Reportage

De coronacrisis kwam het Belgische elftal van alle ploegen misschien wel het minst goed uit

Voetbalsfeer in België Voor het EK waren de verwachtingen in België hooggespannen. Dit is de laatste kans voor de gouden generatie, deels op leeftijd.

De spelers van België vieren met hun fans de zege op Denemarken.
De spelers van België vieren met hun fans de zege op Denemarken.

Ik had eerst een andere versie van dit stuk geschreven. Over een klinkende overwinning van de Rode Duivels op Rusland tijdens de eerste wedstrijd van dit EK. Over de „diepe buiging” die dagblad Het Laatste Nieuws na het weekeinde op zijn pagina’s maakte voor het team met „de meeste ballen” op dit EK. Over een 3-0 die bevestigde wat we al langer dachten: dat de Belgen hun favorietenrol weleens waar zouden kunnen gaan maken. Eindelijk die EK-titel binnenslepen.

Ik zat op een terras in het Waalse Florenville. Aan de tafels zaten mensen met rood-geel-zwarte pruiken en petten met duivelsoortjes. Dat ze braaf met maximaal vier tegelijk moesten blijven zitten, kon de pret niet drukken. Van het dorpsplein klonken enthousiaste kreten, iemand had een vuvuzela bovengehaald, en na de wedstrijd bleven auto’s toeterend rondjes rijden. De vlag kon uit.

Maar toen kwam wedstrijd twee.

In een Gentse achtertuin staat de televisie klaar en het bier koud. Wangen zijn beschilderd met de Belgische driekleur. Met Rusland, Finland en Denemarken als tegenstanders is België niet in een moeilijke groep ingedeeld. De vrees om niet voorbij de groepsfase te geraken was dus al zo goed als afwezig, maar na de eerste goed verlopen wedstrijd kijkt men al veel verder. „Als we in de finale tegen Nederland moeten, voor wie ben jij dan?”, vraagt een op de zaken vooruit lopende aanwezige.

Onder het vriespunt

Twee minuten na de aftrap daalt de sfeer tot onder het vriespunt. Een slechte pass van de Belgische verdediger Jason Denayer belandt bij een Deense speler, die vlot een voorzet geeft voor het openingsdoelpunt.

België won nog nooit een groot toernooi. Drie jaar geleden, op het WK in Rusland, waren ze er dichtbij. De Rode Duivels waren toen vijf wedstrijden ongeslagen. Na een spectaculaire winst, eerst op Japan en vervolgens op favoriet Brazilië, was de euforie over deze ‘gouden generatie’ groot. Totdat de Fransen de Belgische voetballers de weg naar de finale versperden. De Duivels werden uiteindelijk derde, na de zege op Engeland in de troostfinale.

Dit EK is de laatste kans voor de gouden generatie, waarvan een deel bijna met voetbalpensioen gaat. Inmiddels staat het land al enige tijd op plek 1 van de FIFA-ranglijst; boven wereldkampioen Frankrijk. Met het WK van 2018 in het achterhoofd waren de verwachtingen voor aanvang van het EK dus torenhoog in België, waar vaak een stuk nuchterder aan grote kampioenschappen begonnen wordt dan in Nederland. Geen straten vol versieringen waar de koning handjes komt schudden, wel een exponentieel toenemend aantal vlaggen die uit de ramen hangen.

In uitzendingen over het EK van de Rode Duivels op de Vlaamse openbare omroep werd het enthousiasme in de week voor de eerste wedstrijd verder opgepookt. Een batterij bekende Vlamingen, inclusief schrijver Herman Brusselmans en Belgisch premier Alexander De Croo, kwam opdraven om wie nog twijfelde over de streep te trekken. „Alle grote landen hebben schrik van dat kleine landje”, leek een van de sprekers te refereren aan de dapper weerstand biedende Galliërs.

Toch stonden ook voor de 1-0 achterstand tegen Denemarken al niet alle sterren gunstig. Dat de coronacrisis voor een jaar uitstel van het EK zorgde, kwam de Rode Duivels van alle ploegen misschien wel het minst goed uit: de gemiddelde leeftijd van het team is inmiddels ruim 29. „Volwassen”, noemt bondscoach Roberto Martinez zijn ploeg graag. Critici zien vooral in de verdediging dat de besten een dagje ouder en ook langzamer zijn: Tobi Alderweireld is 32, Jan Vertonghen 34, Thomas Vermaelen 35. Ook in aanvallend opzicht zijn er zorgen. Aanvoerder Eden Hazard was dit jaar constant geblesseerd. Kevin De Bruyne, met reden de duurste Belgische voetballer ooit, brak tijdens de Champions League-finale bij Manchester City zijn neus en oogkas.

Komt nog bij dat de Duivels elke wedstrijd ‘uit’ moeten spelen, en veel heen en weer moeten reizen. Het is de schuld van typisch Belgisch politiek geruzie. Oorspronkelijk was Brussel een van de speelsteden van het over Europa verspreide EK. Bij gebrek aan een stadion dat groot genoeg was, zou een ambitieus Eurostadion in de ‘Europese hoofdstad’ verrijzen. Maar door onophoudelijke onenigheid tussen de regio’s werd het onmogelijk om het stadion op tijd af te hebben, bleek ruim drie jaar geleden. Aan de bouw van een stadion was toen, en is nog altijd niet begonnen.

Reality check

Wedstrijd twee op het EK werd een reality check. Wie de zaken graag positief bekijkt, zag na de rust hoe Martinez zijn sterkhouders het veld opstuurde. Axel Witsel, die begin dit jaar een zware achillespeesblessure opliep, maakte net op tijd een miraculeuze rentree. Aanvoerder Eden Hazard leek weer de oude. Kevin De Bruyne redde de wedstrijd door België met een doelpunt en assist toch nog de overwinning en meteen een plek in de achtste finale te bezorgen, hoewel hij de helft van zijn gezicht nog niet voelt. Het derde groepsduel is daardoor van minder belang.

Wie de zaken minder rooskleurig bekijkt, zag in de eerste helft tegen Denemarken een stuurloos team dat geen enkele kans creëerde, en moet hopen dat bovengenoemde drie – vooralsnog fragiele – spelers ook in de achtste finale kunnen bijspringen.

„Kom maar weer van die tricolore wolk, de Rode Duivels halen de kwartfinale niet”, schreef een columnist na de wedstrijd tegen Denemarken in dagblad De Morgen. In de Gentse tuin zat de sfeer er wel weer in. Zo gaat dat hier in België, vat een aanwezige samen. „Hebben we een doelpunt tegen, dan is alles slecht. Maar als we scoren, denken we dat we het EK winnen.”

Eerst maandag tegen Finland de groepswinst maar eens definitief veilig stellen en dan zondag maar eens de kwartfinales zien te bereiken.

Correctie (21 juni 2021): in een eerdere versie werd Axel Witsel Alex genoemd. Dit is aangepast.