Ontslagen stewardess wint uitkeringszaak over vieze lucht in cabine

Centrale Raad van Beroep Giftige stoffen in de cabinelucht leidden tot gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, zegt ex-stewardess.

Een vliegtuig van KLM op Schiphol Airport.
Een vliegtuig van KLM op Schiphol Airport. Foto ANP / Koen van Weel

Een rechter heeft voor het eerst het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA) toegekend aan een oud-werknemer in de luchtvaartindustrie die zegt te lijden aan het ‘aerotoxisch syndroom’. Daarbij gaat het om een serie klachten zoals chronische vermoeidheid, zware hoofdpijn, geheugenverlies, motorische storingen, en evenwichtsstoornissen als gevolg van vervuilde lucht in de vliegtuigcabine.

De Centrale Raad van Beroep, hoogste rechter op het gebied van sociale zekerheid, heeft in april geoordeeld dat dergelijke klachten van een werknemer uit de luchtvaartsector hebben geleid tot gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Mogelijk heeft de uitspraak, waartegen geen beroep mogelijk is, precedentwerking voor andere (oud-)werknemers in de luchtvaart met hetzelfde type klachten.

Lees ook: Ex-stewardess ging de strijd aan met KLM om giftige lucht in de cabine - en die is nog niet voorbij

Volgens Sem Bakker, advocaat van de voormalig stewardess, brengt de uitspraak de erkenning van het aerotoxisch syndroom als beroepsziekte dichterbij. „De geschiedenis leert dat uitspraken zoals deze nodig zijn om tot zo’n erkenning te komen.” Dat er in de wetenschap ook steeds meer aanwijzingen voor komen, helpt daarbij volgens hem.

De zaak draait om voormalig stewardess Evelyn van den Heuvel (36) uit Berkel en Rodenrijs. Ze werd in 2016 door KLM op staande voet ontslagen wegens werkweigering – nadat het UWV had geoordeeld dat ze fulltime kon werken. De vrouw zei op basis van medische adviezendat het voor haar gevaarlijk was om weer in de cabine aan de slag te gaan.

De klachten hielden volgens Van den Heuvel rechtstreeks verband met haar werk in het vliegtuig. De stewardess werkte drie jaar op intercontinentale vluchten en ontwikkelde steeds sterkere klachten na die vluchten. Door haar werkweigering had ze volgens het UWV geen recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Ook volgens de rechtbank Rotterdam had ze daar geen recht op, aldus het vonnis van eind 2019.

De Centrale Raad van Beroep (CRvB) oordeelt echter dat haar klachten wel degelijk een dusdanige arbeidsbeperking veroorzaken dat die recht geeft op een WIA-uitkering, en wel voor negentien uur per week. Hoe hoog de uitkering in de praktijk wordt, moet het UWV nog bepalen. De uitspraak van de CRvB werd al op 29 april gedaan, maar de inhoud ervan kwam pas onlangs naar buiten.

Inademen giftige stoffen

Na raadpleging van medici schreef Van den Heuvel haar problemen toe aan het langdurig inademen van giftige stoffen in de cabinelucht. Die zijn afkomstig van verbrande motorolie in de motoren van het vliegtuig en komen via het luchtcirculatiesysteem in de cabines. De ene persoon is gevoeliger dan de ander voor de giftige deeltjes in de lucht. Er zijn naar schatting in de Nederlandse luchtvaartbranche honderden gevoelige personen waarbij de klachten sterk variëren.

Het verband tussen de (bewezen) aanwezigheid van de giftige stoffen in de cabinelucht en de klachten is nooit aangetoond. Wel komen er steeds meer aanwijzingen voor. De Raad van Beroep houdt het op een „medisch substraat”, of wel het effect van chemische stoffen op de gezondheid.

Van den Heuvels verhaal pag 10-11