs kunnen? De SEC onderzoekt om deze reden meerdere spacs, waaronder die van truckbedrijf Nikola en autobedrijf Lordstown.

Het heeft er allemaal voor gezorgd dat de koers van Canoo, na een flinke piek eind 2020, inmiddels weer terug is op het niveau van rond de beursgang. Niet dat het bedrijf zich er veel van aantrekt. Dat is gewoon voornemens de productie zo snel als mogelijk op te starten. Het voorziet naar eigen zeggen een grote markt voor de auto’s. Bestuursvoorzitter Tony Aquila kondigde afgelopen vrijdag een ambitieus toekomstplan aan waarin er de komende jaren gebouwd zal gaan worden aan een eigen fabriek in Oklahoma. Daarvoor zal VDL al voor Canoo gaan produceren, tot minimaal 2028.

Bij VDL twijfelen ze niet aan de status van Canoo. Een woordvoerder benadrukt dat de auto-industrie flink wat opschudding te wachten staat en dat een partij als Canoo daar goed voor is uitgerust. „Je ziet heel veel innovatie, disruptie en ondernemerschap in sector. Wij kennen dat zelf onder meer van onze bussentak. Wij hebben daar een versnelling kunnen maken doordat wij bijvoorbeeld niet te maken hadden met een eigen verbrandingsmotor.” Die ontwikkelingen zijn „spannend”, maar het concern wil daar graag aan meedoen. „Het ondernemerschap van start-ups past ook bij VDL.”