Reportage

Wie stopt het bloedvergieten in New York?

Vuurwapengeweld Veiligheid is hét thema van de burgemeestersverkiezingen in New York. Het aantal schietincidenten verdrievoudigde bijna in twee jaar. Centraal in het debat staat de politie-inzet. „Beter opleiden is belangrijker dan bezuinigen.”

Politieagenten van New York City onderzoeken de scène waar een man werd neergeschoten en gedood in de wijk Brooklyn, New York, New York, VS, 11 juni 2021.
Politieagenten van New York City onderzoeken de scène waar een man werd neergeschoten en gedood in de wijk Brooklyn, New York, New York, VS, 11 juni 2021. Justin Lane/EPA

Niets wijst erop dat hier vannacht iemand is doodgeschoten. Geen politielint, geen bloemenbos, niets. Het verkeer rijdt over Morgan Avenue in Brooklyn, langs Stagg Street. Fotografen en ontwerpers lopen naar hun ateliers, bij de voornamelijk Chinese groothandels worden vrachtauto’s uitgeladen. Het is zo’n typische New Yorkse stadswijk die nog maar net door kunstenaars en andere avonturiers is veroverd op zijn industriële verleden en dan gaat het snel met de gentrificatie. Het ruikt bij de laadplaatsen en de rangeerterreinen nog naar olie en heet ijzer, maar overal doemen bars en restaurants op met namen als Our Wicked Lady of Arrogant Swine, tattooshops en opnamestudio’s.

Op deze hoek zat Sean Robinson maandag 14 juni om 00.30 uur in de Ford Mustang van een vriend, toen een overvaller onder dreiging van een pistool zijn gouden halsketting opeiste. Robinson stribbelde tegen en werd doodgeschoten. Zijn vriend werd met het pistool geslagen. Het was de grimmige afsluiting van een bloedig weekend in New York: 22 gewonden en vijf doden door vuurwapengeweld. Burgemeester Bill de Blasio reageerde: „We hebben een recordaantal arrestaties wegens vuurwapenbezit verricht in de afgelopen maanden. De rechtbank raakt weer op volle sterkte, we gaan meer rechtszaken krijgen.”

Degene van wie je dacht dat hij je beschermde, wantrouw je nu

Carol ontwerper

In coronajaar 2020 steeg het aantal schietpartijen en doden door vuurwapengeweld razendsnel. De eerste helft van dit jaar liggen die aantallen nog hoger. De politie maakte eerder deze maand de cijfers over mei bekend: 173 schietincidenten in de stad. Precies een jaar eerder: 100. In 2019: 61. Bijna een verdrievoudiging in twee jaar tijd.

In het hele land is een vergelijkbare stijging te zien. The New York Times maakte een schatting voor de grote steden. In 2020 zou het moordcijfer 30 procent hoger hebben gelegen dan in 2019. In het eerste halfjaar van 2021 steeg het cijfer nog eens met 24 procent. Daarmee is nog altijd niet het peil bereikt van de jaren zeventig, de vroege jaren tachtig en rond 1990. Maar de trend, die eerst werd toegeschreven aan de spanningen rond de lockdown en nu aan het opheffen ervan, is ernstig genoeg om vuurwapengeweld bovenaan de politieke agenda’s te krijgen.

Lees ook dit artikel: Biden wil met nieuwe initiatieven vuurwapengeweld tegengaan

Moordcijfer van New York hoger in 2021 dan in 2020 en 2019

Hardst gevochten over veiligheid

Dinsdag kunnen de Democratische kiezers stemmen op hun kandidaat-burgemeester, die in november de strijd zal aanbinden met de Republikeinse kandidaat. De impopulaire Bill de Blasio heeft zich niet herkiesbaar gesteld. Na hem volgt een breed veld van Democratische kandidaten en die hebben de afgelopen weken het hardst gestreden over het thema veiligheid.

Ze moeten wel, zegt Michael Hendrix, directeur van de conservatieve denktank Manhattan Institute door de telefoon. Hij pakt zijn recente peiling onder kiezers in de stad erbij. „In alle lagen van de bevolking noemen ondervraagden veiligheid als belangrijkste thema, Democraten en Republikeinen, hoger- en lageropgeleiden, alle etnische groepen.” Op de vraag of de politie vaker zou moeten ingrijpen bij kwesties als graffiti, wildplassen of zwartrijden, antwoordde 71 procent van alle kiezers ‘ja’.

Het lijkt in tegenspraak met de slogan die vorig jaar aanzwol: defund the police, pak de politie haar geld af. Na de gewelddadige dood van George Floyd besloot de gemeenteraad van New York het budget van de politie inderdaad te korten: van de 6 miljard dollar werd 1 miljard wegbezuinigd en daarmee het plan om 1.160 nieuwe agenten aan te stellen.

In de peiling werd gevraagd of er meer agenten moeten worden aangenomen met een hbo- of universitaire opleiding, „die volgens onderzoek minder snel geneigd zijn geweld te gebruiken dan agenten met een lagere opleiding”. Ruim driekwart is daar voor. Nog een stapje verder gaat de vraag of geld van de politie moet worden overgeheveld naar meer sociaal werk. Dat vond 46 procent een goed idee en 44 procent een slecht idee.

Lees ook dit artikel: Kwart miljoen doden per jaar door kogels

Aantal doden door vuurwapens bovengemiddeld in 2021

Fanatiek gedoe

De mensen die maandagmiddag over Morgan Avenue lopen zijn al even genuanceerd. Ze zijn kritisch over de politie, zoals kok en voedselfotograaf Allen Ramirez, die zegt dat „de opvatting over veiligheid is veranderd. Degenen van wie je vroeger dacht dat ze je hoorden te beschermen, zijn nu degenen die je wantrouwt, met hun volle wapenuitrusting en hun fanatieke gedoe.”

Ontwerper Carol voelt zich hier op straat veilig („er zijn altijd mensen, ook ’s nachts”), maar „wat een boel verwarde mensen zitten er in de metro. Daar mag van mij echt meer politie bij”. Vertegenwoordiger David O’Brien ziet meer in speciaal voor geestelijke problematiek getrainde agenten. „Beter opleiden is belangrijker dan bezuinigen”, zegt ook beeldend kunstenaar Glenn Wonsettler, die net de gemeentelijke verkiezingsgids wil bestuderen om zijn stem te bepalen.

Volgens onderzoeker Michael Hendrix maakt de gematigde oud-politieman Eric Adams van de Democraten de meeste kans, ook tegen een Republikeinse kandidaat. Adams zingt de lof van oud-burgemeester Mike Bloomberg, een Republikein (destijds) en omstreden om zijn fouilleerbeleid – het is zoveel als een vloek voor activisten.

Democraten en Republikeinen, hoger- en lageropgeleiden, alle etnische groepen: ze noemen veiligheid als belangrijkste thema

Michael Hendrix directeur denktank Manhattan Institute

„De Democraten kunnen alleen verliezen als ze een uiterst linkse kandidaat naar voren schuiven”, zegt Hendrix. Bijvoorbeeld Dianne Morales of de in de peilingen opstomende Maya Wiley.

Hendrix heeft nog één gegeven aan de hand waarvan hij een overwinning voor een kampioen van de openbare orde voorspelt. Dezelfde groep ondervraagden die zichzelf als „progressieve Democraten” omschrijft en in ruime meerderheid (59 procent) voor het verschuiven van politiebudget naar sociaal werk is, antwoordt op de vraag ‘Wilt u minder politie in uw eigen woonwijk?’ in nog ruimere meerderheid (68 procent): nee.

De conservatieve Hendrix kijkt uit naar de verkiezingen. „Als een gematigde Democraat, gedragen door zijn standpunt over veiligheid, straks burgemeester wordt, eindigt een trend van verlinksing in deze stad.”