Recensie

Recensie Theater

Davy Pieters levert in ‘Do not look back with regret’ sterke schets van rouw en troost

Theater De jongste voorstelling van theatermaker Davy Pieters (1988) is een hoogtepunt in haar oeuvre. Zonder woorden schept ze in ‘Do not look back with regret’ een wereld waarin twee vrouwen elkaar staande proberen te houden.

Marlies Heuer in de voorstelling ‘Do not look back with regret’ van Davy Pieters bij Theater Rotterdam.
Marlies Heuer in de voorstelling ‘Do not look back with regret’ van Davy Pieters bij Theater Rotterdam. Foto Sanne Peper

Het kale, witte vlak waarop Do not look back with regret opent, heeft iets weg van een maanlandschap, of van een prairie. Een jonge vrouw (Klára Alexová) staat in de ruimte, ze maakt een verlaten indruk. Het licht wordt een ogenblik intenser, alsof er een foto met flits wordt gemaakt, en er volgt duisternis. Dan: dezelfde ruimte. Dezelfde vrouw. Maar haar positie op het speelvlak is gewijzigd, we weten niet hoeveel tijd er is verstreken.

De vervreemdende en beklemmende sfeer die theatermaker Davy Pieters zo neerzet, is een constante in haar werk. In haar vaak woordeloze voorstellingen schept ze surrealistische universa waarin de mens vervreemd is van zichzelf en van zijn omgeving; een speelbal van onbeheersbare externe krachten.

Ook Pieters’ nieuwe, woordloze voorstelling roept meteen een sfeer van isolatie en onbestemd verdriet op; een sfeer die ook eigen was aan de coronacrisis met haar onbestemdheid van tijd en gevoel van opsluiting.

Als er as naar beneden begint te dwarrelen, krijgt de voorstelling nog explicieter een postapocalyptisch randje. Hoe houd je je staande als je geen perspectief meer ziet?

Troost

Het sterke aan Do not look back with regret is dat Pieters meer dan in haar eerdere werk ruimte maakt voor troost. Als de vloer bijna volledig door as is bedekt, verschijnt een tweede, wat oudere vrouw (Marlies Heuer) op het toneel: terwijl Alexová in het midden in voorovergebogen positie zit, trekt Heuer met haar voet heel voorzichtig een pad door het stof. Alexová lijkt het in eerste instantie niet op te merken. Is Heuer haar moeder? Rouwt ze om haar?

Pieters biedt in wat volgt geen eenduidigheid, maar speelt de hele tijd met verschillende mogelijkheden. De verhouding tussen de vrouwen verandert steeds van betekenis: waar je in eerste instantie aan een moeder-dochterrelatie denkt, kan het ook om solidariteit tussen generaties gaan: steeds als de ene vrouw mentaal of fysiek uitgeput raakt, biedt de ander steun. Door soms ook Heuer alleen op het podium aanwezig te laten zijn, zorgt Pieters er bovendien voor dat de twee personages gelijkwaardig aan elkaar worden.

Het sensitieve spel van de twee acteurs, het dynamische lichtontwerp van Varja Klosse, de overwegend ritmische en dan plotseling melodieuze soundscape van Jimi Zoet: alles grijpt perfect in elkaar. Als Alexová later in de voorstelling in een moment van stilte een tegelijkertijd krachtig en treurig lied aanheft voor de andere vrouw, die aan het einde van haar leven lijkt te zijn gekomen, breekt ze moeiteloos je hart.