Opinie

Red de natuur, van de Veluwe tot akkers en binnensteden

Milieu De biodiversiteitscrisis moet door het nieuwe kabinet niet alleen in natuurgebieden worden aangepakt, maar in het hele land, betogen en .
Jonge huismus.
Jonge huismus. Foto Marten van Dijl

Natuurlijk, de rechter heeft de overheid met de stikstofuitspraak gedwongen tot het terugdringen van stikstofdepositie en het herstel van de daarvoor gevoelige Natura 2000-gebieden. Maar dat is slechts een deel van de oplossing voor een veel groter probleem. Want ook veel tot voor kort algemeen voorkomende soorten vogels, andere dieren en planten gaan in aantal hard achteruit buiten die natuurgebieden. De huismus blijft op de rode lijst als we ons alleen op de formele natuurgebieden richten. Dat geldt evenzo voor torenvalk en veldleeuwerik. Spreeuw en kievit staan dan geheid op de volgende rode lijst.

Er is een wezenlijk andere benadering nodig en daar zal het komende kabinet werk van moeten maken. Een oplossing van de biodiversiteitscrisis vraagt om beleid dat erop gericht is in alle delen van Nederland te komen tot een passende natuurkwaliteit; van de bossen op de Veluwe tot de binnenstad van Amsterdam en van het IJsselmeer tot de akkers van Noordoost-Groningen.

Verlies van biodiversiteit

Als we dat niet doen, blijven we achter het verlies van biodiversiteit aanrennen. Vogelbescherming heeft met wetenschappers daarvoor een benadering uitgewerkt waar de nieuwe regering mee aan de gang kan gaan: Basiskwaliteit Natuur. Die zorgt ervoor dat gewone soorten niet langer achteruit gaan in landschappen waar ze eigenlijk zouden moeten floreren. ‘Basiskwaliteit’ is niet een strak format dat als een eenheidsworst over het land moet worden uitgerold. Per leefgebied wordt gekeken naar drie cruciale factoren.

Hoe staat het met de kwaliteit van bodem, water en lucht? Is de inrichting van het gebied op orde? Hoe wordt het gebied gebruikt en beheerd? Om verbetering te realiseren zal het vaak om veel verschillende factoren gaan. Bijvoorbeeld droogte door te snelle afwatering, gecombineerd met landschapselementen als houtwallen of sloten die zijn opgeruimd en een verkeerd beheer door bermen die te vroeg worden gemaaid. En daar per landschap vele varianten op.

Lees ook: Beter zicht op bedreigde diersoorten

Het klinkt als een enorm werk om zulke plannen te maken, maar dat valt te overzien, er is al heel veel bekend. Ook kun je denken dat het extreem veel geld gaat kosten. Maar dat valt te overzien, zeker als je bedenkt dat de uitvoering van de plannen een oplossing biedt voor andere uitdagingen waar Nederland voor staat, zoals het tegengaan van verdroging, de landbouw- en energietransitie en het herstel van de economie. Bovendien draagt een natuurrijke omgeving bij aan de volksgezondheid.

Als we niks blijven doen, dan kan het herstel van algemene soorten planten en dieren op den duur tot veel hogere kosten leiden. Dat leert de stikstofcrisis ons wel. Een probleem dat jarenlang door het uitstel van maatregelen is verwaarloosd. Door Basiskwaliteit Natuur in ons hele land te realiseren ontstaat een gezond ecologisch fundament waarop de achteruitgang van de biodiversiteit kan worden gestopt.

Realisatie

Moerasvogels laten zien dat dit geen dagdromerij is. Populaties van veel moerasvogels hebben zich het laatste decennium hersteld doordat we in ons land anders omgaan met water. Zo is de kwaliteit van het oppervlaktewater verbeterd en is er ruimte voor de rivier; schoner water en uitbreiding van moerasgebieden bleek te kunnen op heel veel plekken.

Er is ook politiek draagvlak voor. Een breed gesteunde motie voor Basiskwaliteit Natuur werd 11 mei in de Kamer aangenomen en demissionair minister Carola Schouten (Landbouw, natuur en voedselkwaliteit, ChristenUnie), heeft opdracht gegeven het concept verder uit te werken. Het komt er nu op aan niet te blijven steken in onderzoek maar ook over te gaan op realisatie. Helaas blijft het bij het realiseren van beleid daar te vaak op hangen. De urgentie wordt onvoldoende gevoeld.

Een beleid gericht op Basiskwaliteit Natuur maakt ons land niet alleen leefbaarder voor argusvlinder en kievit, maar ook voor mensen. Eenvoudige maar helaas verdwenen dagelijkse natuurervaringen van bijvoorbeeld de zingende veldleeuwerik komen terug. De directe leefomgeving in de wijk en rond de woonplaats verbetert. Niet voor niks geeft 89 procent van de Nederlanders in een recent onderzoek van Motivaction aan meer natuur dichtbij huis te wensen. Uit het zelfde onderzoek blijkt dat veel mensen daar graag over meedenken. Koppel wensen van bewoners aan kennis van natuur voor een gezonder land. Dat hebben we nodig.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.